Historia

Dom zbudowany został w początkach XX wieku prawdopodobnie według projektu Wiktora Sikorskiego, krośnieńskiego budowniczego miejskiego i przedsiębiorcy. Pierwszymi właścicielami budynku byli Aniela i Jan Mrówka. W 1917 roku dom został zakupiony przez towarzystwo dla handlu, przemysłu i rolnictwa. W 1922 roku stał się własnością Spółki „Tehate”, a w 1925 roku właścicieli prywatnych. 

Opis

Budynek zlokalizowany jest na stosunkowo rozległej działce ograniczonej ulicami: Lewakowskiego, Mielczarskiego i Wyzwolenia. Ustawiony kalenicowo do ulicy Lewakowskiego. Budynek murowany, na rzucie prostokąta, parterowy z użytkowym poddaszem nakryty jest dwuspadowym dachem o pokryciu z dachówki ceramicznej. Dom posadowiony na cokole oblicowanym płytami z piaskowca. Prosta bryła domu urozmaicona jest ryzalitami i drewnianym, dekoracyjnie opracowanym gankiem wejściowym. Elewacja frontowa, południowa jest trzyosiowa, symetryczna z usytuowanym pośrodku ryzalitem zwieńczonym trójkątnym szczytem. Szczyt dekorowany jest schodkowym gzymsem wykonanym w tynku i zaakcentowany kamiennymi, wykonanymi z piaskowca obeliskami po bokach oraz zwieńczony aediculą (nisza w ścianie budynku mieszkalnego przeznaczona np. na posąg przodka). W elewacjach bocznych zastosowano historyczne formy okien – rodzaj „biforiów” – podwójnych okien zamkniętych półkoliście rozdzielonych kolumienką. Elewacja zachodnia szczytowa urozmaicona jest ryzalitem nakrytym płaskim daszkiem. Do elewacji wschodniej przylega wejściowy ganek – zbudowany z drewna o bogatej dekoracji snycerskiej i dużych przeszkleniach podzielonych na małe kwatery okien. W elewacji tylnej znajduje się usytuowany pośrodku murowany ganek wejściowy. Otwory okienne zamknięte są łukiem odcinkowym i ujęte w profilowane obramienia z uszakami, zwornikami i parapetami wspartymi na konsolach. Malowniczy efekt plastyczny osiągnięto poprzez skontrastowanie czerwonych ceglanych elewacji z bielą tynkowanych elementów wystroju architektonicznego w postaci: boniowanych naroży, ozdobnie ukształtowanych obramień okiennych i profilowanych gzymsów. Układ wnętrz jest trzytraktowy z sienią od tyłu, sięgającą do głębokości dwóch traktów.

Zabytek dostępny z zewnątrz. Obecnie pełni funkcję mieszkalną.

Oprac. Anna Fortuna-Marek, OT NID w Rzeszowie, 08.01.2025 r.