kaplica pw. św. Stanisława Biskupa, Piotrawin
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

kaplica pw. św. Stanisława Biskupa

Piotrawin

photo

Zespół kościelny z późnogotyckim kościołem par. pw. . św. św. Stanisława bpa i Tomasza Ap wzniesionym w l. 1440–41 z fundacji bpa Zbigniewa Oleśnickiego, związany z kultem św. Stanisława Biskupa Męczennika. Przy kościele znajduje się współczesna mu kaplica pw. św. Stanisława bpa oraz późnobarokowa dzwonnica z 1791 r.

Historia

Wieś Piotrawin po raz pierwszy wzmiankowana w 1250 r., związana z legendą i kultem św. Stanisława bpa. Od 1310 do 1865 r. stanowiła własność kapituły krakowskiej. Istnienie parafii udokumentowane źródłowo od 1326 r., wg tradycji pierwsza świątynia miała tu istnieć już w XI w. Obecny kościół wzniesiony w l. 1440–41 z fundacji bpa Zbigniewa Oleśnickiego, poprzedzony zapewne dwiema wcześniejszymi świątyniami drewnianymi. Współcześnie z nim zbudowana kaplica pw. św. Stanisława (również na miejscu wcześniejszych), wg tradycji grobowa Piotra Strzemieńczyka rycerza z Janiszowa, którego miał wskrzesić bp Stanisław ze Szczepanowa. Kaplica restaurowana w l. 1620-1640 (zmiana kształtu dachu, likwidacja szczytów, budowa portali od zach. i pd.), 1798, 1858 (regotycyzowana – podwyższenie ścian, wymiana sklepienia, przywrócenie dwuspadowego dachu i szczytów), w 1945 oraz współcześnie w ramach kompleksowych prac remontowo-konserwatorskich całego zespołu kościelnego w l. 2011-2013.

Opis

Kaplica wolno stojąca, usytuowana w pobliżu pd.-zach. narożnika kościoła. Gotycka. Orientowana. Wzniesiona na planie prostokąta, jednoprzestrzenna, z kryptą. Murowana z cegły w wątku polskim. Wnętrze nakryte sklepieniem krzyżowo-żebrowym ze zwornikiem (1858). Dach dwuspadowy pokryty blachą. Naroża kaplicy opięte dwuuskokowymi przyporami. W połowie wysokości elewacji oraz nad cokołem fryzy z cegieł układanych na kant, z których górny wyłamany prostokątnie pośrodku elewacji zach., pn. i pd. Ściany pn. i pd. zwieńczone fryzem kroksztynowym. Szczyty trójpolowe, rozczłonkowane ostrołukowymi blendami, wykonane w 1858 r. na wzór szczytu zach. kościoła. Pierwotnie w szczycie wsch. umieszczona rokokowa rzeźba św. Stanisława z XVIII w., poniżej tablica z piaskowca z 1620 r. upamiętniająca kult św. Stanisława. W elewacjach bocznych niewielkie okienka zamknięte łukiem ostrym. Od zach. i pd. dwa analogiczne barokowe portale, marmurowe, zwieńczone przerwanymi trójkątnymi szczytami – w zach. herb Pomian (1640). Wewnątrz znajdowały się pierwotnie, m.in.: gotycka płyta nagrobna z XVI w. pochodząca z grobu Piotra Strzemieńczyka, wmurowana w ścianę pn.; późnogotycka predella ołtarzowa; alabastrowa płaskorzeźba z ok. poł. XVI w. przypisywana Janowi Marii Padovano; zespół 55. obrazów wotywnych z 1. poł. XVII w., tworzących cykl upamiętniający cuda św. Stanisława bpa (część zabytków prezentowana obecnie w muzeum par. w pd. zakrystii kościoła).

Zabytek dostępny. Możliwość zwiedzania po wcześniejszym uzgodnieniu telefonicznym.

Oprac. Bożena Stanek-Lebioda, OT NID w Lublinie, 11.10.2018 r.

Bibliografia

  • Architektura gotycka w Polsce, pr. zb. red. Mroczko T., Arszyński M., t. 2 Katalog Zabytków, red. Włodarek A., Warszawa 1995, s. 184-185;
  • Brykowski R., Kościół parafialny w Piotrawinie, „Roczniki Humanistyczne KUL” 1957, z. 4, s. 47-56;
  • Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, t. VIII: Województwo lubelskie, z. 13: Powiat opolski, Warszawa 1962, s. 25-30;
  • Mitrus E., Zespół sakralny kościoła parafialnego pw. św. Tomasza Apostoła i św. Stanisława BM w Piotrawinie, [w:] Banasiewicz-Szykuła E. (red.) Kościoły nadwiślańskie Lubelszczyzny w świetle badań archeologicznych, Lublin 2014, s. 11-22;
  • Skarby archidiecezji lubelskiej, zespół red. Kawałko P. et. al., Lublin 2005, s. 241-251;
  • Sułowska M., Piotrawin nad Wisłą. Średniowieczny mikroregion osadniczy, Warszawa 1984, passim;
  • Zabytki architektury i budownictwa w Polsce, t. 22: Województwo lubelskie, Warszawa 1995, s. 271;
  • Zabytki sztuki w Polsce. Małopolska, pr. zb., Warszawa 2016, s.1060-1061;
  • Zespół zabytkowy Piotrawina – promocja dziedzictwa. Materiały z ogólnopolskiej konferencji naukowej poświęconej podsumowaniu badań archeologicznych i prac remontowo-konserwatorskich w zespole sakralnym w Piotrawinie prowadzonych w latach 2011-2013 oraz wybranym zabytkom zgromadzonym na wystawie przy kościele parafialnym,  pr. zb., red. Bartnik R., Piotrawin 2014;
  • Zahajkiewicz M. T., Diecezja Lubelska. Informator historyczny i administracyjny, Lublin 1985, s. 265-266;
  • Żywicki J., Architektura neogotycka na Lubelszczyźnie,  Lublin 1998, s. 281-282.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kaplica
  • Chronologia: 1440 - 1441
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Piotrawin
  • Lokalizacja: woj. lubelskie, pow. opolski, gmina Łaziska
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy