bank, ob. Narodowy Bank Polski, Opole
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

photo

Gmach dawnego Banku Rzeszy jest jedną z ciekawszych pod względem architektonicznych budowli w Opolu. Neorenesansowy budynek z elementami secesji już na początku XX w. wzbudzał podziw i dumę mieszkańców miasta. Był materialnym urzeczywistnieniem stylistyki architektonicznej tzw. fin de siecle'u, pokłosiem wielu nurtów, w tym głównie neorenesansu i secesji.

Historia

Budynek wzniesiono w latach 1905-1910 według projektu arch. G. Scholza specjalnie na siedzibę pododdziału Banku Rzeszy (Reichsbanku). Decyzję o budowie banku władze państowe podjęły w 1900 roku. Projekt budowlany banku przewidywał również specjalne pomieszczenia na mieszkania dla dyrektora banku i jego zastępcy. Od strony zachodniej do budowli przylegały prywatne, reprezentacyjne ogrody.

Wraz z powstaniem oddziału banku obroty roczne wynosiły w 1906 r. ponad 2,5 mln marek, a w 1910 r. wzrosły do 721 mln marek. W 1925 r. gmach banku rozbudowano. Od strony południowej dobudowano jednokondygnacyjną dobudówkę, w której zainstalowano salę operacyjną banku.

Warto dodac, że sukces finansowy opolskiego oddziału Banku Rzeszy był impulsem do powstania w mieście innych placówek bankowych. W latach 20. XIX w. w Opolu funkcjonowało aż 10 banków, w tym 8 niemieckich i 2 polskie.

Po zakończeniu II wojny światowej kamienica przeszła na własność Skarbu Państwa. Po 1945 r. w budynku wykonano drobne remonty i zainstalowano w nim siedzibę Narodowego Banku Polskiego. W 1978  r. wpisano obiekt do rejestru zabytków województwa opolskiego.

Opis

Gmach zlokalizowany jest w śródmieściu Opola, u zbiegu ulic Damrota i Kołłątaja. Jest to obiekt wolnostojący, który został wzniesiony na planie prostokąta wydłużonego wzdłuż osi północ - południe. Murowany jest z cegły a partie ścian w przyziemiu pokryte kamiennym boniowaniem w układzie pasowym z piaskowca. Dolna kondygnacja jest najwyższa, jej okna zamknięte są łukiem pełnym, od strony wschodniej umieszczone są w arkadowych wnękach, od strony zachodniej zamknięte prosto. Budynek w całości podpiwniczony, trójkondygnacyjny z użytkowym poddaszem, krytym dachem pulpitowym. Jest to budynek narożny, o dwóch reprezentacyjnych elewacjach – północnej i wschodniej. Główne wejście znajduje się w osi środkowej elewacji północnej będąc jednocześnie elementem plastycznej dekoracji fasady. Nadano mu cech monumentalności poprzez połączenie portalu z balkonem. Zaakcentowane zostało ono portykiem, złożonym z dwóch par kolumn w porządku jońskim na postumentach, podpierających proste belkowanie, przerwane na szerokość wejścia. Nad nim znajduje się wąski balkon z kamienną balustradą, której płaszczyznę wypełniają lizeny pomiędzy którymi umieszczono wieńce wawrzynu. Na poziomie drugiej kondygnacji osadzono pięciodzielne okna w formie arkadek wspartych na kolumienkach ustawionych jedna za drugą. Wejście poprzedzone kamiennymi schodami. Otwór drzwiowy mieszczący jednoskrzydłowe, drewniane drzwi z nadświetlem zamkniętym półkoliście wypełnionym ozdobną kratą, flankują dodatkowo kolumny umieszczone na postumentach, wspierane przez gzyms. Na poziomie drugiej i trzeciej kondygnacji występują okna bliźniacze – ujęte w jedną oprofilowaną ramę, przedzielone kolumienką na dwa otwory zakończone półokrągło. Loggia w części drugiego piętra. Całość budynku obiega gzyms koronujący wsparty na konsolach.

Obiekt jest użytkowany, dostępny dla zwiedzających.

Oprac. Joanna Banik, Katarzyna Latocha, OT NID w Opolu, 18.07.2018 r.

Bibliografia

  • Borkowski M., Opole przełomu wieków XIX/XX, Łódź 2015;
  • Hamada A., Architektura Opola wpisana w dzieje miasta, Opole 2008;
  • Studium historyczno-urbanistyczne miasta Opola, Katalog zabytków – Opole Wschód, PKZ Wrocław 1990, [w:] zbiory WUOZ w Opolu;
  • Karta ewidencyjna zabytków architektury i budownictwa: budynek użyteczności publicznej (bank) ul. Damrota 2 w Opolu, oprac. Z. Łabęcki, 1986 [w:] zbiory WUOZ w Opolu.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: budynek użyteczności publicznej
  • Chronologia: 1905 - 1910
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Księdza Konstantego Damrota 2, Opole
  • Lokalizacja: woj. opolskie, pow. Opole, gmina Opole
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy