Historia obiektu

Wyniki badań archeologicznych prowadzonych na cmentarzysku kurhanowym II wskazują, że dwa, przebadane kurhany zostały wzniesione, gdy te tereny zasiedlali Ślężanie. Tadeusz Kaletyn określił ich chronologię na IX-X wiek. Według Heleny Zoll-Adamikowej cmentarzysko funkcjonowało w okresie VII/VIII-IX wieku. Kurhany zawierały  pochówki ciałopalne, bezurnowe. Okazały, prostokątny kurhan oznaczony jako nr 6 mógł być miejscem pochówku osoby szczególnie ważnej dla lokalnej społeczności. Chronologia pozostałych 11 kurhanów nie jest znana.

Opis obiektu

Usytuowanie zabytku:

Stanowisko archeologiczne jest zlokalizowane w obrębie mezoregionu Wzgórz Niemczańsko-Strzelińskich, około 1 km na południowy wschód od wsi Piotrowice Polskie, i około 3 km na zachód od Muszkowic, na terenie zwartego kompleksu leśnego między Muszkowicami na wschodzie, Czerńczycami na południu, Piotrowicami Polskimi na zachodzie i Cienkowicami na północy zwanego Lasem Muszkowickim lub Lasem Bukowym (Buch Wald).

Opis stanowiska:

Przed badaniami archeologicznymi cmentarzysko składało się z 13 kurhanów w dwóch skupiskach. W skupisku zachodnim zarejestrowano 5 stożkowatych obiektów na planie koła o średnicy około 5 – 7 m. Oznaczono je numerami od 9 do 13. W skupisku wschodnim znajdował się większy nasyp na planie prostokąta z zaokrąglonymi narożami o wymiarach 18 x 12 m, oznaczony jako obiekt nr 6. Po jego zachodniej stronie były zlokalizowane 2 stożkowate kurhany na planie koła (numery: 7 i 8). Po wschodniej stronie dużego nasypu odkryto 5 podobnych obiektów (numery: 1, 2, 3, 4, 5). Wysokość wynosiła w wypadku mniejszych obiektów kilkadziesiąt cm, w wypadku większego 2,5 m.

Stan i wyniki badań archeologicznych:

Kurhany w Lesie Muszkowickim były znane miłośnikom starożytności i archeologom już w XIX wieku. Artykuł na temat tych obiektów pt.: Wald bei Heinrichau (autor nieznany) został opublikowany w 1820 r. Nadleśniczy Hasenbach i proboszcz Gottwald prowadzili amatorskie badania wykopaliskowe, rozkopując wiele kurhanów, w których znajdowali pochówki ciałopalne. Kurhany wiązali z Tatarami, którzy mieli tędy wracać po bitwie pod Legnicą w 1241 r. Lothar F. Zotz wymienia kurhany muszkowickie w 1930 r., zaznaczając, że ich chronologia nie została jeszcze ustalona.

W 1967 r. cmentarzysko było inwentaryzowane przez Andrzeja Kudłę. Początkowo kurhany datowano na epokę brązu. Taka chronologia budziła watpliwości i w latach 1971-1972 Tadeusz Kaletyn podjął badania wykopaliskowe. Przebadał dwa obiekty – kurhan nr 12 w zachodnim skupisku i duży prostokątny kurhan nr 6 we wschodnim skupisku. Obiekt nr 12 usypany z ziemi i gliny na planie koła miał u podstawy średnicę 7 m. Jego zachowana wysokość wynosiła 0,6 m. W górnej, środkowej części nasypu odkryto wśród przepalonych węgli drzewnych fragmenty kości ludzkich i zwierzęcych. Na zewenątrz, u podstawy kuhanu znaleziono ułamki ceramiki. Obiekt nr 6 miał kształt zbliżony do prostokąta z zaokrąglonymi narożami. Jego wymiary u podstawy wynosiły 18 x 12 m, a wysokość 2,5 m. Według Tadeusza Kaletyna można wyróżnić dwa etapy wznoszenia i użytkowania tego grobowca. Niestety badacz nie rozwinął tego wątku. W trakcie eksploracji nasypu znaleziono przepalone kości ludzkie i zwierzęce oraz ułamki ceramiki.  Tadeusz Kaletyn datował obydwa obiekty na IX-X wiek. Według Heleny Zoll-Adamikowej badane wykopaliskowo kurhany należy datować na VII/VIII-IX wiek.

W 1990 r. odbyły się badania powierzchniowe w ramach Archeologicznego Zdjęcia Polski. Obiekt został zweryfikowany pozytywnie przez Ludwika Andrzeja Kamińskiego i Andrzeja Kosickiego. W 1995 r. Las Muszkowicki badał powierzchniowo zespół Instytutu Archeologii Uniwersytetu Wrocławskiego.

W 2012 r. przeprowadzono lotniczy skannig laserowy Lasu Muszkowickiego. Po opracowaniu jego wyników okazało się, że oprócz obiektów już zinwentaryzowanych i/lub badanych wykopaliskowo, istnieje kilkadziesiąt, nieznanych dotąd archeologom, stanowisk kurhanowych. Są to obiekty wzniesione na planie koła i trapezoidalne. Większość stanowisk znajduje się na północ od drogi łączącej Muszkowice i Piotrowice Polskie. Na południe od drogi znaleziono tylko 2 nowe stanowiska z kuhanami kolistymi i jedno z nasypem trapezoidalnym. Trzeba zaznaczyć, że nie udało się potwierdzić istnienia wszystkich obiektów wpisanych do rejestru. Kierownikiem projektu badawczego, przewidującego także weryfikację wykopaliskową, jest Agnieszka Przybył.

Dostępność obiektu dla zwiedzających. Zabytek dostępny.

Autor noty, oprac. Donata Trenkler, OT NID we Wrocławiu, 04-05-2020