Średniowieczne miasto w Toruniu, Toruń
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

photo

Toruń jest niezwykłym świadkiem historii europejskiej okresu średniowiecza. Dzieje miasta związane są z Zakonem Krzyżackim, którego rycerze zaangażowani byli w chrystianizację pogańskich ludów w tej części kontynentu. Ośrodek był ponadto jednym z najważniejszych na terenach podległych Zakonowi członków Ligi Hanzeatyckiej - związku miast, który znacząco wpłynął na ożywienie wymiany handlowej pomiędzy krajami nadbałtyckimi a wschodnią częścią Europy.

Wpis na Listę światowego dziedzictwa obejmuje trzy komponenty miasta o średniowiecznym rodowodzie: ruiny zamku krzyżackiego, Stare Miasto oraz Nowe Miasto. Całość, otoczona murami, tworzy unikatowy zespół, którego wyróżnikiem jest współistnienie dwóch, powstałych niemal w tym samym czasie, organizmów miejskich.

Zbudowany na planie podkowy zamek ucierpiał w czasie powstania antykrzyżackiego w 1454 roku. Choć obiekt przetrwał do czasów obecnych w formie trwałej ruiny, stanowi znakomite materialne świadectwo potęgi Zakonu Krzyżackiego.

Lokowane w 1233 r. Stare Miasto stało się ośrodkiem handlowym, natomiast powstałe w 1264 r. Nowe Miasto ukształtowało się jako ośrodek rzemiosła i rękodzielnictwa. W obu ośrodkach powstała wysokiej klasy architektura, spośród której na szczególną uwagę zasługują kościoły, ratusz oraz ceglane kamienice o zróżnicowanych bryłach i fasadach. Analogicznie do innych kamienic w regionie, również toruńskie łączyły funkcje mieszkalne i handlowe, a część ich pomieszczeń wykorzystywana była jako magazyny. Interesujące są ceglane spichlerze, które mogły mieć nawet po pięć pięter.

Wartością Torunia jest niezwykły autentyzm średniowiecznego układu urbanistycznego. W dużym stopniu zachowała się zabytkowa substancja m.in. kościołów, murów miejskich i murów ogrodzeniowych wyznaczających granice działek budowlanych. Wiele kamienic posiada oryginalne elewacje, ściany działowe, stropy ze sztukateriami, sklepione podpiwniczenia i dekoracje malarskie. Warto podkreślić, że komponenty pochodzące z późniejszych epok nie zacierają średniowiecznego obrazu miasta, stanowią natomiast czytelne, a jednocześnie harmonijne nawarstwienia ilustrujące kolejne etapy jego rozwoju.

Znaczenie miasta podnosi fakt, że w 1473 r. przyszedł tu na świat Mikołaj Kopernik. W znajdującym się na Starym Mieście domu urodzenia astronoma mieści się poświęcone mu muzeum.

Średniowieczne miasto w Toruniu zostało wpisane na Listę światowego dziedzictwa w 1997 r. podczas 21. sesji Komitetu Światowego Dziedzictwa w Neapolu (dec. CONF 208 VIII.C).

Wpisu dokonano na podstawie kryteriów II i IV:

Kryterium II:

Toruń wyznaczył standard rozwoju miast w regionie w czasie urbanizacji Europy Wschodniej w XIII i XIV wieku. Toruń stanowi wyjątkowo dobrze zachowany i kompletny przykład średniowiecznego środkowoeuropejskiego centrum handlu i administracji. Rozkład przestrzenny miasta przetrwał w stanie nienaruszonym. W obrębie miasta wiernie zachowano również liczne budynki o znacznej wartości. W tamtym czasie miasto pełne było różnego rodzaju architektonicznych dzieł sztuki, które wywarły wielki wpływ na całe państwo krzyżackie i kraje sąsiednie.

Kryterium IV:

Toruń w znacznym stopniu zachował oryginalny rozkład ulic wraz ze znakomitymi wczesnymi budowlami i daje wyjątkowo pełny obraz średniowiecznego stylu życia. Unikalny układ przestrzenny Torunia przetrwał w stanie niemal nienaruszonym i stanowi cenny materiał źródłowy dla badań nad historią rozwoju miast w średniowiecznej Europie. Wiele budynków reprezentuje najwyższy poziom osiągnięć średniowiecznej architektury sakralnej, wojskowej i cywilnej.

Obiekt dostępny dla zwiedzających.

Oprac. na podstawie materiałów NID, 30-11-2015 r.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kulturowy
  • Chronologia: XIII - XX w.
  • Forma ochrony: UNESCO
  • Adres: Toruń
  • Lokalizacja: woj. kujawsko-pomorskie, pow. Toruń, gmina Toruń
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy