Rytwiany - pokamedulski zespół klasztorny Pustelnia Złotego Lasu, Rytwiany
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Rytwiany - pokamedulski zespół klasztorny Pustelnia Złotego Lasu

Rytwiany

photo

Zespół pokamedulski Pustelnia Złotego Lasu w Rytwianach, druga po podkrakowskich Bielanach placówka tego zakonu na ziemiach polskich, zaliczana jest do najważniejszych polskich założeń monastycznych z 1. połowy XVII w. Przy jego budowie ściśle przestrzegano litery kamedulskich przepisów budowlanych z lat 1607-1610 i ducha tradycji architektonicznej tego zgromadzenia. Zgodnie z nimi jest on umieszczony na niewielkim wzniesieniu, w znacznym oddaleniu od siedzib ludzkich, na polanie otoczonej gęstym lasem. Takie położenie wynikało z pustelniczej duchowości kamedulskiej. Układ kompozycyjny rytwiańskiego konwentu podzielony był na dwie strefy: pierwsza obejmowała kościół i klasztor, druga - pustelnie, w których mieszkali mnisi oraz dom dla nowicjatu. Zamysł ten, dzięki współczesnej rekonstrukcji muru, nadal jest czytelny, choć  brakuje w nim niezwykle istotnego elementu jakim były domki eremickie. W zabudowaniach klasztornych szczególnie cenne są pomieszczenia ze skrzydła północnego („Erem Tęczyńskiego”) i południowego (dawny dom konwersów z 2 poł. XVII w.).

Niezwykle wartościowym obiektem na mapie polskiej architektury sakralnej 1. poł. XVII w. jest wyróżniający się wyjątkowym stopniem autentyzmu kościół. Jego swoisty plan, podporządkowany został ściśle kamedulskim przepisom budowlanym, czym wyróżnia się na tle polskich realizacji dla tego zgromadzenia. Ważną rolę dla rodzimej architektury tego okresu odgrywa sposób rozwiązania elewacji świątyni. Boczne elewacje, dostępne wyłącznie dla mnichów, zgodnie z zakonnymi przepisami budowlanymi są ubogie, pozbawione artykulacji, wręcz świeckie w swym wyrazie. Zupełnie inny wyraz ma dwukondygnacyjna fasada zachodnia. Jest ona znacznie bogatsza, posiada artykulację pilastrową, duże okna i bogaty szczyt ujęty manierystycznymi wolutami i obeliskami. W niej także znajduje się okazały kamienny portal.

Unikatowe w skali kraju są niezwykle bogate wystrój i wyposażenie kościoła, którego wyraz estetyczny powstał na wyraźne życzenie fundatora Jana Magnusa Tęczyńskiego, przy oporze władz zakonnych, które w swych świątyniach zakazywały przepychu. Dekoracje sztukatorskie pokryły niemal wszystkie najważniejsze wnętrza kościelne. W ich polach umieszczono cenne polichromie autorstwa o. Wenantego z Subiaco z współpracownikami, uzupełnione przez Karola de Prevot. Malarze ci wykonali również niemal wszystkie obrazy w kościele. Według badaczy to właśnie w Rytwianach, za sprawą o. W. z Subiaco, miał zostać skrystalizowany kamedulski kanon ikonograficzny. Dopełnieniem całości są dzieła krakowskiej wczesnobarokowej snycerki, a także zespół kamieniarki i plastyki marmurowej w postaci trzech kropielnic i lavabo, epitafium i tumby Stanisława Opalińskiego oraz posadzek marmurowych – jednych z największych i najlepiej zachowanych w Polsce.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: zespół sakralny i sepulkralny
  • Chronologia: 1. poł. XVII w.
  • Forma ochrony: Pomnik Historii
  • Adres: Rytwiany
  • Lokalizacja: woj. świętokrzyskie, pow. staszowski, gmina Rytwiany
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy