Grodzisko wczesnośredniowieczne, Boguszyn
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Grodzisko wczesnośredniowieczne

Boguszyn

średniowiecze wczesne
photo

Przykład wczesnośredniowiecznego budownictwa obronnego przekształconego przez nowożytny fort ziemny związany z oddaloną o ok. 2,5 km na pd. twierdzą w Kłodzku.

Historia

Okres funkcjonowania grodu ustalono na podstawie fragmentów naczyń ceramicznych na X–XII w. W XVIII w. na terenie grodziska wybudowano fort ziemny, postawiono na nim również kaplicę barokową pw. Św. Krzyża.

Opis

Usytuowanie zabytku

Stanowisko położone jest w pd.-zach., najstarszej części wsi zwanej Skiba (niem. Scheibe bei Glatz),  na naturalnym wzniesieniu (ok. 324 m n.p.m.) o dużych walorach obronnych, górującym nad doliną Nysy Kłodzkiej. Wzdłuż tej rzeki usytuowany jest do dziś ważny szlak komunikacyjny łączący Śląsk z Czechami użytkowany już w  pradziejach. W średniowieczu łączył on ośrodki władzy kasztelańskiej w Bardzie i Kłodzku.

Opis stanowiska

Wymiary zachowanych wałów grodziska to: 60 m długości i 40 m szerokości. Obecnie na stanowisku w jego wyższej, pn.-wsch. części stoi kaplica barokowa Św. Krzyża, której budowę ukończono w 1732 r. W części pd.-zach., skierowanej w stronę Nysy Kłodzkiej, znajdują się fundamenty nowożytnego budynku, być może związanego z XVIII-wiecznym fortem ziemnym. Stanowił on część zespołu fortów osłaniających twierdzę w Kłodzku, do którego należały ponadto konstrukcje obronne z Barda. W poł. XVIII w. przez hrabstwo kłodzkie przetoczyły się trzy tzw. wojny śląskie z lat 1740–1763. W wyniku ustaleń pokojowych zostało ono przyłączone do Królestwa Prus. Na przełomie lat 80. i 90. XX w., w związku z użytkowaniem świątyni przez mieszkańców Boguszyna i okolic, teren grodziska przekazano miejscowej parafii rzym.-kat.

Dzieje stanowiska

Pierwsze wzmianki o grodzisku w Boguszynie pojawiły się w niemieckiej literaturze archeologicznej już pod kon. XIX w. i dotyczyły odnajdywanych tutaj zdobionych fragmentów ceramiki określanej jako słowiańska. W 1965 r. T. Kaletyn wykonał pomiary stanowiska. Badania powierzchniowe przeprowadzone w 1984 r. przez J. Romanowa i A. Dwilewicza dostarczyły dowodów na powstanie w tym miejscu wspomnianego już XVIII-wiecznego fortu ziemnego. Podczas tych badań pozyskano również 5 fragmentów wczesnośredniowiecznej ceramiki naczyniowej.

Zabytek jest dostępny. Został oznaczony przez dawny Wojewódzki Ośrodek Archeologiczno-Konserwatorski tablicą kamienną z napisem: Ruina grodu z XIII-XV w. W 2013 r. w związku z remontem kaplicy Św. Krzyża, w której odbywają się śluby, teren grodziska został uporządkowany i wyrównany, przycięto drzewa, zbudowano schody oraz postawiono nowe ławki. Ob. obiekt pełni funkcję punktu widokowego na dolinę Nysy Kłodzkiej, podobnie jak już w XIX w., gdy miejsce to nazywane było Kalvarien-Berg.

oprac. Radosław Solski, 29-11-2015 r.

Bibliografia

  • „Altschlesien. Mitteilungen des Schlesischen Altertumsvereins”, t. 6, z. 2, 1936, s. 401.
  • Antoniewicz W., Wartołowska Z. (red.), Mapa grodzisk w Polsce, Wrocław 1964.
  • Galas A., Kłodzko w czasie wojny siedmioletniej (17561763), „Zeszyty Muzeum Ziemi Kłodzkiej”, t. 5, 1994, s. 25–52.
  • Kaletyn T., Sprawozdanie z działalności Konserwatora Zabytków Archeologicznych na terenie woj. wrocławskiego w 1965 roku, „Silesia Antiqua”, t. 9, 1967, s. 232–245.
  • Karta Ewidencyjna Stanowiska Archeologicznego Boguszyn 2 (AZP 93-25/2), Archiwum Delegatury w Wałbrzychu Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków we Wrocławiu.
  • Lodowski J., Badania archeologiczne na Ziemi Kłodzkiej w okresie powojennym, „Zeszyty Muzeum Ziemi Kłodzkiej”, t. 4, 1992, s. 35–57.
  • Pregiel P., Działania wojenne w hrabstwie kłodzkim i na pograniczu kłodzko-śląskim w czasie pierwszej wojny śląskiej, „Śląski Kwartalnik Historyczny Sobótka”, nr 2, 2000, s. 179–209.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: grodzisko
  • Chronologia: średniowiecze wczesne
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Boguszyn
  • Lokalizacja: woj. dolnośląskie, pow. kłodzki, gmina Kłodzko
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy