Przykład łączenia substancji starszych budowli z nowymi rozwiązaniami funkcjonalno-formalnymi, zarówno w przypadku barokizacji, jak i przebudowy z 4 ćw. XIX w.

Historia

Wojciechowice wzmiankowane po raz pierwszy w r. 1324, a tutejszy kościół pośrednio — w 1362 r. Obecny, murowany, późnogotycki zbudowany w 2 poł. XV w. Pierwotnie niewielki, co sugerowałoby zasłonięcie prawie całej jego elewacji frontowej przez masywną wieżę. Nawa kościoła wzmocniona przyporami i sklepiona, co w okresie późnego gotyku w przypadku kościołów wiejskich dużą rzadkością. Kościół uszkodzony przez pożar w 1617 r. Gruntownie przebudowany zapewne ok. 1730 r., z zachowaniem wieży i nawy, która znacznie wydłużona w kierunku wschodnim i zamknięta półkoliście. Salowe wnętrze kościoła nakryte sklepieniem kolebkowym z lunetami. Do korpusu kościoła dostawiona od pn. dwukondygnacjowa, wydłużona przybudówka z zakrystią i kruchtą w przyziemiu oraz z emporą na piętrze. Podobne rozwiązania stosowane w architekturze Ziemi Kłodzkiej od XVI w. (kościół par. Św. Michała Archanioła w Bystrzycy Kłodzkiej), ale w przypadku kościołów wiejskich rzadkie (kościół par. Św. Marcina Żelaźnie, kościół par. Św. Jakuba w Woliborzu). Bryła kościoła w Wojciechowicach ujednolicona i wraz z przybudówką nakryta jednym dachem. Zapewne ze względu na koszty wybrane rozwiązania obiegowe, wprowadzane już w 4 ćw. XVII w. przez północnowłoskich budowniczych. W stylu późnego baroku utrzymane kamienny portal kruchty i jej żaglaste sklepienie. Zapewne w 2 ćw. XIX stulecia wieża podwyższona o kondygnację (z wystrojem w stylu uproszczonego neoklasycyzmu) i nakryta skromnym, ostrosłupowym hełmem. Kolejna przebudowa wojciechowickiego kościoła przeprowadzona w 4 ćw. XIX w. w stylu neogotyckim, w nawiązaniu do gotyku wczesnego. Okna przekształcone na ostrołuczne, w pd. ścianie nawy uformowane jako dwudzielne z maswerkami, a w elewacji przybudówki zastosowany układ dolnych okien o łuku odcinkowym (w ostrołucznych niszach) oraz górnych okien w formie par małych ostrołucznych otworów z maswerkami. To echo rozwiązań wykształconych w ramach szkoły berlińskiej w latach ok. 1840-1870. W 4 ćw. XIX w. wykonana też nowa, dekoracyjna polichromia wnętrza kościoła podkreślająca jego strukturę architektoniczną, utrzymana w stylu historyzmu. Namalowane lizeny, nad nimi konsole i powyżej — dekoracyjne żebra sklepienia sieciowego (drobny wzór geometryczno-roślinny). Ponadto obrzeża ścian tarczowych podkreślone obramieniami z dwubarwnej cegły, a nisze arkad empor — motywami roślinnymi. W zach. część nawy wbudowany drewniany chór muzyczny z pełną balustradą i polami wypełnionymi dekoracją roślinną. Po 1969 r. wykonane obecne, fakturowe tynki zewnętrzne, okna nawy zasłonięte witrażami i zlikwidowana polichromia wnętrza kościoła.

Opis

Kościół orientowany, murowany z kamienia i cegły, tynkowany, jednowieżowy, salowy, z wydłużonym korpusem zamkniętym półkoliście. Od pn. dostawiona wydłużona, jednotraktowa, wydłużona, dwukondygnacjowa przybudówka, z zakrystią i kruchtą w przyziemiu oraz z emporą na piętrze. Korpus kościoła i przybudówka nakryte jednym dachem. Zachodnia wieża o szerokości nawy, trzykondygnacjowa, nakryta namiotowym dachem z ostrosłupową iglicą. W zach. elewacji wieży ostrołuczny, późnogotycki, kamienny, sfazowany portal. Elewacje kościoła tynkowane. Korpus zwieńczony wąskim, profilowanym gzymsem. Wieża z gzymsowaniem zróżnicowanym formalnie. W pd. ścianie nawy ostrołuczne, dwudzielne okna z maswerkami wtórnie zasłonięte witrażami. W elewacji przybudówki okna parteru w zamkniętych ostrołucznie niszach, wyżej pary ostrołucznych okien empor, ze ślusarką z maswerkami. Okna bez obramień. W elewacji przybudówki także późnobarokowy, kamienny portal kruchty, o łuku koszowym, listwowy z kluczem. W portalu opierzone drzwi z ozdobnymi okuciami w stylu wczesnego neoklasycyzmu. Nad drzwiami neoklasycystyczne nadświetle z promienistymi szprosami, zdobione plakietą z rytą rozetą i plecionką. Wnętrze kościoła nakryte sklepieniem kolebkowym z lunetami. W pn. ścianie nawy półkoliste duże arkady empory. Chór muzyczny drewniany, wydzielony pełną balustradą z profilowaną poręczą. Wyposażenie kościoła złożone z neogotyckich: ołtarza głównego z końca XIX w. i ambony oraz z organów firmy Schlag und Sohne (1889), z prospektem w stylu historyzmu. Jeden z dzwonów wykonany w 1498 r.

Zabytek dostępny przez cały rok.

Opr. Iwona Rybka-Ceglecka, OT NID we Wrocławiu, 29-03-2017 r.