Historia

Kapliczka w świetle przekazów ustnych została wzniesiona staraniem rodziny Morskich, właścicieli Dworu Górnego w Brzezinach, dla upamiętnienia tragicznego wydarzenia, które miało miejsce podczas powodzi w 1852 roku. W przepływającej przez miejscowość Brzezince miały utopić się wówczas dwie młode dziewczyny, a jedną z nich była córka Leopoldyny i Stanisława Morskich. (Stanisław zginął w 1946 roku z rąk chłopów, podczas powstania zwanego rzezią galicyjską). Wnętrze kapliczki zostało bogato wyposażone i ozdobione dekoracjami malarskimi pędzla malarza związanego z dworem Morskich Józefa Gubalskiego, opatrzonymi datą: 1857. Data ta przybliża również czas powstania kapliczki. Sto lat później malowidła zostały odnowione przez artystę malarza Jerzego Ostrowskiego, pracującego w tym czasie przy dekoracji wnętrza kościoła parafialnego. Prace przy odnawianiu malowideł kontynuował Julian Kotowski z Brzezin, wprowadzając dodatkowe motywy ozdobne. W tym czasie przeprowadzono także naprawę podmurówki kapliczki, wymianę oszalowania ścian i pokrycia dachowego, zastępując gont blachą. Przez ponad półtora wieku towarzyszyły jej trzy drzewa, które zostały w ostatnich latach wycięte.

Opis

Kapliczka położona jest w centrum miejscowości, przy tzw. starej drodze, prowadzącej od placu kościelnego, obok szkoły, dalej na zachód w stronę Dworu Górnego, jednocześnie w bezpośrednim sąsiedztwie potoku Brzezinka. Założona została na rzucie prostokąta, na kamiennej podmurówce. Wybudowana z drewna, konstrukcji zrębowej, ze ścianami szalowanymi w dolnej partii poziomo, a w górnej pionowo, przekryta dachem trójspadowym (blachą płaską). Frontem zwrócona jest na wschód, ze szczytem pionowo odeskowanym, odciętym daszkiem okapowym. Ściany zwieńczone są profilowanym gzymsem podbudowanym ozdobną „koronką” o motywie lilijek. Otwór wejściowy i okienne w bocznych elewacjach zamknięte łukiem odcinkowym, stolarka drewniana, drzwi ramowo-płycinowe z prześwitami, okna sześciodzielne. We wnętrzu znajduje się ołtarz architektoniczny z figurą Matki Bożej Niepokalanej z Dzieciątkiem na prawej ręce i berłem w lewej dłoni, obraz św. Jana od Krzyża (?), dwa  relikwiarze i rzeźby. Na ścianach dekoracje malarskie z postaciami świętych,  detalami ornamentalno-roślinnymi i kotarą w tle ołtarza.

Dostęp do zabytku bez ograniczeń. 

Oprac. dr Jadwiga Stęchły, OT NID w Rzeszowie, 28.11.2025 r.