Historia

Cmentarz grzebalny w Wąsoszu został założony w 1804 roku, w północno zachodniej części osady, poza zabudowaniami, na planie zbliżonym do prostokąta. Kaplica grobowa rodziny Bzurów wybudowana została w 1913 roku. Wzniesiona w stylu neoromańskim z elementami klasycystycznymi. Grobowiec był wyznacznikiem statutu społecznego rodziny. Wcześniej w tym miejscu stała kaplica cmentarna pw. św. Rozalii z 1832 roku. Jak wynika z dokumentacji ewidencyjnej w latach 90. XX wieku, kaplica przeszła remont, polegający na: wymianie pokrycia dachowego, otynkowaniu i pomalowaniu elewacji.  

Opis

Kaplica grobowa wybudowana w centralnej części cmentarza, na szczycie wzniesienia, po południowej stronie głównej alejki biegnącej wzdłuż cmentarza. Założona na rzucie prostokąta, o wymiarach 5,50 m x 7,50 m. Jest to obiekt jednokondygnacyjny, murowany z cegły, otynkowany, na fundamencie z kamienia. Nakryta dachem dwuspadowym, pokrycie dachowe z blachy płaskiej ocynkowanej. Kaplica zwieńczona metalowym, ażurowym krzyżem. W elewacji frontowej (południowo-zachodniej) prostokątny otwór drzwiowy zamknięty łukiem pełnym, boniowany. Krótsze i dłuższe bonie ułożone są na przemian, w zwieńczeniu połączone kluczem. Drzwi dwuskrzydłowe drewniane, obite deskami tworzącymi wzór jodełki. Na drzwiami metalowa tabliczka z inskrypcją: „GRÓB RODZINY BZURÓW”. Powyżej w szczycie okulus, ujęty boniami układającymi się w kształt krzyża. Szczyt zwieńczony dekoracyjnym fryzem arkadowym. Elewacje boczne są dwuosiowe. Na osiach prostokątne otwory okienne zakończone łukiem pełnym, zaakcentowanym przez szerokie nadokienniki z kluczem. Stolarka okienna drewniana, przeszklenia w formie witrażu układają się w geometryczne wzory. Obie elewacje boczne zwieńczone profilowanym gzymsem. Elewacja tylna (północno-wschodnia) jest gładka. Na narożach ścian bonie o różnej długości, układane na przemian, zakończone niewielkim kapitelem. W jednoprzestrzennym wnętrzu znajduje się drewniany ołtarz z figurą Chrystusa Ukrzyżowanego. Zejście do krypt zlokalizowane jest przy wejściu do kaplicy. 

Kaplica dostępna jest z zewnątrz. 

Oprac. Katarzyna Niedźwiecka, OT NID w Białymstoku, 11.09.2025 r.