Dom mieszkalny Banku Gospodarstwa Krajowego, Gdynia
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Dom mieszkalny Banku Gospodarstwa Krajowego

Gdynia

photo

Obiekt wyeksponowany dzięki doskonałej lokalizacji w tkance miasta, oraz oryginalnością ukształtowania bryły oraz detalu architektonicznego. Prezentuje cechy modernizmu lat trzydziestych łącząc późnofunkcjonalistyczną plastykę strukturalną z wysokim standardem zaprojektowanych mieszkań i ekskluzywnym wystrojem wnętrz także klatek schodowych, korytarzy. Jest to pierwszy apartamentowiec w Polsce.

Historia

Budynek należał do Banku Gospodarstwa Krajowego. Zaprojektowany w 1935 r. a zbudowany w trzech etapach w latach 1936-38. Projekt autorstwa inż. arch. Stanisława Ziołowskiego z Warszawy. Obiekt złożony z trzech części, każdy etap budowy zakończony był oddaniem do użytku kolejnego członu budynku. Jako pierwszy oddano do użytku człon umieszczony w narożniku 10 Lutego, nr 2702.09.1936 r. - jako dominujący pod względem gabarytu oraz programu przestrzennego. Dwa pozostałe analogicznie rozwiązane człony wzniesiono w późniejszych etapach.

Opis

Lokalizacja w budynku w centrum śródmieścia, w południowej pierzei ul. 10 Lutego. Budynek zajmuje całą wschodnią pierzeję przy ul. 3 Maja w kwartale zamkniętym ulicami 10 lutego i Batorego. Budynek wzniesiono na narożnej działce przy jednej z najbardziej reprezentacyjnych ulic w Gdyni. Znacznych rozmiarów ciąg zabudowy, założony na planie litery C, dłuższy bok wzdłuż ul. 3 Maja. Posiada 2 bramy wjazdowe na podwórze oraz wjazd do podziemnego garażu od strony ul. Batorego. Osnowę rzutu stanowi siatka słupów, wypełniona układem klatkowym dwu- i trzytraktowym. Przy nr 27 od podwórza dostawiono dwukondygnacyjną stróżówkę na planie czworoboku. Wejścia do sześciu klatek schodowych umieszczono od podwórza, w każdej z nich jest dźwig osobowy. przyziemia budynku od ulicy zajmują sklepy i kawiarnie. Bryła budynku o zróżnicowanej wysokości (od 5 do 9 kondygnacji) i rozczłonkowana - zaakcentowane naroża: schodkowe cofnięcia dwóch najwyższych kondygnacji zaoblenie rzutu budynku półokrągłą wieżą od strony skrzyżowania 10 Lutego i 3 Maja. Pośrodku podwórza zbudowano żelbetowy świetlik dla garażu podziemnego na wzór greckiej świątyni lub ogrodowej altany na planie koła. Budynek w całości podpiwniczony, zaopatrzony w schron. Konstrukcja budynku żelbetowa, słupowo-belkowa, ściany zewnętrzne ceglano-żelbetowe, wewnętrzne - ceglane. Stropy nad piwnicami żelbetowo-żebrowe, międzykondygnacjowe - stropy Ackermana. Nad garażem sklepienie łukowo oraz stropy żelbetowo-żebrowe. Więźba dachowa drewniana, płatwiowa, dach o niewielkim spadku, jedno- i dwupołaciowy. W elewacjach od ulic podział horyzontalny pasami okien przerywanymi loggiami oraz oknami w układzie szeregowym. Parter przeszklony. Elewacja licowana wapieniem pińczowskim w formie prostokątnych płyt. Od podwórza podziały wertykalne pasami otworów okiennych doświetlających klatki schodowe, rzędy balkonów oraz logii i okien. Przy bramach i przejazdach posadzki betonowe, przy wejściu głównym (nr 27) posadzka terakotowa. We wnętrzach w wejściach i na klatkach schodowych - posadzki z młotkowanego lastriko, w mieszkaniach podłogi drewniane - klepki parkietowe dębowe, kuchnie i łazienki - posadzki terakotowe. Zachowała się w dobrym stopniu marmurowa okładzina ścian klatek schodowych, drewniane lamperie w mieszkaniach, stolarka okienna i drzwiowa. Znajduje się tu mini muzeum założone przez mieszkańców budynku oraz Cafe Cyganeria - kawiarnia artystyczna urządzona w stylu Art-Déco.

Obiekt dostępny z zewnątrz oraz w części przyziemia - parter handlowo-usługowy.

Oprac. Dorota Hryszkiewicz-Kahlau, OT NID w Gdańsku, 08.05.2015 r.

Bibliografia

  • Sołtysik M.J., Studium architektoniczno-urbanistycznej waloryzacji Gdyni do roku 1939 w granicach administracyjnych miasta z roku 1970, cz.II, osadnictwo przedmiejskie i miasto, t.2. waloryzacja Śródmieścia; Gdańsk, 1986;
  • Sołtysik M.J., Na styku dwóch epok. Architektura gdyńskich kamienic okresu międzywojennego, Gdynia 2003, s. 329-333;
  • Sołtysik M.J., Modernistyczna Gdynia - dziedzictwo lat międzywojennych, [w:] Renowacje i zabytki 2010, nr 4 (36), s.60-73;
  • Karta ewidencyjna, Budynek mieszkalny, Jacek Lewiński, 1983 r.
  • http://modernizmgdyni.pl/?p=259

Informacje ogólne

  • Rodzaj: budynek mieszkalny
  • Chronologia: lata 30. XX w.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: 3-go Maja 27, 29, 31, Batorego 26 , Gdynia
  • Lokalizacja: woj. pomorskie, pow. Gdynia, gmina Gdynia
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy