Jest cennym obiektem architektury uzdrowiskowej doby klasycyzmu w skali kraju i regionu.  

Historia

U schyłku XVIII w. Krzeszowice funkcjonują i rozwijają się jako znane uzdrowisko, własność księżnej Izabeli Lubomirskiej, córki Augusta Czartoryskiego. Szczyt popularności uzdrowiska przypadał na lata 30 i 40 XIX w. W 1847 r. przez Krzeszowice przeprowadzono linię kolejową Kraków - Mysłowice, co spowodowało czasowy wzrost zainteresowania kurortem i jednocześnie ukierunkowały główne działania Potockich na rozbudowę dochodowego górnictwa i przemysłu. 

Kolejny ważny etap w rozwoju funkcji uzdrowiskowej Krzeszowic wiąże się z aktywnością podejmowaną przez Józefa Dietla, profesora Uniwersytetu Jagiellońskiego, twórcę polskiej balneologii (późniejszego rektora UJ i prezydenta Krakowa). Po publikacji jego pracy "Źródła lekarskie w Krzeszowicach" podjęto działania na rzecz odnowy uzdrowiska. Zalecenia wyrażone w pracy prof. Józefa Dietla znalazły zrozumienie hrabiny Zofii z Branickich Potockiej i jej syna Adama, co skutkowało m.in. budową w roku 1877 piętrowego domu mieszkalnego dla gości uzdrowiska, zwanym „hotelem łazienkowym”, który  funkcjonalnie był powiązany z wzniesionym w 1876 r. budynkiem zdrojowym Zofia. W uzdrowiskowym Domu Gościnnym, zbudowanym w stylu klasycyzmu, znajdowało się 8 dwupokojowych mieszkań z kuchnią i 4 pokoje. Budynek został nieznacznie przebudowany na przełomie XIX i XX w.  Poczynania te znacznie zwiększyły zainteresowanie kuracjuszy Krzeszowicami, jednak uzdrowisko miało już wtedy charakter jedynie regionalny. Podobnie sytuacja przedstawiała się w latach następnych, aż do początku XX wieku. Podczas II wojny światowej budynki uzdrowiskowe były wykorzystywane przez Niemców dla potrzeb wojennych i uległy poważnej dewastacji. Po wojnie, krzeszowicki majątek odebrano Potockim na mocy Dekretu o reformie rolnej z 1944 r., budynki zdrojowe przejęło szkolnictwo. W dawnym Domu Gościnnym ulokowano liceum ogólnokształcące. Budynek został poddany generalnemu remontowi w 2001r. W tym samym czasie spadkobiercy dawnych włodarzy Krzeszowic - przedstawiciele rodzin Potockich i Bnińskich zaczęli starania o zwrot majątku. W 2014 r. sprawy sądowe zakończyły się definitywnie na korzyść spadkobierców i tym samym dawny Dom Gościnny stał się własnością spadkobierców Potockich. Budynek zajmowany przez liceum ogólnokształcące został w tym samym roku odkupiony przez samorząd lokalny - władze powiatu krakowskiego.

Opis

Dawny Dom Gościnny w Krzeszowicach ulokowany jest na południowy – wschód od krzeszowickiego rynku, na południe od parku Bogackiego i Zdroju Głównego, na wschód od Pałacu Potockich, w sąsiedztwie (od wschodu) budynku zdrojowego Zofia. Wchodzi w skład historycznego zespołu parkowo – zdrojowego i wypełnia obecnie funkcje powiązane z oświatą. Gmach został zbudowany w stylu późnego klasycyzmu. Jest to budynek piętrowy, murowany, na planie prostokąta z płytkim ryzalitem w południowej 9. osiowej elewacji frontowej. Elewacja tylna jest 12. osiowa. Budynek dawnego Domu Gościnnego nakryty jest dachem 4. spadowym, krytym ceramicznie. Na południe od obecnego Liceum Ogólnokształcącego w Krzeszowicach, w bliskim sąsiedztwie, znajduje się wzniesiona w 1923 r. drewniana „Willa Japonka”

Obiekt dostępny

Oprac. Tomasz Woźniak, OT NID w Krakowie 06.11.2020 r.