Zespół cerkwi greckokatolickiej pw. św. Paraksewii, ob. kościoła filialnego rzymskokatolickiego pw. św. Mikołaja - Zabytek.pl
Adres
Kuryłówka, 98
Lokalizacja
woj. podkarpackie,
pow. leżajski,
gm. Kuryłówka
Historia
Prawosławna parochia w Kuryłówce powstała prawdopodobnie już w XVI stuleciu. Od XVII wieku była parafią greckokatolicką z drewnianą cerkwią, którą rozebrano w końcu XIX wieku, budując na jej miejscu nową, okazałą świątynię murowaną. Cerkiew ta wzniesiona została w latach 1896-1903 według projektu ukraińskiego architekta Wasyla Nahirnego, twórcy około 200 projektów cerkwi, z inicjatywy parocha Tomasza Szumiało. W 1923 roku wnętrze świątyni dekorowano figuralną polichromią wykonaną pod kierunkiem Pawła Zaporożskiego Po 1945 roku świątynia została opuszczona i przeznaczona na magazyn gminnej spółdzielni. W 1981 roku obiekt przekazano katolikom i po wykonanym w roku następnym remoncie zaadaptowano na kościół. W 1912 roku na północ od cerkwi zbudowano murowana dzwonnicę.
Opis
Zespół cerkiewny zlokalizowany jest w centralnej części miejscowości przy dawnej głównej drodze biegnącej przez wieś. Zespół składa się z dawnej cerkwi, dzwonnicy i grekokatolickiego cmentarza przycerkiewnego. Zespół znajduje się na niewielkim wyniesieniu ponad doliną Sanu. Na północny zachód od cerkwi, w linii ogrodzenia znajduje się murowana, parawanowa dzwonnica. Całość wydzielona jest metalowym ogrodzeniem.
Zabytek dostępny z zewnątrz.
Oprac. Anna Fortuna-Marek, OT NID w Rzeszowie, 09.01.2025 r.
Bibliografia
- Karta ewidencyjna zabytków architektury i budownictwa, Kuryłówka. Cerkiew grekokatolicka pw. św. Mikołaja, oprac. B. Podubny, Archiwum NID, 2011.
- Krasny P., Architektura cerkiewna na ziemiach ruskich Rzeczypospolitej 1596-1914, Kraków 2003.
- Nałęcz A., Cerkwie greckokatolickie w diecezji przemyskiej po roku 1945. Zarys problematyki, Przemyśl 1988.
- Rocznik Archidiecezji Przemyskiej 1997. Album, Przemyśl 1997.
- Saładiak A., Pamiątki i zabytki kultury ukraińskiej w Polsce, Warszawa 1993.
Rodzaj: cerkiew
Wyznanie: greckokatolickie
Forma ochrony: Rejestr zabytków
Inspire id: PL.1.9.ZIPOZ.NID_N_18_ZE.3505