Dom towarowy Braci Barasch, Wrocław
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

photo

Dom towarowy braci Barasch, do czasu otwarcia w 1930 r. domu towarowego firmy Wertheim (obecnie Dom Handlowy „Renoma”), był największym i najnowocześniejszym tego typu obiektem we Wrocławiu. Żelbetowa konstrukcja umożliwiała dowolne kształtowanie wewnętrznej przestrzeni budynku, zapewniając przestronne powierzchnie handlowe, a duże, przeszklone witryny lepszą ekspozycję towarów.

Historia

Dom towarowy wybudowany został w l. 1903-04 wg projektu Georga Schneidera, dla firmy braci Artura i Georga Barasch, posiadających rozbudowaną sieć domów towarowych na terenie Śląska, Bawarii, Brandenburgi i Prus Wschodnich. Budynek posadowiono na pięciu wcześniejszych parcelach, po wyburzeniu w 1903 r. znajdujących się na nim zabudowań. Nowy budynek o formach neobaroku i secesji, wzniesiono w żelbetowej konstrukcji szkieletowej, z dwoma narożnymi wieżami, dwoma wewnętrznymi dziedzińcami dostawczymi oraz usytuowaną centralnie, reprezentacyjną klatką schodową poprzedzoną okazałym holem, który nakryto beczkowym, szklanym dachem. Niezwykle bogaty, secesyjny wystrój wnętrz zaprojektował Juliusz Kobyliński. Elewacje budynku obłożono okładziną z piaskowca, a narożną wieżę zach. zwieńczono rozbudowanym hełmem ze szklanym, podświetlanym globusem, dźwiganym przez sfinksy. Przy wejściu wschodnim urządzono ogród zimowy. W 1929 r. dom towarowy zmodernizowano wg projektu spółki architektonicznej Simon & Halfpaap. Przebudowano elewację zach. dzieląc jej wielką witrynę na prostokątne otwory okienne. Rozebrano też szklany globus uszkodzony po uderzeniu pioruna. We wnętrzu usunięto wcześniejszy, secesyjny wystrój, przekryto stropami otwarty dotąd hol oraz wprowadzono nowy układ komunikacyjny i ruchome schody. W l. 1936-45 dom towarowy funkcjonował pod nazwą utworzoną od nazwisk nowych właścicieli „Müstermann & Haedecke”. Budynek nieznacznie uszkodzony w 1945 r., remontowano w l. 1961-65, 1977, 1990 i 1995 r. (schody ruchome rozebrano na przełomie roku 1979/80).

Opis

Dom towarowy zwrócony fasadą ku Rynkowi, zajmuje całą południową pierzeję ul. Kurzy Targ.

Monumentalny, licowany piaskowcem budynek założony na nieregularnym, trapeizodalnym rzucie, wzniesiony został w żelbetowej, czterotraktowej konstrukcji, wspartej na murowanej ścianie pd. V-kondygnacyjny, z dwoma wewnętrznymi dziedzińcami oraz dwoma narożnymi wieżami, które nakrywają rozbudowane, cebulaste hełmy. Elewacje w znacznej mierze przeszklone, artykułowane są masywnymi filarami i dekorowane bogatym secesyjnym i neobarokowym detalem. W elewacji pn. dwa pseudoryzality z ozdobnymi, ostrosłupowymi hełmami, ujmują środkową witrynę zamkniętą łukiem odcinkowym. W fasadzie prostokątne otwory okienne, po przebudowie z 1929 r.; przy elewacji wsch. przybudówka mieszcząca niegdyś ogród zimowy. Wnętrza jednoprzestrzenne, bez cech stylowych.

Zabytek dostępny.

Oprac. Beata Sebzda, OT NID we Wrocławiu, 18.06.2015 r.

Bibliografia

  • Atlas architektury Wrocławia pod red. J. Harasimowicza. Wrocław 1997, t. 1 s. 247-248.
  • K. Kirschke, P. Kirschke, Studium konserwatorskie i wytyczne do projektu modernizacji Domu Handlowego PSS „Feniks” we Wrocławiu. Wrocław 1977, msp. w archiwum Miejskiego Konserwatora Zabytków we Wrocławiu.
  • Leksykon architektury Wrocławia, Wrocław 2011, s. 308.
  • M. Łagiewski, Wrocławscy Żydzi 1850-1944. Wrocław 1994, s. 10-11.
  • Zabytki sztuki w Polsce. Śląsk, Warszawa 2006, s. 1008.
 

Informacje ogólne

  • Rodzaj: budynek użyteczności publicznej
  • Chronologia: początek XX w.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Wrocław
  • Lokalizacja: woj. dolnośląskie, pow. Wrocław, gmina Wrocław
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

uzupełnij dane tego obiektu

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy