Historia

Data powstania dzwonnicy jest wiązana z 1820 rokiem, kiedy miała miejsce gruntowna przebudowa cerkwi lub według niektórych interpretacji jej wzniesienie. Powstanie oraz forma architektoniczna dzwonnicy może być wynikiem wpływu prądu zwanego józefinizmem, wytyczonego przez dwór wiedeński, polegającego na bezwzględnym podporządkowaniu władzy państwowej wszystkich dziedzin życia religijnego. Jednym z jego elementów w zakresie architektury sakralnej było wprowadzenie urzędowych wzorników budowlanych do kościołów i cerkwi ustalających m.in. kubaturę, rzut i wystrój zewnętrzny poszczególnych obiektów sakralnych zależnie od sprawowanej funkcji. Powtarzalna, klasycyzująca forma architektoniczna dzwonnicy może świadczyć o wpływie tego kierunku na kształt architektoniczny obiektu. Dzwonnica nie ma obecnie zachowanego zawieszenia i dzwonów z czasu powstania. O ich istnieniu świadczą ślady montażu systemu zawieszenia na filarach. Jeden z dzwonów został zarekwirowany przez Niemców w czasie II wojny światowej, drugi zabrali ze sobą wysiedleni mieszkańcy, a trzeci został skradziony. W skrajnym przęśle zawieszony jest obecnie niewielki dzwon współczesny. Gruntowny remont dzwonnicy miał miejsce w 2015 roku, w czasie którego wzmocniono strukturę obiektu, uzupełniono ubytki kamienia oraz odtworzono tynk. Pęknięty dzwon z datą 1929 eksponowany na murku w pobliżu dzwonnicy, nie pochodzi z tej cerkwi.

Opis    

Dzwonnica usytuowana jest w obrębie zespołu cerkiewnego, położonego w północnej części wsi ulicówki, na południowym zboczu góry Przymiarki, po lewej stronie drogi powiatowej Królik Polski-Bałucianka. Zajmuje południowo-wschodni odcinek muru ogrodzeniowego, z którym jest zespolona krótszymi bokami od strony wschodniej i zachodniej. Bryła dzwonnicy prezentuje typ parawanowy z ażurowymi prześwitami. Elewacje gładkie, zaakcentowane u podstawy łuków prostym gzymsem impostowym. Wymurowana z piaskowca i otynkowana, trójosiowa, o przęsłach sklepionych łukiem pełnym, wzmocniona po bokach parą ankrów. Dach dwuspadowy o małym spadku, kryty jest gontem. W prześwitach pozostałych przęseł znajdują się wgłębienia w murze po nieistniejącym obecnie systemie zawieszenia. Obiekt architektonicznie mieści się w nurcie klasycyzmu józefińskiego.

Dostępna z zewnątrz bez ograniczeń. Brak udogodnień dla osób ze szczególnymi potrzebami. 

Oprac. Alicja Kuśta, OT NID w Rzeszowie, 12.01.2026 r.  

Bibliografia    

• Brykowski R., Łemkowska drewniana architektura cerkiewna w Polsce, na Słowacji i Rusi Zakarpackiej, Wrocław 1986.
• Potocki A., W Dolinie Górnego Wisłoka od Rymanowa po Jaśliska. Przewodnik historyczny z legendami, Krosno 2013. 
• Leksykon drewnianej architektury sakralnej województwa podkarpackiego, Rzeszów 2015.
• Na rymanowskiej Rusi, pod red. M. Łuczaja, Krosno 2013.
• Szlak architektury drewnianej: Podkarpackie, Rzeszów 2015.
• Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, Seria Nowa, T. I, Zeszyt 1: Krosno, Dukla i okolice, pod red. E. Śnieżyńska-Stolotowa, F. Stolot, Warszawa 1977.
• Bosakowie A., B., Dzwonnica przy cerkwi fil. gr.-kat. p.w. Zaśnięcia Bogarodzicy ob. kościele fil. rzym.-kat. p.w. Wniebowzięcia Matki Boskiej, Karta zabytku nieruchomego, 1991.