wieża ciśnień, Międzyrzecz
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

photo

Wieża ciśnień w zespole szpitala psychiatrycznego.

Historia

W lipcu 1899 r. władze Prowincji Poznańskiej kupiły 27 ha pod ziemi budowę szpitala psychiatrycznego. Były to grunty położone na wsch. od Międzyrzecza, w sąsiedztwie rzeki, należące do mieszczanina Augusta Jockischa. Projekt przygotował w 1901 r. arch. Kübler. Kompleks szpitalny wznoszono w trzech etapach. W latach 1901-1904 powstały budynki administracyjne i gospodarcze na osi układu, pawilony dla chorych (po stronie zach. budynki dla kobiet, po wsch. dla mężczyzn),  domy dla personelu, kręgielnia i kościół. Uroczyste otwarcie 4 Poznańskiego Prowincjonalnego Zakładu dla Obłąkanych w Obrzycach koło Międzyrzecza odbyło się 2-11-1904 roku. Rozbudowę szpitala przeprowadzono w latach 1908-1909 według projektu arch. Jahna. Powstały wtedy cztery pawilony dla chorych, domy dla lekarzy, pielęgniarzy i obsługi. Równocześnie powiększono majątek dokupując 29,5 ha gruntów. Druga rozbudowa, oparta o projekt tego samego architekta, trwała od 1911 do 1914 roku. Wybudowano wówczas kolejne pawilony dla chorych i budynki mieszkalne. Szpital mógł przyjąć 1200 pacjentów, a jego personel składał się z 300 pracowników. Działa hala sportowa i boisko, a w lesie nad Obrą kąpielisko z basenami. Zespół posiadał wszystkie niezbędne do funkcjonowania urządzenia komunalne i sieci. Całość uzupełniały położone za pn. ogrodzeniem: lokalna oczyszczalnia ścieków, wioska pielęgniarska i cmentarz podzielony na część katolicką, protestancką i żydowską. W latach 1922-1928 część kompleksu szpitalnego była ośrodkiem administracyjnym nowo utworzonej Marchii Granicznej Poznań – Prusy Zachodnie. W latach 20. XX w. w miejscu części dawnych oddziałów dla psychicznie chorych utworzono m.in. dom starców, klinikę dla kobiet, oddział niemowlęcy ze żłobkiem i oddział przeciwgruźliczy. Podczas II wojny światowej, w latach 1942-1945, w ramach hitlerowskiej akcji eutanazji w szpitalu zabito co najmniej 7000 osób. Ciała grzebano w zbiorowych mogiłach na przyszpitalnym cmentarzu. Po 1945 r. w Obrzycach utworzono Państwowy Szpital dla Nerwowo i Psychicznie Chorych. Zakład działa do dzisiaj.

Opis

Zespół szpitalny usytuowany na wschodnich krańcach Międzyrzecza, na rozległym terenie między drogą w kierunku Pszczewa a rzeką Obrą. Stanowi zwarty kompleks funkcjonalno-przestrzenny, złożony na przejrzystym, regularnym planie. Budynki murowane z cegły klinkierowej z dachami krytymi dachówką ceramiczną, o cechach historyzujących i eklektycznych.

Wieża usytuowana pomiędzy budynkiem administracji a ciągiem budynków usługowo-gospodarczych.

Dostęp do zabytku ograniczony. Obiekty dostępne z zewnątrz.

oprac. Anna Jackiewicz, OT NID w Zielonej Górze, 9-11-2017 r.

Bibliografia

  • Dramowicz W., Obrzyce. Dzieje szpitala, Międzyrzecz 2004
  • Kowalski S., Zabytki architektury województwa lubuskiego, Zielona Góra 2010, s. 266.
  • Grecki H., Park przyszpitalny. Ewidencja dendrologiczno-techniczna, Szczecin 1991, Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Gorzowie Wielkopolskim.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: architektura przemysłowa
  • Chronologia: 1901 - 1914
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Międzyrzecz
  • Lokalizacja: woj. lubuskie, pow. międzyrzecki, gmina Międzyrzecz - miasto
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy