Historia

Obiekt jest dziełem wybitnego polskiego architekta okresu historyzmu Franciszka Tournella (1818–1880), który w latach 1859–1878 pełnił funkcję budowniczego guberni warszawskiej. Dzwonnicę wzniesiono w 1854 roku na terenie dawnego ogrodu Kolegium Wikariuszy Katedralnych. Jej budowa związana była z koniecznością przeniesienia największego dzwonu katedry włocławskiej – pochodzącego z początku XVII wieku dzwonu „Hieronim”. Został on umieszczony w nowej dzwonnicy, ponieważ uznano, że pozostawienie tak dużego dzwonu w wieży katedralnej może być niebezpieczne dla jej konstrukcji. Po przeprowadzeniu neogotyckiej przebudowy katedry, w trakcie której wzmocniono fundamenty oraz nadbudowano wieże, w 1887 roku dzwon „Hieronim” powrócił na swoje dawne miejsce. W okresie PRL-u w dzwonnicy urządzono kiosk „Ruchu”.

Opis

Dzwonnica usytuowana jest na wschód od katedry, na zbiegu ulic Brzeskiej i Tumskiej. Jest to obiekt wolnostojący, murowany, z użyciem dekoracyjnych elementów kamiennych. Wyróżnia się bogatym neogotyckim wystrojem architektonicznym. Dwukondygnacyjna budowla została zbudowana na planie kwadratu. W dolnej kondygnacji znajdują się ostrołukowe arkady z wejściami od strony północnej i zachodniej, natomiast od strony południowej i wschodniej umieszczono blendy. W górnej kondygnacji, od strony północnej i południowej, znajdują się pary wysokich ostrołukowych okien zakończonych maswerkami. W elewacjach wschodniej i zachodniej umieszczono zaś wykusze z oknami zwieńczonymi wimpergami. Wykusze wsparte są na arkadach osadzonych na kamiennych wspornikach rzeźbionych w wizerunki maszkaronów. Pod arkadami umieszczono stiukowe rozety. W narożach dzwonnicy znajdują się uskokowe szkarpy przechodzące w wieloboczne sterczyny. Gzyms koronujący wsparty jest na uskrzydlonych główkach aniołków. Całość wieńczy dach namiotowy o wklęsłych połaciach, kryty miedzianą blachą.

Oprac. Adam Paczuski, NID OT w Toruniu, 12.02.2026 r.

Wnętrze obiektu niedostępne dla zwiedzających.