Najstarsze pochówki tego zespołu sepulkralnego są datowane na 3530-3360 lat p.n.e. (neolityczna kultura pucharów lejkowatych, faza wiórecka) a najmłodsze, do tej pory rozpoznane, na VII/VIII-IX wiek n.e.

Historia obiektu

Cmentarzysko kurhanowe było pierwotnie datowane na młodszą epokę brązu, co sugeruje, że istniało w okresie 1100–900 p.n.e. W trakcie weryfikacyjno-poszukiwawczej akcji AZP uznano, że kurhany pochodziły z wczesnej epoki brązu - 2300/2200–1700 p.n.e. lub nawet ze schyłku neolitu i początków wczesnej epoki brązu.

Badania w latach: 1990 i 2012 nie potwierdziły istnienia mogił. W 2012 r. około 160 m na północny zachód od lokalizacji wskazanej przez decyzję o wpisie do rejestru zabytków odkryto grobowce w typie kujawskim. Datowano je na neolit i przypisano kulturze pucharów lejkowatych. Obecnie właśnie te obiekty uchodzą za stanowisko nr 25/55.

W trakcie weryfikacji decyzji o wpisie do rejestru zabytków przeprowadzonej w 2016 r. na zlecenie Narodowego Instytutu Dziedzictwa, Tomasz Tokarczyk potwierdził istnienie znacznie zniwelowanych kurhanów ze śladami kamiennej obudowy.

Opis obiektu

Usytuowanie zabytku:

Stanowisko archeologiczne jest zlokalizowane w obrębie mezoregionu Wzgórz Niemczańsko-Strzelińskich, około 1,5 hm na wschód o Piotrowic Polskich i 2,5 km na zachód od Muszkowic, na terenie zwartego kompleksu leœnego między Muszkowicami na wschodzie, Czerńczycami na południu, Piotrowicami Polskimi na zachodzie i Cienkowicami na północy zwanego Lasem Muszkowickim lub Lasem Bukowym (Buch Wald).

Opis stanowiska:

Cmentarzysko kurhanowe składa się z dwóch obiektów na planie koła. Ich średnice u podstawy wynoszą 16 i 18 m. Według opisu z roku 1967 kurhany były znacznie zniwelowane. Zachowana wysokość wynosiła 0,6 m.

Stan i wyniki badań archeologicznych:

Kurhany w Lesie Muszkowickim były znane miłośnikom starożytnoœci i archeologom już w XIX wieku. Artykuł na temat tych obiektów pt.: Wald bei Heinrichau (autor nieznany) został opublikowany w 1820 r. Nadleśniczy Hasenbach i proboszcz Gottwald prowadzili amatorskie badania wykopaliskowe, rozkopując wiele kurhanów, w których znajdowali pochówki ciałopalne. Kurhany wiązali z Tatarami, którzy mieli tędy wracać po bitwie pod Legnicą w 1241 r. Lothar F. Zotz wymienia kurhany muszkowickie w 1930 r., zaznaczając, że ich chronologia nie została jeszcze ustalona.

W 1967 r. Andrzej Kudła zinwentaryzował dwa kurhany, które datował na młodszą epokę kamienia. Jako stanowisko kurhanowe III obiekt został wpisany do rejestru zabytków.

W 1990 r. odbyły się badania powierzchniowe w ramach Archeologicznego Zdjęcia Polski. Kurhany nie zostały odnalezione w terenie.  Ludwik Andrzej Kamiñski i Andrzej Kosicki założyli kartę ewidencyjną dla stanowiska archiwalnego o znanej i niepotwierdzonej lokalizacji.

W 2012 roku przeprowadzono lotniczy skannig laserowy Lasu Muszkowickiego. Po opracowaniu jego wyników okazało się, że oprócz obiektów już zinwentaryzowanych i/lub badanych wykopaliskowo, istnieje kilkadziesiąt, nieznanych dotąd archeologom, stanowisk kurhanowych. Są to obiekty wzniesione na planie koła i trapezoidalne. Wiekszość stanowisk znajduje się na północ od drogi łączącej Muszkowice i Piotrowice Polskie. Na południe od drogi znaleziono tylko 2 nowe stanowiska z kuhanami kolistymi i jedno z nasypem trapezoidalnym. Kierownikiem projektu badawczego, przewidującego takąe weryfikację wykopaliskową, jest Agnieszka Przybył.

W trakcie lotniczego skannningu nie potwierdzono istnienia dwóch kurhanów z młodszej epoki brązu w miejscu, które wskazuje decyzja o wpisie do rejestru. W odległości ok. 160 m na północny zachód zarejestrowano grobowce w typie kujawskim. W 2012 r. odbyła się wycieczka badawcza studentów archeologii pod kierownictwem Agnieszki Przybył. Potwierdzono w terenie istnienie megalitów i wykonano badania geomagnetyczne. Aktualna wiedza pozwala datować cmentarzysko na neolit i przypisać kulturze pucharów lejkowatych. Obecnie nowoodkryte cmentarzysko jest klasyfikowane w systemie jako nr 25/55.

Przeprowadzona w 2016 r. na zlecenie Narodowego Instytutu Dziedzictwa weryfikacja wpisów do rejestru zabytków potwierdziła istnienie w terenie dwóch, znacznie zniwelowanych nasypów kurhanowych.

Dostępność obiektu dla zwiedzających. Zabytek jest dostępny.

Autor noty: oprac. Donata Trenkler, OT NID we Wrocławiu, 12-05-2020