Poznaj lokalne zabytki


Wyraź zgodę na lokalizację i oglądaj zabytki w najbliższej okolicy

Zmień ustawienia przeglądarki aby zezwolić na pobranie lokalizacji
Strona korzysta z plików cookies. Dowiedz się więcej.

Odkryj Sandomierz - Miasto Kobiet - Zabytek.pl

Wycieczka użytkownika Muzeum

Odkryj Sandomierz - Miasto Kobiet

9

Ikony/Spacer Created with Sketch.

dwie godziny

Ikony/Województwa Created with Sketch. świętokrzyskie

Księżniczka Adelajda i Elżbieta Sieniawska ufundowały dwa sandomierskie kościoły, Halina Krępianka uratowała Sandomierz przed Tatarami, Maryna Mniszchówna – córka wojewody sandomierskiego została Carycą Rosji, Królowa Jadwiga niejednokrotnie odwiedzała ziemię sandomierską, a nawet zostawiła tu swoje rękawiczki, a siostry Chodakowskie ukryły koronę królewską przed konfiskatą. Sandomierz – jedno z najstarszych miast w Polsce, położone na lessowych wzgórzach jest ściśle związane z wydarzeniami historycznymi Polski, ale było nie tylko siedzibą królów, świadkiem wojen i najazdów. Miasto jest związane z sylwetkami odważnych, silnych i charyzmatycznych kobiet, których duch i legendy wciąż są żywe. Choć kobiety w Polsce prawa wyborcze uzyskały dopiero w 1918 r. miały znaczący wpływ na politykę, kulturę i historię. Tak też w Sandomierzu, kobiety od dawien dawna odgrywały bardzo ważną rolę. W mieście zachowało się ponad 120 zabytków architektury z różnych epok. Do najwyższej klasy zaliczane są: średniowieczny układ urbanistyczny miasta, jeden z najstarszych obiektów ceglanych na terenie Polski - kościół św. Jakuba oraz charakterystyczny dla krajobrazu miasta sandomierski zamek, obecnie siedziba Muzeum Okręgowego w Sandomierzu, Ratusz, Katedra i liczne kościoły. Wybierz się na spacer i poznaj miejsca, w których oprócz bogatej historii Sandomierza odkryjesz sylwetki niezwykłych kobiet.
O roli królów, książąt i polityków przeczytasz przy okazji we wszystkich przewodnikach i rozprawach historycznych dotyczących historii Sandomierza, miasta wpisanego przez Prezydenta RP Andrzeja Dudę w 2017 r. na Listę Pomników Historii. Spójrz na historię Królewskiego Miasta przez pryzmat kobiet.

4

Sandomierz

Zespół klasztorny reformatów, ob. parafialny

30 minut

Kościół św. Józefa wraz z zespołem dawnego klasztoru Reformatów wzniesiony w XVII w. Zbudowany w latach 1679-89 z cegły pochodzącej z rozbiórki zamku w Zawichoście. Spalony w 1809 roku, wielokrotnie przebudowywany, zachował w skromnym, barokowym wnętrzu kilka epitafiów. Przed kościołem znajduje się prostokątny dziedziniec otoczony barokowym murem z kaplicami Drogi Krzyżowej i bramką. Do południowej ściany kościoła przylegają zabudowania klasztorne oraz duży ogród otoczony wysokim murem. Do osobliwości kościoła św. Józefa należy zmumifikowane ciało Teresy Izabeli Morsztynówny spoczywające w oszklonej trumnie w podziemiach kościoła, które można zobaczyć codziennie w podziemnej krypcie. Teresa Izabela Morsztynówna była córką wojewody sandomierskiego z Chorzelowa. Zdobyła staranne wykształcenie w domu, a następnie w Warszawie u SS Sakramentek. Zmarła 15 sierpnia 1698 r. Przez 300 lat cieszy się nieprzerwaną popularnością z racji jej świątobliwego życia. Obecny stan zwłok jest taki, jak je opisał w r. 1938 ks. Antoni Rewera, proboszcz parafii utworzonej w r. 1934 przy poreformackim kościele: "Całość ciała nie uległa zepsuciu, teraz jedynie szczerniało i koniec nosa uszkodzony, rysy uległy zmianie o tyle, że straciły swą dawną delikatność, pod rękawiczką kolor ciała naturalny". Odwiedzający Grób Teresy Izabeli Morsztynówny modlą się w skupieniu przy jej trumnie. Świątobliwej córce Morsztynów przedkładają swoje potrzeby i troski.

5

Sandomierz

Zespół klasztorny benedyktynek z kościołem pw. św. Michała Archanioła, ob. Wyższe Seminarium Duchowne

15 minut

Kościół wraz z zespołem dawnego klasztoru Benedyktynek został wzniesiony w XVII w, ufundowany przez Elżbietę Sieniawską marszałkową wielką koronną. Od 1903 roku mieści się tutaj Wyższe Seminarium Duchowne. Kamienne portale i szczyty zwieńczone posągami tworzą bogatą architekturę budowli. We wnętrzu, częściowo zniszczonym przez pożar w 1966 roku, zachowana jest piękna rzeźbiona ambona z XVII wieku. W klasztorze zachował się bardzo bogaty zespół tkanin z XVII-XVIII wieku. W 1910 r. na terenie dzisiejszego Wyższego Seminarium Duchownego z korzeni lipy przypadkowo wykopano koronę hełmową przypisywaną królowi Kazimierzowi Wielkiemu. Ksiądz Paweł Kubicki, regens Seminarium Duchownego w Sandomierzu, w obawie przed konfiskatą korony, zdeponował ją u sióstr Chodakowskich. Wincentyna, Jadwiga i Helena Chodakowskie były córkami sandomierskiego lekarza Leona Chodakowskiego, wszystkie urodziły się i zmarły w Sandomierzu. W 1892 r. przy ul. Gen. Michała Sokolnickiego, w domu doktora Chodakowskiego założyły księgarnię. Z czasem stała się ona ośrodkiem życia kulturalnego i patriotycznego miasta. Siostry Chodakowskie wydawały sandomiriana i serie pocztówek z motywami regionalnymi. W 1911 r. korona w tajemnicy przed władzami trafiła do skarbca katedralnego na Wawelu, gdzie znajduje się do dzisiaj. Kopia korony prezentowana jest w Muzeum Okręgowym w Sandomierzu na wystawie stałej „Sandomierskie dziedzictwo”.

7

Sandomierz

Ratusz

30 minut

Patrząc na niezwykły renesansowy ratusz miejski skupiamy się głównie na bryle zabytku, jednak kryje on mnóstwo tajemnic. Najsłynniejsza sandomierska legenda jest związana z Podziemną Trasą Turystyczną, która znajduje się m.in. pod ratuszem. To udostępniona do zwiedzania część kilkukondygnacyjnych komór i chodników znajdujących się pod Starym Miastem. Legenda opowiada o sandomierskiej bohaterce Halinie Krępiance, która kosztem własnego życia uratowała miasto przed oblegającymi je Tatarami. Halina podczas jednego z najazdów straciła wszystkich bliskich, postanowiła zemścić się na Tatarach. Gdy zbliżał się następny najazd dostała się do obozu wroga. Tam opowiedziała wodzowi, że została pohańbiona przez mieszkańców. Zaproponowała, że wprowadzi Tatarów tajnymi podziemnymi korytarzami do miasta. Wódz Tatarów nie ufał Sandomierzance i kazał, aby ona im przewodniczyła. Halina długo prowadzała Tatarów ciemnymi lochami, gdy w tym czasie wtajemniczeni w podstęp mieszkańcy Sandomierza zasypali wejście do korytarzy ciężkimi głazami. Wściekły wódz od razu zabił Halinę, Tatarzy umierali w męczarniach bez jedzenia i powietrza, a Halina Krępianka zapisała się na kartach historii Sandomierza. Drążone korytarze pełniły w minionych wiekach rolę składów kupieckich, w których przechowywano głównie wino, sól i śledzie. Służyły także jako schronienie w niebezpiecznych sytuacjach. Zapotrzebowanie na podziemne magazyny było ogromne, co spowodowało, że osiągały one nawet 15 metrów głębokości. Każda z piwniczek/komór ma swoją nazwę, która stanowi nawiązanie do historii Sandomierza. Drążone przez wieki liczne korytarze oraz komory związane są z wieloma sandomierskimi tajemnicami i legendami. Zwiedzanie Podziemnej Trasy Turystycznej trwa około 30 min.

8

Sandomierz

Dom Długosza, ob. Muzeum Diecezjalne

godzina

Jednym z najbardziej unikatowych eksponatów muzeum są rękawiczki Św. Jadwigi, królowej Polski. Podanie ustne od niepamiętnych czasów głosi o następującym pod Sandomierzem zdarzeniu: Razu pewnego królowa Jadwiga wracała z Sandomierza do Krakowa. Zaspy śnieżne ogromnie utrudniały drogę, wolno więc, noga za nogą, poruszał się korowód królowej. Wreszcie woźnice stracili zupełnie z oczu gościniec, zjechali na pola i wkrótce znaleźli się pod wsią, zwaną Świątnikami. Poczciwi mieszkańcy wybiegli z pomocą, a dowiedziawszy się, że to ukochana królowa jedzie, tem chętniej i gromadniej otoczyli karocę i nie pierwej opuścili podróżnych, aż ich wyprowadzili na szeroki pewny gościniec. Przy pożegnaniu wszyscy otrzymali serdeczne królowej podziękowanie i obietnicę, że im tego chrześcijańskiego uczynku nie zapomni. Jednemu zaś z chłopków, widać temu, co najwięcej pomagał, dała królowa w upominku zdjęte z rąk śliczne, długie, białe rękawiczki. Dom Długosza stanowi jeden z najatrakcyjniejszych akcentów w panoramie miasta, usytuowany obok skarpy, w południowo-wschodniej jego części. Jest to gotycki, ceglany, dwukondygnacyjny budynek, wzniesiony na planie wydłużonego prostokąta, o elewacjach zdobionych zendrówkami o układach rombowych. Zachowała się typowa dla dzieł związanych z mecenatem kronikarza Jana Długosza. Dom mieści obecnie zbiory Muzeum Diecezjalnego, obejmujące zabytki sztuki z terenu Sandomierza i ziemi sandomierskiej, m. in. szereg obrazów gotyckich, relikwiarz Krzyża Świętego ofiarowany kolegiacie przez króla Władysława Jagiełłę, późnoromańskie zabytki z Goźlic ze słynną rzeźbą Madonny z 1. tercji XIII wieku, zabytki dokumentujące sarmacką obyczajowość pogrzebową, liczne detale architektoniczne z restaurowanego po 1905 roku kościoła dominikańskiego św. Jakuba, liczne dzieła snycerstwa i rzeźby sakralnej, rękopisy, zabytki rzemiosła artystycznego oraz zbiory archeologiczne. Imieniem Królowej został nazwany Wąwóz Królowej Jadwigi, wg legendy miejsce to często odwiedzane było przez królową Jadwigę, która była częstym gościem pobliskiego kościoła św. Jakuba, stąd też nazwa wąwozu.

9

Sandomierz

Zespół kościoła kolegiackiego pw. Narodzenia Najświętszej Marii Panny, ob. katedralnego

15 minut

Gotycka katedra wzniesiona w XIV w., zachowała pierwotny układ przestrzenny i bogatą dekorację rzeźbiarską we wnętrzu. Posiada wyposażenie wewnętrzne z XV - XVII wieku (freski bizantyjsko - ruskie, ołtarze rokokowe, obrazy i rzeźby). Bazylika Katedralna wzniesiona została w miejscu pierwotnej romańskiej kolegiaty, zniszczonej najazdami Tatarów w XIII wieku i Litwinów w 1349 roku. W 1360 roku król Kazimierz Wielki funduje nową kolegiatę, która wraz z powstaniem Diecezji Sandomierskiej w 1818 roku otrzymała godność Katedry, a w 1960 roku Bazyliki Katedralnej w Sandomierzu. Katedra, podobnie jak zamek sandomierski była miejscem, które odwiedzało mnóstwo ważnych w naszej historii kobiet. W nabożeństwach katedralnych brały udział m.in. Maria, żona Bolesława Kędzierzawego, księżniczka Grzymisława, Błogosławiona Salomea, Święta Kunegunda, Bona Sforza, Królowa Jadwiga, księżna Gryfina, Caryca Rosji, córka wojewody sandomierskiego Maryna Mniszchówna czy królowa Elżbieta Rakuszanka. 26 lipca 1478 w sandomierskiej katedrze odbył się chrzest królewny polskiej Barbary Jagiellonki w obecności króla Kazimierza IV Jagiellończyka i królowej Elżbiety Rakuszanki. Kiedy zwiedzisz już Katedrę, zatrzymaj się na chwilę przed głównym wejściem i spójrz jeszcze raz na sandomierski zamek, od którego zaczęła się Twoja wycieczka. Sandomierz - Miasto Kobiet, czyż nie?

Wydrukuj stronę wycieczki

Widzisz błędy lub nieprawidłowości? Zgłoś naruszenie zasad.