Historia

Budynek będący Siedzibą Centralnego Muzeum Jeńców Wojennych w Łambinowicach – Opolu, wzniesiono w XVIII w. Była to wówczas budowla szachulcowa z murowaną piwnicą, oparta o mury obronne miasta. Znajdowała się w nim słodownia nad Młynówką. Budynek przebudowano na początku XIX wieku. Wówczas też – najprawdopodobniej – przeniesiono do niego z remontowanego ratusza areszt i straż miejską. Kolejna przebudowa budynku miała miejsce w 2. połowie XIX wieku. W wyniku podjętych prac budowlanych powstał parterowy dom nakryty dachem siodłowym, który pełnił funkcję aresztu miejskiego i domu mieszkalnego dla policjantów. Podczas II wojny światowej władze hitlerowskie urządziły w nim areszt gestapo. Po 1945 r. budynek przeszedł na własność Skarbu Państwa. Zorganizowano w nim siedzibę Ochotniczej Rezerwy Milicji Obywatelskiej, Związku Bojowników o Wolność i Demokrację (ZBOWiD), Miejskiego Zarządu Budynków i Zarządu Zieleni Miejskiej. W 1984 r. przeszedł na własność Centralnego Muzeum Jeńców Wojennych w Łambinowicach-Opolu i do dziś – po licznych przebudowach i rozbudowie – mieści się w nim Dyrekcja Muzeum, dział Naukowo-Badawczy i Archiwum Muzeum. W latach 90. XX w. wzniesiono skrzydło przylegające bezpośrednio do ul. Minorytów. W latach 2009-2010 obie części połączono galerią wystawienniczą, w której od 2011 r. Muzeum prezentuje stałą ekspozycję. W drugiej z sal wystawienniczych prezentowane są wystawy czasowe.

Opis

Centralne Muzeum Jeńców Wojennych usytuowane jest w centralnej części miasta, przy zachodniej pierzei ulicy Minorytów, w bliskim sąsiedztwie rynku i klasztoru OO. Franciszkanów. Od południa do obiektu przylega Miejska Biblioteka Publiczna, po stronie północnej znajduje się budynek mieszkalny. Obecna bryła budynku (w wyniku ostatniej przebudowy), składa się z trzech przylegających do siebie części, tworząc na planie kształt zbliżony do litery L. Przed obiektem znajduje się wewnętrzny, prostokątny dziedziniec, oddzielony od ulicy niewielkim ogrodzeniem. Jest to obiekt murowany z cegły, tynkowany, o zróżnicowanych wysokościach i konstrukcji. Najstarsza część budynku (z zachowanymi fragmentami murów średniowiecznych), podpiwniczona, dwukondygnacyjna z wysokim użytkowym poddaszem, kryta dachem dwuspadowym z lukarnami. Elewacja wschodnia, najstarszej części muzeum, charakteryzuje się symetrycznym, pięcioosiowym podziałem, z centralnie znajdującym się otworem drzwiowym i otworami okiennymi (okratowanymi) usytuowanymi po bokach. Nad nimi małe, ślepe okienka będące pozostałością otworów doświetlających niegdyś poddasze. Powyżej kondygnacje przedziela wydatny gzyms kordonowy – pierwotnie koronujący. Ostatnią, dobudowaną współcześnie kondygnację, przedzielają na osiach prostokątne otwory okienne rozmieszczone analogicznie, jak poniższe. Układ wnętrz trójtraktowy. Po stronie wschodniej budynku, przylegające atrium mieszczące część wystawienniczą, podpiwniczone, dwukondygnacyjne, o ścianach zewnętrznych osłonowych; w całość przykryte przeszklonym dachem dwuspadowym. Dobudowane w latach 90. XX w., boczne skrzydło obiektu, również dwukondygnacyjne, kryte dachem dwuspadowym, usytuowane do ulicy szczytowo. Elewacja południowa tej części obiektu – asymetryczna, dolna kondygnacja podzielona na cztery osie: dwie pierwsze wyznaczone przez okratowane otwory okienne, otwór drzwiowy i znajdujące się po prawej stronie od wejścia kwadratowe okienko; na poziomie górnej kondygnacji otwory okienne różnej wielkości w układzie pasowym. Północne skrzydło obiektu wzniesione w układzie dwutraktowym. Pomieszczenia sklepione odcinkowo, przy pomocy stropów WPS na belkach stalowych (w najstarszej części budynku oraz północnym skrzydle) oraz stropów żelbetowych (w części wystawienniczej).

Obiekt dostępny dla zwiedzających.

Oprac. Joanna Banik, Katarzyna Latocha, OT NID w Opolu, 25-06-2018 r.