Wojska Polskiego.

Historia

Na początku XIX wieku Szczawno-Zdrój (Bad Salzbrunn – do 1945 r.), za sprawą właścicieli - książąt von Hochberg z Książa - zaczęło być przekształcane w kurort kształtowany na wzór europejskich miejscowości uzdrowiskowych.

Budynek sanatoryjny Korona Piastowska jest obiektem wielofazowym. Najstarsza część obiektu – to relikt budynku wzniesionego w 1818 r., wówczas nazywanego Hof zur Preussische Krone, mieszczącego jadłodajnię oferują posiłki dla kuracjuszy.

W 1840 r. budynek ten został znacznie rozbudowany. W informatorach wymieniany był jako jeden z bardziej polecanych luksusowych hoteli. Dzierżawcą hotelu była rodzina Hauptmannów. Pojawia się także informacja, że Hauptmannowie zapewne około 1840 r. stali się właścicielami obiektu. W tym właśnie roku przeprowadzona została gruntowana rozbudowa i przebudowa obiektu. Powstał hotel o wysokim standardzie, z wielką salą jadalną oraz z pokojem bilardowym. Uzyskał wielkość i kształt obecnego budynku, z dodatkowym skrzydłem od wschodu, mieszczącym stolarnię. W piwnicach budynku znajduje się źródło wody mineralnej Krone, obecnie Dąbrówka, które przebadane chemicznie zostało w 1879 r. i od tego czasu wykorzystywane jest jako lecznicze. Hotel Prussische Krone było miejscem narodzin Gehrarda Hauptmanna, pisarza, laureata literackiej nagrody Nobla.

Kolejna gruntowana przebudowa hotelu miała miejsce w roku 1932. Z zachowanej dokumentacji budowlanej wynika, że hotel w 1932 r. stanowił własność spółki Kur-und Heilbad G.m.b.H. W 1934 r. przeszedł na własność skarbu państwa i był dzierżawiony przez administrację uzdrowiska.

Przygotowane w 1931 r. projekty sygnowane przez architekta Wilhelma Kochmanna zakładały gruntowną przebudowę wnętrza z założeniem w środkowej części budynku nowej klatki schodowej wraz z reprezentacyjnym holem. Zmieniona została także dyspozycja okien w fasadzie. Wymieniono stolarkę okienną, założono nową kanalizację oraz przeprowadzono modernizację pokoi hotelowych i sanitariatów. W 1931 r. zostało zburzone dostawione od wschodu skrzydło mieszczące stolarnię oraz niewielki budynek lodowni w północnej części działki.

W skrzydle południowym, w latach 30. i 40. XX w. pomieszczenia w poziomie parteru zajmowała gospoda Fuhrmann Hentschel, z osobnym wejściem, przebudowanym w 1932 r., zlikwidowanym po roku 1979. Na parterze budynku funkcjonowała także kawiarnia Mokka Cafe oraz sklepy.

Po 1945 r. w hotelu zaczęło działać sanatorium, które otrzymało nazwę Korona Piastowska. Około 2000 r. wykonany został remont wnętrza, wymieniono także pokrycie dachu nad częścią północną budynku. Założono także nową kotłownię. W holu około 2010 r. założono szyb windy.

Opis

Budynek dawnego hotelu położony jest w centrum miejscowości, w pobliżu Parku Zdrojowego i Pijalni Wód, u zbiegu ulic H.Sienkiewicza i Wojska Polskiego. Usytuowany jest kalenicowo względem ulicy Wojska Polskiego. Posadowiony został na skarpie, o znacznej różnicy wysokości terenu, obniżającej się w kierunku południowym, co powoduje znaczne różnice w liczbie kondygnacji obiektu.

Budynek wzniesiony został na planie zbliżonym do litery „C“ z dostawionym od wschodu szerokim skrzydłem, mieszczącym w przyziemiu garaże oraz wąskim skrzydłem południowym.

Budynek główny nakryty jest dachem dwuspadowym z naczółkiem nad elewacją południową. Wejście główne znajduje się w elewacji zachodniej. W części północnej, mieszczącej obecną salę gimnastyczną, jest jednokondygnacyjny, z prostokątnym tarasem od frontu (przy elewacji zachodniej). Południowa część budynku głównego jest dwu- i trójkondygnacyjna, częściowo podpiwniczona. W piwnicy mieści się ujęcie źródła wody mineralnej. Skrzydło południowe jest trójkondygnacyjne.

Zachowany jest główny układ komunikacyjny wnętrza z szerokim holem w części środkowej, zajmującym całą szerokość budynku, wraz z układem głównej klatki schodowej. Na piętrze zachowane są duże sale: w części północnej budynku głównego (dawna wielka sala, tzw. „Grosser Saal” obecnie sala gimnastyczna) oraz w skrzydle wschodnim (sala jadalna). We wnętrzach wprowadzono współcześnie wtórne podziały.

Skrzydło wschodnie z pomieszczeniami przyziemia częściowo wbudowanymi w skarpę, nakryte jest dachem pulpitowym. W przyziemiu tej części obiektu zachowały się sklepienia kolebkowe z lunetami.

Elewacje budynku są wieloosiowe, z wyrobionym w tynku skromnym detalem architektonicznym w postaci m.in. gzymsów międzykondygnacyjnych, gzymsu koronującego oraz obramień okiennych.

Zabytek dostępny.

Oprac. Bogna Oszczanowska, OT NID we Wrocławiu, 07-08-2017 r.