ogród w zespole "Chaty Żeromskiego", Nałęczów
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

ogród w zespole "Chaty Żeromskiego"

Nałęczów

photo

Ogród otaczający letnią pracownię Stefana Żeromskiego stanowi wraz z Mauzoleum Adama Żeromskiego i studnią ważny element historycznego zespołu „Chaty” Żeromskiego, pozostającycm jednym z najbardziej charakterystycznych zabytków Nałęczowa.

Historia

Początki założenia sięgają 1905 r. kiedy to pisarz Stefan Żeromski wybudował na Armatniej Górze letnią pracownię zwaną „Chatą” Żeromskiego. Wzniesiona została na obszernej działce według projektu architekta i przyjaciela artysty Jana Koszczyc - Witkiewicza. Z przekazów wynika, że pracownię pierwotnie otaczał ogród, założony według pomysłu Żeromskiego, gdzie zamiast trawnika, rosło zboże. Na pewno w początkowym okresie było to skromne założenie dostosowane do potrzeb „Chaty” z pojedynczymi drzewami liściastymi i dużym sadem. W kolejnych latach dla chorego syna Adama pisarz posadził sosny, jodły, tuje, modrzewie, cisy i świerk tworząc kompozycję w formie niewielkiego lasku. Lipy i graby wytyczały granice kwadratowej działki. W gębi lasku w 1921 wybudowano z białego kamienia Mauzoleum dla zmarłego przedwcześnie chłopca (według projektu Jana Koszczyc – Witkiewicza). W 1925 r. teren ogrodzono drucianą siatką a od zach. płotem sztachetowym z furtką w stylu zakopiańskim także według projektu architekta. W latach 40. XX wieku na terenie ogrodu, przy „Chacie” postawiono studnię nakrytą daszkiem pokrytym gontem, uzupełniającą założenie i utrzymaną w zakopiańskiej stylistyce pozostałych elementów zespołu. W okresie powojennym w obrębie nieruchomości posadzono krzewy ozdobne. W pobliżu „Chaty” w  kolejnych latach stale pojawiają się nowe współczesne nasadzenia.

Opis

Ogród otacza pracownię pisarza, Mauzoleum Adama Żeromskiego i studnię tworząc zabytkowy zespół „Chaty” Żeromskiego, zlokalizowany na pn. od Parku Zdrojowego, na Armatniej Górze. Zajmuje obszerną działkę po wsch. stronie ul. Stefana Żeromskiego, której teren lekko opada w kierunku wschodnim. Całość ogrodzona jest siatką a od zach. także płotem sztachetowym z furtką w stylu zakopiańskim.

Ogród cechuje kompozycja mieszana z przewagą układu swobodnego oraz funkcja ozdobno-użytkowej. Zasadniczy podział terenu tworzy aleja łącząca bramę (od zach.) z Mauzoleum zlokalizowanym w jego głębi (od wsch.)  otoczonym skupiskiem starych drzew. Przy grobowcu aleja obsadzona jest kilkoma dębami, w dalszej części tujami. W pn. części ogrodu zachowały się pozostałości starego sadu. Granicę wytycza aleja lipowa. W obrębie działki rośnie współczesna zieleń ozdobna z gatunków liściastych i iglastych nasadzona bez większego rozplanowania. Przy wejściu na posesję rośnie lipa i dwie potężne topole białolistne. W pobliżu „Chaty” występują okazy buków i modrzewie. Zach. i pd.-zach. część założenia uzupełniają współczesne krzewy i rośliny ozdobne oraz sezonowo rabaty kwiatowe. Zabytkowy ogród nie tworzy czytelnego układu kompozycyjnego jako całości, stanowi oprawę historycznych obiektów.

Zabytek dostępny w godzinach pracy Muzeum.

Oprac. Anna Sikora-Terlecka, OT NID w Lublinie, 21.02.2019 r. 

Bibliografia

  • Cholewiński W., Nałęczów i jego okolice wraz … , Lublin 1934, s. 46 
  • Góra J., Mironowicz-Panek M., Olkowicz, Uzdrowisko Nałęczów. Przewodnik, Nałęczów 2007, s. 111
  • Olkowicz A., Nałęczów minionych lat czyli uzdrowisko na starych pocztówkach, Nałęczów 2003, s. 119 - 120
  • Tałataj Z., Nałęczów, Kraków 1971 r., [b.n.s.]
     

Informacje ogólne

  • Rodzaj: ogród
  • Chronologia: 1904 - 1922
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Żeromskiego 8, Nałęczów
  • Lokalizacja: woj. lubelskie, pow. puławski, gmina Nałęczów - miasto
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy