Poznaj lokalne zabytki

Wyraź zgodę na lokalizację i oglądaj zabytki w najbliższej okolicy

Zmień ustawienia przeglądarki aby zezwolić na pobranie lokalizacji
Wyszukaj w
Lokalizacja
Rodzaj obiektu
Architektura
Kategoria dokumentu
Stanowisko archeologiczne
Wyszukaj
Kultura archeologiczna
Chronologia
Stanowisko archeologiczne
Czas powstania obiektu
Od
Do
Wyznanie
Kategoria obiektu
Strona korzysta z plików cookies. Dowiedz się więcej.

Herbaciarnia - Zabytek.pl

Galeria zdjęć obiektu Herbaciarnia
Zobacz lokalizację
Dodaj do ulubionych
Dodaj do ulubionych
Drukuj
Drukuj
Udostępnij

Herbaciarnia

pawilon parkowy 2. poł. XIX w. Pszczyna
Pokaż drogę dojazdu

Adres
Pszczyna

Lokalizacja
woj. śląskie, pow. pszczyński, gm. Pszczyna - miasto

Herbaciarnia na wyspie jest ważnym elementem kompozycji parku zamkowego w Pszczynie. Pawilon został usytuowany na głównej osi widokowej prowadzącej od zamku na północny zachód. Forma obiektu jest wynikiem rozwoju nurtów w XIX-wiecznej sztuce ogrodowej, w tym upowszechnieniem się pawilonów parkowych typu „chinoiserie”.

Historia

Dokładna data powstania budynku herbaciarni nie jest znana. Obiekt został wzniesiony prawdopodobnie w trzeciej ćwierci XIX wieku lub na początku XX wieku. Z 1911 roku pochodzi projekt klasycystycznej murowanej altany parkowej autorstwa Paula Krämera – architekta z Książęcego Urzędu Budowlanego w Pszczynie. Na podstawie zachowanych materiałów nie można jednak ustalić czy jest to projekt budowy nowego obiektu, czy przebudowy istniejącego. Powstanie herbaciarni było związane z rosnącym zainteresowaniem kulturą Orientu, w tym ceremonii parzenia i picia herbaty. W pierwszej połowie XX wieku budynek był otoczony zielenią – starszym drzewostanem parkowym, młodymi nasadzeniami drzew i krzewów, formowanymi żywopłotami oraz roślinami w pojemnikach. Na elewacjach zamontowano drewniane kratownice pełniące funkcję podpór pod pnącza. Wokół herbaciarni znajdowały się elementy małej architektury, takie jak ławki, donice oraz dwie rzeźby figuralne z postaciami dzieci, usytuowane na wysokich postumentach.

Po 1945 roku budynek był mocno zniszczony. W latach 60. XX wieku planowano jego likwidację i wzniesienie w tym miejscu innej budowli. Ostateczną decyzję o zachowaniu budynku podjęto w oparciu o opinię prof. Gerarda Ciołka, autora projektu rewaloryzacji parku. W latach 1994-1995 budynek poddano pracom remontowym polegającym na malowaniu ścian, zabezpieczeniu otworów okiennych za pomocą kutych krat i położeniu gontu bitumicznego na dachu. Ostatnie prace remontowe i konserwatorskie odbyły się w dwóch etapach, w latach 2019 i 2024.  W 2019 roku usunięto wtórne powłoki malarskie i wyprawy tynkarskie, a następnie położono na elewacjach nowy tynk. Ściany zewnętrzne i wewnętrzne zostały pomalowane. W 2024 roku wymieniono pokrycie dachu na nowe, wykonane z blachy cynkowo-tytanowej łączonej na rąbek stojący. Odtworzono także sterczynę w formie owocu granatu. Obecnie w budynku znajduje się kawiarnia.

Galeria zdjęć 1/
Zdjęcie Herbaciarnia - pawilon parkowy. Pszczyna 2025 r.
Zdjęcie Herbaciarnia - pawilon parkowy. Pszczyna 2025 r.
Zdjęcie Herbaciarnia. Pszczyna, 2025 r.
Zdjęcie Herbaciarnia. Pszczyna, 2025 r.
Zdjęcie Herbaciarnia. Pszczyna, 2025 r.
Zdjęcie Herbaciarnia. Pszczyna, 2025 r.
Zdjęcie Widok z Herbaciarni na Zamek w Pszczynie, 2025 r.

Opis 

Budynek herbaciarni jest położony na terenie parku zamkowego w Pszczynie, na wyspie usytuowanej po północnej stronie pałacu. Obiekt charakteryzuje się zwartą bryłą. Został wzniesiony na rzucie elipsy, jako parterowy, nakryty dachem w formie kopuły. Ściany wymurowano z cegły i otynkowano od strony zewnętrznej i wewnętrznej. Dach wzniesiono w konstrukcji drewnianej i pokryto blachą. Elewacje zdobią klasycystyczne detale. W części zachodniej znajduje się otwór wejściowy zamknięty łukiem. Po bokach drzwi, w elewacji frontowej i bocznych, usytuowane są eliptyczne otwory okienne ujęte w tynkowane opaski. Pionowe podziały elewacji wyznaczają klasycystyczne pilastry, wsparte na cokole, sięgające do poziomu gzymsu wieńczącego. Nad wejściem mieści się dekoracja w formie girlandy kwiatowej. Na dachu znajduje się iglica w kształcie owocu granatu. Ściany wewnętrzne są zdobione dekoracją sztukatorską w formie girland. Na podłodze znajduje się lastriko. 

Oprac. Ewa Waryś, OT NID w Katowicach, 30.03.2026 r. 

Dane obiektu zostały uzupełnione przez użytkowników Joanna Wolany, Jarosław Bochyński (JB).

Rodzaj: pawilon parkowy

Materiał budowy:  ceglane

Styl architektoniczny: neoklasycystyczny

Forma ochrony: Rejestr zabytków

Inspire id: PL.1.9.ZIPOZ.NID_N_24_BL.105773

Licencja (opis)

Creative commons

Uznanie autorstwa

Użycie niekomercyjne

Bez utworów zależnych

Widzisz błędy lub nieprawidłowości? Zgłoś naruszenie zasad.

Zobacz także w najbliższej okolicy

10 obiektów

10 Pokaż wszystkie