Kościół dominikański pw. Ofiarowania Najświętszej Maryi Panny, Różanystok
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Kościół dominikański pw. Ofiarowania Najświętszej Maryi Panny

Różanystok

photo

Kościół stanowi doskonały przykład klasycznego baroku, wzorowany na grodzieńskim kościele jezuitów. Zbudowany został jako sanktuarium maryjne (jedno z największych w województwie), działające od XVII wieku. Zespół ołtarzowy jest jednym z kilku zaledwie przykładów baroku wileńskiego w Polsce. Zachowane wyposażenie pochodzi z okresu dominikańskiego.

Historia

Zbudowany w latach 1759-1783 na miejscu XVII-wiecznego drewnianego kościoła dominikanów jako sanktuarium Matki Bożej Różanostockiej. Konsekrowany w 1785 roku, wyposażony w latach 80. XVIII w. m.in. w zespół obrazów ołtarzowych autorstwa Antoniego Gruszeckiego. Od 1811 r. był kościołem parafialnym. W 1846 r. zamknięto klasztor dominikanów, a kościół przeszedł w ręce księży diecezjalnych. W latach 1866-1915 zamieniony na cerkiew prawosławną (po 1901 r. dobudowano zwieńczenia wież i przekształcono szczyt). Od 1918 r. ponownie rzymskokatolicki; w 1919 r. przekazany salezjanom. W 1988 r. otrzymał tytuł bazyliki mniejszej.

Opis

Kościół jest usytuowany w centrum wsi na terenie cmentarza przykościelnego otoczonego kamiennym murem. Barokowy. Dwuwieżowa, trójnawowa bazylika z transeptem, prezbiterium ma zakończone płytką absydą. Po obu stronach prezbiterium znajdują się parterowe zakrystie. Wieże ma różnej wysokości, zachodnia jest niższa, jej ostatnia kondygnacja ujęta spływami wolutowymi. Nawa główna i transept kryte są dachami dwuspadowymi, nawy boczne i zakrystie pulpitowymi, wieże - namiotowymi.

Kościół wymurowany jest z cegły, ma dach pobity blachą, okna metalowe.Elewacje podzielone są pilastrami (pojedynczymi, parzystymi i zdwojonymi) w małym porządku, o głowicach toskańskich i z niewielkimi uszakami. Belkowania gierowane, na elewacjach bocznych z włączonymi w nie głowicami pilastrów, na transepcie przerwane. Między wieżami szczyt ujęty wolutami. Otwory okienne są prostokątne, zamknięte półkoliście i odcinkowo. Wnętrze przekryte sklepieniem krzyżowym z lunetami, na gurtach. Na skrzyżowaniu naw znajduje się pozorna kopuła. Z pierwotnego wyposażenia (l. 80. XVIII w.) w kościele znajdują się: zespół jedenastu ołtarzy i ambona barokowo-rokokowe w typie wileńskim; osiemnaście obrazów ołtarzowych Antoniego Gruszeckiego; meble z jesionowego drewna z symbolami dominikańskimi (ławki, stalle, konfesjonały). W ołtarzu bocznym słynący cudami obraz Matki Bożej Różanostockiej z 1929 r. autorstwa Jana Sawczyka, namalowany na zlecenie salezjanów po wywiezieniu przez prawosławne zakonnice XVII-wiecznego obrazu Matki Bożej do Rosji.

Zabytek dostępny całorocznie.

oprac. Aneta Kułak, OT NID w Białymstoku, 04.07.2014 r.

Bibliografia

  • Różanystok. Kościół i klasztor podominikański. Dokumentacja historyczno-architektoniczna, oprac. Z. Piłaszewicz, Białystok 1971, mps w Archiwum Polskich Pracowni Konserwacji Zabytków.
  • Kułak A., Zespół ołtarzowy w kościele parafialnym w Różanymstoku - historia i ikonografia, „Biuletyn Konserwatorski Województwa Podlaskiego”, z. 10, 2004, s. 159-186.
  • Kułak A., Pierwszy kościół w Różanymstoku - fundatorzy i donatorzy, „Biuletyn Konserwatorski Województwa Podlaskiego”, 2007, z. 13, s. 51-70.
  • Łotowski J., Sanktuarium Różanostockie, Warszawa 1987.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: klasztor
  • Chronologia: 1759-1783
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Różanystok
  • Lokalizacja: woj. podlaskie, pow. sokólski, gmina Dąbrowa Białostocka - obszar wiejski
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy