willa, Świnoujście
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

photo

Willa zachowała oryginalną malowniczą formę architektoniczną wynikającą z połączenia tradycyjnych motywów budownictwa ludowego (wysokie dachy, ryglowy szczyt, drewniane werandy z ciesielskim wystrojem) z detalem architektonicznym nawiązującym do form secesji (wykusz, zróżnicowane kształty otworów okiennych).
Przykład budownictwa typowego dla zabudowy uzdrowiskowej w miejscowościach nadmorskich na Pomorzu Zachodnim.

Historia

Willa jest usytuowana w centrum dzielnicy nadmorskiej miasta. Świnoujska dzielnica nadmorska powstawała stopniowo, w kilku fazach rozbudowy, w miejscu rozległego pola ziemniaczanego. W latach 1885 – 1890 władze miejskie podjęły decyzję o rozbudowie kąpieliska funkcjonującego już od 1824 r. dokonując parcelacji nadmorskiego obszaru i sprzedaży działek budowlanych. Wytyczenia nowej dzielnicy dokonano na podstawie planu opracowanego w latach 1887-1890 przez okręgowego mistrza budowlanego Henninga. W rozplanowaniu nowej dzielnicy przyjęto symetryczne zestawienie prostokątnych kwartałów zabudowy z centralnie usytuowanym domem zdrojowym. Na obszernych działkach powstały okazałe wille i pensjonaty otoczone malowniczymi ogrodami. Po odkryciu źródeł solankowych w 1890 r. miasto zyskało status uzdrowiska co stało się bodźcem do dalszej intensywnej rozbudowy dzielnicy.
Willa jako dom mieszkalny została zbudowana na zlecenie Franza Kocha na podstawie projektu zatwierdzonego przez miejskie władze budowlane w 1908 r. Wykonawcą prac był przedsiębiorca Max Koch. W 1911 r. budynek został ukończony, a następnie w 1912 r. sprzedany. Nowa właścicielka Martha Trapp w latach 1913 – 1914 dokonała przebudowy willi zmieniając jej funkcję na pensjonat. Do elewacji zachodniej dobudowano aneks mieszczący klatkę schodową, wymieniono konstrukcję i oszklenie werand w elewacji frontowej, przebudowano poddasze na cele mieszkalne. Do czasów II wojny światowej willa była własnością rodziny Trapp.
Po 1945 r. willa przeszła pod zarząd przedsiębiorstwa państwowego „Uzdrowisko Połczyn Delegatura w Świnoujściu”. Budynek był kilkakrotnie remontowany i modernizowany, w latach 60-70 XX w. przy elewacji tylnej zbudowano parterowy budynek gospodarczy. W latach 1997-2010 wykonano gruntowne prace remontowe (wymiana oryginalnej stolarki okien na PCV, renowacja drzwi wejściowych, remont pomieszczeń na parteru, remont elewacji, renowacja werandy, wymiana pokrycia dachowego). 

Opis

Willa znajduje się na posesji położonej po północnej stronie ulicy, jej front poprzedzony jest przedogródkiem obsianym trawą i ogrodzonym niskim murkiem. Budynek wzniesiony na planie nieregularnego wieloboku o wymiarach zewnętrznych 15 x 10,5 m, elewacją frontową skierowany jest na południe. Zbudowany z cegły ceramicznej, na poziomie szczytów i poddasza o konstrukcji ryglowej, otynkowany gładko, partia cokołu licowana cegłą klinkierową. Bryła rozczłonkowana, dwukondygnacyjna na wysokim podpiwniczeniu z użytkowym poddaszem. Poszczególne człony willi nakryte dachami o zróżnicowanych formach i wysokości: wschodnia część nakryta dachem naczółkowym o kalenicy skierowanej prostopadle do osi ulicy, część środkowa nakryta dwuspadowym z naczółkiem z kalenicą ustawioną równolegle do osi ulicy, ganek przed głównym wejściem kryty daszkiem pulpitowym. Pokrycie dachów wtórne. Elewacje o nieregularnej kompozycji, otwory okien i drzwi wejściowych zachowały oryginalne obramienia. Elewacja frontowa o rozbudowanej kompozycji: z trójbocznym ryzalitem pozornym do wysokości parteru, dwukondygnacyjną drewnianą werandą.

Własność prywatna, dostęp za zgodą właściciela.

Oprac. Anna Walkiewicz OT NID Szczecin, 07-03-2018 r.

Bibliografia

  • Adressbuch der Stadt Swinemünde zusammengestellt vom Stadtinspektor Gustav Heinrich, za lata 1908, 1914, 1925, 1938, w: http://www.digitale-bibliothek-mv.de/viewer/image.
  • Akta Miasta Świnoujście. Nadzór Budowlany, sygn.. 688, Archiwum Państwowe w Szczecinie.
  • Biranowska-Kurtz A., Świnoujście. Studium historyczno-urbanistyczne, Szczecin 1988r., mps w archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Szczecinie.
  • Karta ewidencyjna: Willa – pensjonat, ob. Dom mieszkalny. Świnoujście, ul. Sienkiewicza 3, autor: Rychlicka A., 2006r., archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Szczecinie.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: willa
  • Chronologia: 1908 - 1914
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Henryka Sienkiewicza 3, Świnoujście
  • Lokalizacja: woj. zachodniopomorskie, pow. Świnoujście, gmina Świnoujście
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy