dzwonnica, Chroberz
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

photo

Jedna z nielicznych, zachowanych dziewiętnastowiecznych drewnianych dzwonnic w woj. świętokrzyskim. Wybitnym przykładem sztuki ludwisarskiej jest umieszczony w niej szesnastowieczny dzwon.

Historia

Drewniana dzwonnica przy kościele parafialnym w Chrobrzu musiała istnieć w 1570 r., skoro w latach 1568-69 odlano dla niej dwa dzwony w pracowni Sebalda Kenncza (Hentza?). W 1590 r. w ich sąsiedztwie zawieszono kolejny, znacznie większy dzwon ufundowany przez miejscowego plebana Tomasza Borzynowskiego, przy wsparciu właściciela wsi bpa krakowskiego Piotra Myszkowskiego. Pierwszy raz została wzmiankowana w wizytacji biskupiej z 1595 roku. Kolejne źródła tego rodzaju z lat 1618, 1663, 1699 i 1748, poza wymianą mechanizmu zegarowego, nie informują o znaczących naprawach, dlatego zaczęła popadać w ruinę. Dopiero w 3 ćw. XVIII w.  wyremontowano jej gontowy dach, co powtórzono po 1830 roku. Obecny kształt dzwonnica uzyskała w 1862 r. po odbudowie sfinansowanej przez margrabiego Aleksandra Wielopolskiego. W 1916 r., mimo protestów wiernych, władze austriackie zarekwirowały z niej dwa dzwony z lat 1568 i 1569. W 1940 r. podobny los mógł spotkać również ostatni z zabytkowych dzwonów, lecz tym razem parafianie przekupili okupacyjne władze niemieckie i ukryli go. Po wojnie budowla była dwukrotnie gruntownie remontowana, w 1967 r. (zreperowano dach) i w 1980 r. (wymieniono gonty dachowe, szalowanie i naprawiono więźbę).

Opis

Dziewiętnastowieczna dzwonnica stanowi element zespołu kościoła par. pw. Wniebowzięcia NMP i św. Jana Kantego, położonego na wysokiej skarpie w pn.-wsch. części wsi. Stoi na pd.-zach. od świątyni, na krawędzi wzniesienia, w linii muru oporowego. Jest to budowla drewniana piętrowa na planie kwadratu, o konstrukcji słupowo-ramowej, ustawionej na kamiennej podmurówce. Nakryta została łamanym, gontowym dachem namiotowym i zwieńczona metalowym krzyżem. Elewacje ma pionowo szalowane z listwowaniem, podzielone wydatnym gzymsem na dwie kondygnacje, w górnej na każdej ze ścian znajdują się po dwa okienka prostokątne zamknięte łukiem odcinkowym, z żaluzją z desek w każdym z nich. Wyposażenie dzwonnicy stanowi zabytkowy dzwon z 1590 roku.

Zabytek dostępny. Możliwość zwiedzania po wcześniejszym uzgodnieniu z proboszczem.

Opr. Łukasz Piotr Młynarski, OT NID w Kielcach, 15-11-2018 r.

Bibliografia

  • Karty ewidencyjne. Dzwonnica w zespole kościoła parafialnego pw. Wniebowzięcia Matki Boskiej i św. Jana Kantego, oprac. A. Adamczyk, Kielce 1992, Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Kielcach i Archiwum Narodowego Instytutu Dziedzictwa w Warszawie.
  • Bochnia P., Czy wiesz, że... to zakrawa na cud, http://chroberz.info/serwis/index.php/czy-wiesz-ze/2121-czy-wiesz-e-to-zakrawa-na-cud-7, (dostęp 15.10.2016 r.).
  • Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. 3: Województwo kieleckie, red. J. Z. Łoziński, B. Wolff, z. 9: Powiat pińczowski, oprac. K. Kutrzebianka, J. Z. Łoziński, B. Wolff, Warszawa 1961.
  • Mirowski R., Drewniane kościoły i dzwonnice Ziemi Świętokrzyskiej, Kielce 2002.
  • Młynarski Ł. P., Kilka uwag na temat dziejów i konserwacji drewnianej dzwonnicy przy kościele parafialny w Chrobrzu, Jagiełła 2016, mps w posiadaniu autora
  • Siarkowski W., Dzwony w Guberni kieleckiej (Rzecz archeologiczno-historyczna), Warszawa
  • Wiśniewski J., Historyczny opis kościołów, miast zabytków i pamiątek w pińczowskiem, skalbmierskiem i wiślickiem, Marjówka 1927.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: dzwonnica
  • Chronologia: 1862 r.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Staropolska 13, Chroberz
  • Lokalizacja: woj. świętokrzyskie, pow. pińczowski, gmina Złota
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy