ogrodzenie, Zwoleń
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

photo

Zespół kościoła gotyckiego w Zwoleniu złożony z kościoła, kaplicy, cmentarza przykościelnego oraz ogrodzenia stanowi cenny przykład sakralnego budownictwa murowanego i określany jest jako „Perła Ziemi Radomskiej”. Związany jest z największym polskim poetą epoki odrodzenia - Janem Kochanowskim, który urodził się w leżącej nieopodal Sycynie oraz Czarnolasem, w którym osiadł na stałe.

Usytuowanie i opis

Ogrodzenie zespołu kościelnego usytuowanego przy ul. Ks. Kardynała Stefana Wyszyńskiego, równoległej do głównej arterii miasta, oddalonej ok. 200 m od rynku otacza świątynię ze wszystkich stron. Cały zespół znajduje się na lekko obniżonym, w stosunku do rynku, terenie. W jego pobliżu, od strony północno-wschodniej, przepływa rzeczka Zwoleńka.
Ogrodzenie wykonane zostało w dwojaki sposób: pełne w części północnej i północno – wschodniej wymurowane zostało z cegieł pełnych łączonych zaprawą cementowo-wapienną  oraz ażurowe, żeliwne, ozdobne rozpięte pomiędzy ceglanymi czworobocznymi słupkami, na podmurówce, z pozostałych stron. Ogrodzenie w części pełnej dekorowane jest od wewnątrz półkoliście zamkniętymi wnękami ujętymi po bokach trójkątnymi słupkami, z fryzem kostkowym nad wnękami. W ogrodzeniu znajduje się pięć żeliwnych bramek (trzy od strony południowej) prowadzący na teren przykościelny oraz jedna brama wjazdowa (od strony południowej).

Historia

Parafia w Zwoleniu erygowana była prawdopodobnie w 1425 r. Pierwszy drewniany kościół p.w. Krzyża Św. i Św. Katarzyny w mieście zbudowany został z fundacji Jana Cielątko po lokacji miasta w ok. 1470 r. Przetrwał on jedynie do 1559 r., kiedy to został zniszczony na skutek pożaru jaki nawiedził miasto. Nową świątynię wzniesiono w latach 1564-1595. Przed 1570 r. wzniesione zostało prezbiterium, w drugim etapie nawa kościoła. Ok. 1610 r. zbudowana została przytykająca do nawy (od strony północnej) kaplica zw. Kochanowskich, ok. latach 1620-30 kaplica zw. Owadowską (od strony południowej). Kościół poddany został pracom restauracyjnym po pożarze w 1754 r. W roku 1902 na północny-zachód od kościoła zbudowano kaplicę przedpogrzebową. Ogrodzenie cmentarza przykościelnego, które część zbudowano jeszcze w 4 ćw. XIX w., w istniejącej obecnie formie powstało w latach 1923-24. Świątynia powiększona została w latach 1920-35 przez dobudowę naw bocznych i wieży od strony zachodniej (projekt arch. Gawlika). W roku 1943 wnętrze świątyni pokryto polichromiami. Kolejny pożar, który nawiedził kościół miał miejsce w 1979 r. kiedy to spłonęła więźba dachowa, odbudowana w l. 1979-81. 

Obiekt ogólnodostępny.

oprac. Jerzy Szałygin, OT NID w Warszawie, 18-04-2019 r.

Bibliografia

  • Karta ewidencyjna zabytków architektury i budownictwa, tzw. biała: Ogrodzenie w zespole kościelnym, oprac. Jacek Studziński, 1990.
  • Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. III, z. 6, Powiat kozienicki, Warszawa 1958, s. 30-33.
  • Parafia p.w. Podwyższenia Krzyża Św., za: https://parafiazwolen.pl/historia-kosciola-i-parafii/
  • Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Warszawa 1895, t. 14, s. 700-701.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: inne
  • Chronologia: 4. ćw. XIX w.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Zwoleń
  • Lokalizacja: woj. mazowieckie, pow. zwoleński, gmina Zwoleń - miasto
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy