Budynek wraz gmachem poczty tworzy reprezentacyjną pierzeję ulicy Pocztowej. Jest ważnym elementem krajobrazu kulturowego miasta Rybnika.

Historia

Willa została wzniesiona około 1890 r. Budynek powstał na działce w pobliżu zabudowań garbarni rozmieszczonych między obecnymi ulicami Hallera i Raciborską. W latach dwudziestych XX w. właścicielem garbarni o nazwie Górnośląska Fabryka Skór był Rudolf Strauss. W tym czasie do fabrykanta należały również dom położony przy ul. Pocztowej 6 oraz nieistniejący budynek przy ul. Hallera 8. Obiekty te Strauss wymienia w testamencie spisanym przed śmiercią w 1943 r. w obozie koncentracyjnym w Płaszowie. W 1942 r. zadłużone przedsiębiorstwo wraz z willą zostało przejęte przez Katowicką Spółkę Gruntową prowincji Górnego Śląska. W budynku w latach 2002 -2003 przeprowadzono gruntowny remont budynku.

Opis obiektu

Willa w stylu szwajcarskim jest wolnostojąca, usytuowana w obrębie śródmieścia na prostokątnej działce w południowo-zachodniej części kwartału zabudowy ograniczonego ulicami od wschodu Wojciecha Korfantego, od południa i zachodu ulicą Pocztową, od północy ulicą Raciborską. Budynek elewacją południową skierowany jest w stronę ulicy Pocztowej. Willa od strony wschodniej sąsiaduje z zabudowaniami poczty, od strony zachodniej z budynkiem przy ul. Pocztowej 6. Na tyłach posesji usytuowane jest podwórze dzielone z budynkiem należącym do poczty. Teren willi poprzedzają przedogródki ograniczone niskim ogrodzeniem.  Wjazd na działkę prowadzi przez bramę od strony południowej.

Budynek jest murowany z cegły przy zastosowaniu konstrukcji szachulcowej założony na rzucie nieregularnym, zbliżonym do kwadratu. Bryła jest silnie rozczłonkowana. jednopiętrowa, podpiwniczona z użytkowym poddaszem, urozmaicona parą ryzalitów od strony południowej w tym narożnym, ryzalitami od strony północnej i zachodniej.  Całość nakrywają przenikające się dachy dwu- i wielospadowe z wysuniętymi połaciami na ozdobnych drewnianych kroksztynach, nad ryzalitem narożnym od strony południowo-wschodniej wysokim dachem namiotowym o podniesionych krawędziach. Poszycie dachu jest wtórne, wykonane z dachówki ceramicznej w układzie na podwójną koronkę. Elewacje opracowane są w tynku, przy użyciu cegły klinkierowej oraz ceglanych kształtek (detal architektoniczny). Podziały horyzontalne wyznaczają gzymsy: cokołowy ukształtowany z rolki stojącej, pasów cegły na płask i kształtek ceglanych; kordonowy z pasów cegły na płask i rolki stojącej zazębionej oraz wieńczący z pasów cegły na płask i fryzu kostkowego. Cokół z prostokątnymi oknami piwnicznymi, licowany kamienną okładziną, obiega budynek z wszystkich stron. Główne wejście do budynku usytuowano w elewacji frontowej (zachodniej). Otwór drzwiowy poprzedza otwarty ganek wsparty na drewnianych słupach, poprzedzony kilkustopniowymi schodami opatrzonymi drewnianą balustradą. W elewacji tylnej (północnej) mieści się drewniana weranda. Elewację południową na poziomie pierwszego piętra urozmaica drewniany balkon zadaszony wysuniętą połacią dachu ze snycerskim wykończeniem szczytu w typie architektury tyrolskiej. Podobne wykończenie uzyskał szczyt ryzalitu w elewacji wschodniej. Ryzalit narożny od strony południowej na poziomie drugiej kondygnacji podkreśla konstrukcja szachulcowa. Otwory okienne i drzwiowe w większości są prosto zamknięte z wyjątkiem okulusów w ryzalitach elewacji południowej i wschodniej. Na detal architektoniczny składają się elementy ceglane i wyrobione w tynku w postaci: gzymsu cokołowego, kordonowego i wieńczących, ceglanego gzymsu odcinkowego, ceglanych opasek okiennych i tynkowanych przewiązek okulusów. Drzwi wejściowe są jednoskrzydłowe, konstrukcji ramowo-płycinowej z prostokątnym nadświetlem. Stolarka okienna jest współczesna, nawiązująca do historycznej. We wnętrzu w ryzalicie od strony frontowej zachowała się klatka schodowa ze schodami zabiegowymi konstrukcji drewnianej z drewnianą, szczeblinowo-kratową balustradą o profilowanym pochwycie. Na parterze, częściowo zachowana jest posadzka z szarego lastriko z wielobarwną bordiurą, motywem meandra i napisem „Salve”. Wewnętrzna stolarka drzwiowa jest jednoskrzydłowa konstrukcji ramowo-płycinowej z ościeżynami.

Dostępność obiektu dla zwiedzających: Obiekt dostępny.

Autor noty: Dorota Folan, Oddział Terenowy NID w Katowicach, 10.2024 r.