Poznaj lokalne zabytki


Wyraź zgodę na lokalizację i oglądaj zabytki w najbliższej okolicy

Zmień ustawienia przeglądarki aby zezwolić na pobranie lokalizacji
Strona korzysta z plików cookies. Dowiedz się więcej.

Kotłownia uzdrowiskowa - Zabytek.pl

Adres
Szczawno-Zdrój, Henryka Sienkiewicza 4

Lokalizacja
woj. dolnośląskie, pow. wałbrzyski, gm. Szczawno-Zdrój-gmina miejska

Pralnia i kotłownia uzdrowiskową – to interesujący, dwuczłonowy budynek związany z uzdrowiskiem w Szczawnie-Zdroju, cenny ze względu na swoją pierwotną funkcję jak i niekwestionowane walory architektoniczne.

Historia

Budynek pralni i kotłowni uzdrowiskowej w Szczawnie-Zdroju (Bad Salzbrunn – do 1945 r.) wzniesiony został w 1898 r. wg projektu królewskiego radcy budowlanego H. Schmidta z Berlina, wykonanego rok wcześniej. Była to inwestycja książęcej rodziny Hochberów, pozostającej właścicielami uzdrowiska. Usytuowany został w centrum uzdrowiska, na tyłach powstałego w 1901 r. domu uzdrowiskowego Luisienbad (Łazienki Luizy), gruntowanie przebudowanego i rozbudowanego w latach 30. XX w. na zakład przyrodoleczniczy. W wydawnictwie promującym uzdrowisko z 1909 r. pisano, że w budynku znajduje się pralnia parowa z maszyną do prania pościeli oraz sterylizator parowy.

W 1910 r. prowadzone były prace przy modernizacji instalacji wodno-kanalizacyjnej obiektu i parceli. W 1922 r. do budynku pralni dobudowane zostały dwa aneksy wg projektu Wilhelmma Kahmann. W latach 30. XX w. przeprowadzona została gruntowana rozbudowa kotłowni. Budynek powiększony został o jedną oś na całej szerokości w kierunku południowo-wschodnim.

Opis

Dwuczłonowy budynek pralni i kotłowni wzniesiony został na rozległej parceli, po wschodniej stronie kompleksu zakładu przyrodoleczniczego. Po jego południowej i wschodniej stronie znajdują się budynki rozlewni wody mineralnej.

Obiekt złożony jest z dwóch członów: jednokondygnacyjnego budynku pralni z wysokim, użytkowym poddaszem i przylegającego do niego od wschodu, na całej szerokości budynku kotłowni. Na styku obu budynków wzniesiony został wysoki komin.

Budynek kotłowni powstał jako obiekt dwukondygnacyjny o trójosiowej elewacji północno-zachodniej. W tym czasie północna część budynku była dwukondygnacyjna z magazynem na węgiel. W części południowej zaprojektowane zostały dwa kotły.

Po rozbudowie budynek kotłowni jest jednokondygnacyjny, o dwukondygnacyjnych elewacjach, przykryty dachem dwuspadowym o niewielkim kącie nachylenia połaci, jednoprzestrzenny, założony na planie prostokąta, ze ściętym wschodnim narożem; do elewacji południowo-wschodniej dostawiony jest prostokątny aneks, także o ściętym wschodnim narożu.

W kotłowni zachowane są trzy kotły. Jeden z nich, umieszczony w południowej części budynku, wykonany został w roku 1934. Kotły w części północnej pochodzą z lat. 50. XX w.

Elewacje pralni i część elewacji kotłowni posadowione są na wysokiej partii cokołowej, licowanej rustykalnymi piaskowcowymi boniami. Naroża budynku pralni zaakcentowane są lizenami, na całej wysokości zdobionymi parami wąskich opasek ułożonych ze szkliwionych ceramicznych płytek w kolorze kobaltowym.

Górna część szczytów budynku pralni oraz górna część ryzalitu wykonane zostały w konstrukcji ryglowej z widocznym ozdobnym układem belek, wspartych na niewielkich drewnianych konsolkach. Otwory okienne i drzwiowe pralni zamknięte są lukiem odcinkowym, ujęte opaskami wykonanymi z ceramicznych szkliwionych płytek, ułożonych naprzemiennie w kolorze białym i kobaltowym.

Komin, usytuowany na styku budynku pralni i kotłowni, olicowany został szkliwionymi białymi płytkami ceramicznymi, w dolnej części ponad dachem kotłowni zdobiony szeroką opaską z geometrycznymi motywami, wykonanymi z płytek w kolorze kobaltowym.

Zabytek dostępny z zewnątrz.

Oprac. Bogna Oszczanowska, OT NID we Wrocławiu, 06-10-2017 r.

Rodzaj: architektura przemysłowa

Materiał budowy:  ceglane, kamienne

Forma ochrony: Rejestr zabytków

Inspire id: PL.1.9.ZIPOZ.NID_N_02_BK.371007