Historia

Nieruchomość pierwotnie stanowiła trzy odrębne posesje. Narożną u zbiegu ulic: Grodzkiej i Łaziennej Suchej (obecnie ul. Stanisław Konarskiego) oraz dwie kolejne wzdłuż ul. Konarskiego. Scalenie ich nastąpiło w 1908 r. 

Nie przeprowadzono badań archeologicznych oraz architektonicznych kamienicy.

Z przekazów historycznych wynika, że parcela narożna, w końcu XVII w. należała ona do Stefana Wierzbicza. W 1753 r. należała do Domicelli z Rydzyńskich, primo voto Gubiczowej (kamienica zwana była „Gubiczowską”) secundo voto Pieściochowej, tertio voto Pawlickiej. Następnie została kupiona przez Jakuba Makowskiego i jego żonę Helenę z Pieściochów. Po ich śmierci nieruchomość odziedziczyli synowie Szymon i Kazimierz.

Kamienica była zniszczona podczas pożaru miasta w 1786 r. W 1792 roku nieruchomość została podzielona pomiędzy spadkobierców Kazimierza i Szymona Makowskich – Ludwika Makowskiego oraz małżonków Godlewskich. W 1830 roku całością zarządzał Ludwik, przeprowadził w kamienicy szereg remontów. Po jego śmierci kamienicę przejęła jego córka - Leopolda z Makowskich Wentzel. Odsprzedała ona nieruchomość w 1851 r. rzeźnikowi - Janowi Enderowi. Przy sprzedaży zapisano, że „ściana frontowa jest nieco zarysowana”. Ten rozbudował kamienicę o piętro, dach przykrył dachówką i blachą żelazną. W 1870 r. Ender kupił również parcelę przylegająca do narożnej od południa, na której stała piętrowa, murowana, ceglana kamienica, kryta gontem. W 1869 r. Ender nabył na licytacji również trzecią posesję przy ul. Konarskiego. Zabudowana była murowanym domem krytym gontem. Po pożarze w 1879 r. Ender przeprowadził remont w obu kamicach. W ten sposób stał się właścicielem całości omawianej posesji. Po jego śmierci nieruchomość odziedziczyła wdowa, dzieci i wnuki. W 1908 r. sprzedali ją Moszkowi Aronowi i Ittcie Riwie Sieradzkim. Wówczas dokonano scalenia nieruchomości, pod jednym adresem. Na posesji znajdowała się murowana, piętrowa kamienica, kryta żelaznym dachem. Po ich śmierci od spadkobierców kamienicę kupił mordka Goldring. Po II wojnie światowej przejęta została przez Skarb Państwa. 

Opis

Kamienica znajduje się w obrębie Starego Miasta, w północno-zachodnim narożniku kwartału między ulicami: Grodzką (od północy), Konarskiego (od zachodu), Pijarską (od południa) Krakowskie Przedmieście (od wschodu). Posesja ma kształt wydłużonego prostokąta, na osi północ-południe. Zabudowa stanowi część północnej pierzei ulicy Grodzkiej i wschodniej pierzei ul. Konarskiego. Wejście główne od ulicy Grodzkiej, od ul. Konarskiego wejście przez dawną bramę przejazdową. Obecny wjazd na posesję przez posesję przy Grodzkiej 3/ Pijarskiej 3. Z podwórza przy Grodzkiej 3 na podwórze posesji przy Grodzkiej 1, prowadzą betonowe schody. Na podwórzu chodnik i bruk kamienny. 

Obiekt jest bezstylowy.

Wzniesiony na planie „L” narożnik ścięty. Skrzydło północne – od ul. Grodzkiej w niesymetrycznym układzie dwutraktowym, z sienią na osi. W sieni schody. Skrzydło zachodnie w układzie trzytraktowym, w skrajnej osi południowej dawna sień przejazdowa. Z niej wejście na klatkę schodową i pomieszczenia w trakcie środkowym. Dodatkowo wejścia z ulicy, do lokali użytkowych. Z podwórza wejścia do mieszkań parteru i zewnętrznymi schodami do mieszkań na piętrze. Budynek podpiwniczony. Pięć osobnych pomieszczeń.

Budynek o dwóch, równiej wysokości skrzydłach, dwukondygnacyjnych, z nieużytkowym poddaszem. Nad skrzydłem zachodnim dach trójpołaciowy, od strony Grodzkiej dwupołaciowy. Od podwórza przy elewacji południowej skrzydła północnego, dwukondygnacyjna przybudówka, z gankiem. Wejście na piętro z ganku.

Piwnice budynku wzniesione z cegły ceramicznej, pełnej oraz kamieni polnych na zaprawie wapiennej. Ściany kondygnacji naziemnych murowane, z cegły pełnej, ceramicznej, w układzie blokowym, na zaprawie wapiennej. Tynkowane od wewnątrz i na zewnątrz zaprawą wapienną.

Nad piwnicami sklepienia kolebkowe i kolebkowe z lunetami (murowanymi i wykutymi wtórnie z cegły ceramicznej, pełnej na zaprawie wapiennej. Nad parterem kolebkowe z lunetami, krzyżowe oraz kolebkowe odcinkowe na gurtach. Murowane z cegły ceramicznej pełnej na zaprawie wapiennej, pokryte tynkami wapiennymi i wapienno cementowymi. Nad częścią pomieszczeń użytkowych stropy Kleina. Stropy drewniane, belkowe z podsufitką, tynkowane na gładko zaprawą wapienną na macie trzcinowej. 

Więźba dachowa w skrzydle zachodnim - drewniana, krokwiowo-jętkowa, na czterech stolcach, stężonych mieczami i zastrzałami, w skrzydle od północy drewniana, płatwiowo-krokwiowa. Krokwie oparte na płatwi kalenicowej i murłatach na ściance kolankowej. Płatwie oparte na ścianach poddasza. Dach dwuspadowy, z kalenicą równoległą do ul. Konarskiego. Przykryty papą na deskowaniu.

W piwnicy polepa. Na parterze przede wszystkim terakota. Na piętrze podłogi deskowe, białe na legarach, częściowo pokryte wykładziną PCV W sieni od ulicy Grodzkiej fragmenty betonowych płyt chodnikowych. Balkony wsparte na żeliwnych konsolach. Balustrady balkonów metalowe z prętów i płaskowników, ozdobne. Podesty balkonów z desek

Schody do piwnic jednobiegowe, proste, łamane, murowane, z cegły i kamienia polnego oraz drabiniaste. Schody na piętro oparte na stropach Kleina, murowane z cegły, stopnice drewniane. Od ul. Grodzkiej dwubiegowe, powrotne – o stalowej kutej balustradzie, drewniana poręcz. W klatce od ul. Konarskiego – jednobiegowe, z balustradą drewnianą z toczonych tralek, poręcz drewniana, profilowana. Schody zewnętrzne jednobiegowe, łamane z cegły ceramicznej pełnej, pokryte gładzią cementową oparte na stropie Kleina.

Okna drewniane, ościeżnicowe, ościeżnicowo-krosnowe, skrzynkowe. Dwuskrzydłowe, podwójne. Każde skrzydło dwukwaterowe, z nadświetlem. Okna klatek schodowych wielokwaterowe. Cześć okien PCV. Drzwi do sienie od ulicy Grodzkiej - drewniane, dwuskrzydłowe, z przeszklonym nadświetlem, ramowo-płycinowe. Wewnętrzne drewniane, płycinowe, jedno lub dwuskrzydłowe, balkonowe porte-fenêtre z uchylnym nadświetlem. 

Elewacja frontowa (północna) dwukondygnacyjna, ośmioosiowa (ósma oś w ściętym narożniku). Osie wyznaczone otworami prostokątnymi. Na parterze w osi piątej od wschodu drzwi do sieni i klatki schodowej. W osiach drugiej, trzeciej szóstej i siódmej oraz w narożniku otwory drzwiowe połączone z pojedynczą witryna. W otworach współczesna stolarka. Kondygnację wieńczy pas gzymsowy – gzymsy ujmujące pas płycin. Wyżej otwory okienne, w opaskach profilowanych. Nad każdym oknem odcinek gzymsu. Ścianę wieńczy pas fryzu z płycinami, nad nim gzyms podokapowy.

Elewacja zachodnia ośmioosiowa, dwukondygnacyjna. W parterze gładko tynkowana, pozbawiona dekoracji. Otwory drzwiowe i witryny prostokątne ze współczesną stolarką. Kondygnację wieńczy pas gzymsowy – gzymsy ujmujące pas płycin. Wyżej otwory okienne, w opaskach profilowanych. Nad każdym oknem odcinek gzymsu. Ścianę wieńczy pas fryzu z płycinami, nad nim gzyms podokapowy.

Elewacja wschodnia – podwórzowa, ośmioosiowa, dwukondygnacyjna. Ściany gładko tynkowane, otwory prostokątne. W osi pierwszej, piątej i szóstej, od południa, drzwi wejściowe.

Elewacja południowa, dwuosiowa, dwukondygnacyjna. Przed ścianą schody prowadzące na drewniany ganek, nadbudowany na podeście Kleina. Ganek z prostokątnym, sześciokwaterowym oknem nakrywa pulpitowy dach. W ścianie kamienicy okno czterokwaterowe. Nad nim okno doświetlające poddasze.

Własność prywatna. Obiekt dostępny z zewnątrz.

Oprac. Agnieszka Lorenc-Karczewska, OT NID w Łodzi, 12.05.2020 r.