Historia

Pierwszy drewniany kościół parafialny w Wąsoszu zbudowano w I połowie XV wieku, z fundacji księcia Władysława. Po pożarze, na początku XVI wieku rozpoczęto budowę kościoła murowanego w typie tzw. gotyku mazowieckiego. Wokół świątyni znajdował się cmentarz grzebalny, zlikwidowany na początku XIX wieku. Z wizytacji biskupiej przeprowadzonej w 1781 roku dowiadujemy się, że „cmentarz koło kościoła oparkaniony nowo drewniany, brama w nim wielka przeciwko Ołtarza Wielkiego w kratkie zrobiona. Furtki dwie małe, zawsze zamknięte”. Obecne ogrodzenie powstało pomiędzy 1862 a 1893 rokiem, kiedy to kolejny inwentarz opisuje pojawienie się muru z kamienia: „cmentarz otaczający kościół opasany murem z kamienia na wapno, ma w sobie trzy bardzo gustowne bramki z drewnianemi zamknięciami, przejście stanowią kraty żelazne”. Zachowana ceglana bramka boczna w północnym narożniku ogrodzenia prowadziła do dawnej organistówki/wikarówki, która znajdowała się po przeciwnej stronie ul. Sienkiewicza. Natomiast ceglana bramka boczna w murze północno zachodnim prowadziła do starej plebanii. Brama główna na osi prezbiterium i dwie pozostałe bramki boczne zostały wykonane współcześnie z ciosanego granitu.  

Opis

Ogrodzenie kościoła pw. Przemienienia Pańskiego w Wąsoszu usytuowane jest w centrum miejscowości, po południowej stronie ul. Sienkiewicza. Zbudowane na rzucie nieregularnego wieloboku z kamieni polnych, uzupełnionych kamieniem łamanym i cegłą. Miejscami lico muru pokrywa warstwa zaprawy cementowej. Ogrodzenie nakryte betonowym, dwuspadowym daszkiem. Brama główna oraz bramki boczne w ogrodzeniu północno-zachodnim i południowo-wschodnim wykonane z ciosanych głazów granitowych. W północnym narożniku ogrodzenia od ulicy Sienkiewicza bramka boczna: murowana z czerwonej cegły, w formie dwóch słupów, zwieńczonych ozdobnym gzymsem, w prześwicie metalowa furtka. W murze północno zachodnim ceglana bramka z zamurowanym prześwitem. Czterospadowe zakończenia słupków dwóch bramek bocznych pokryte jest blachą. Od zewnątrz ogrodzenie opięte jest betonowymi szkarpami o nierównomiernym rozstawieniu. 

Obiekt dostępny. 

Oprac. Katarzyna Niedźwiecka, OT NID w Białymstoku, 19.09.2025 r.