Historia

Cmentarz grzebalny został założony w 1836 roku. Pod koniec XIX wieku został obwiedziony kamiennym ogrodzeniem, obecna brama kowalskiej roboty, z floralnymi motywami pochodzi z 2. poł. XX wieku. W 1880 roku wybudowana została murowana kaplica w stylu późno klasycystycznym. Na cmentarzu zachowały się nieliczne żeliwne i kute krzyże z końca XIX wieku, kamienne stele zwieńczone kamiennymi bądź kutymi krzyżami oraz pojedyncze nagrobki w formie drzewa z uciętymi konarami (rozpowszechnione w dwudziestoleciu międzywojennym). Najstarszy odnaleziony nagrobek pochodzi z 1881 roku (płk. Romualda Baniewicza), o wartościach historycznych nagrobek ks. Rafała Skrzypkowskiego proboszcza waniewskiego zm. 03.11.1900 roku oraz Bronisławy z Jasiewiczów Karpowiczowej zm. 28.01.1912 roku - założycielki Szkoły Rolniczej w Krzyżewie w 1910 roku. O wyjątkowych wartościach artystycznych jest rzeźba anioła na nagrobku NN z warsztatu Henryka Żydoka z Warszawy. Określano go jako twórcę „koronkowych” Madonn. Nagrobki z tego warsztatu znajdują się m. in. na warszawskich Powązkach, prawosławnym cmentarzu na Woli, w Lublinie przy ul. Lipowej, Łomży przy ul. Kopernika czy w powiecie kutnowskim – w Oporowie nagrobek rodziny Orsettich. Na cmentarzu nie zachował się starodrzew usunięty w latach 80. XX wieku. 

Opis

Cmentarz parafialny usytuowany jest w południowo-zachodniej części miejscowości, na północ od kościoła parafialnego. Na planie wydłużonego prostokąta. Układ kwater regularny z dwiema krzyżującymi się alejami. Kaplica zlokalizowana jest w centralnej części cmentarza, na osi głównej alei. Kamienne nagrobki figuralne: nagrobek NN z rzeźbą anioła z warsztatu Henryka Żydoka i Immaculata na grobie płk. Romualda Baniewicza (zm. 1881) objęte są wpisem do rejestru zabytków województwa podlaskiego. Oba usytuowane są w północnej części cmentarza, pierwszy z prawej strony od wejścia i alejki głównej, drugi z lewej. Ze względu na swój wertykalny charakter są widoczne na tle pozostałych.

Cmentarz jest dostępny, kaplica cmentarna tylko z zewnątrz. 

Oprac. Iwona Górska, OT w Białymstoku, 25.03.2025 r.