Historia

Obiekt został ufundowany w 1883 roku, prawdopodobnie przez Stanisława Walczaka Wójciaka. Chałupa oraz szopa zostały wzniesione przypuszczalnie w tym samym okresie. Dzieje zagrody związane są z rodziną fundatora. Na początku XX wieku mieszkał tu Jerzy Żuławski, pisarz, poeta i taternik, który w 1910 roku zamieszkał w Zakopanem na stałe. Remont konserwatorski chałupy przeprowadzono w latach 1953–1957 z inicjatywy dr Hanny Pieńkowskiej. Objął on głównie wymianę pokrycia dachowego. Zagroda dotrwała do czasów współczesnych z niewielkimi zmianami. Obiekt reprezentuje podhalańskie budownictwo ludowe.

Opis

Zagroda położona jest w Zakopanem, przy ul. Kościeliskiej, po jej południowej stronie. Składa się z chałupy zamykającej zagrodę od strony południowej, szopy zamykającej ją od strony zachodniej oraz stajni zamykającej zagrodę od strony północnej. W najbliższym otoczeniu znajdują się: chałupa Walczaków Wójciaków nr 76 od strony wschodniej, szkoła podstawowa nr 2 od strony zachodniej oraz Cicha Woda od strony północnej. Chałupa zwrócona jest frontem do drogi, w kierunku południowym. Wybudowana w konstrukcji zrębowej, jednokondygnacyjna, wzniesiona na rzucie prostokąta, posadowiona jest na podmurówce z kamienia. Drewniane belkowe stropy w izbie „białej” i „czarnej” wsparte są na sosrębach. Krokwiowo-jętkowa więźba dachowa, dach czterospadowy kryty pierwotnie gontem, obecnie na połaci południowej, zabezpieczony został papą. Połać północną pokryto blachą płaską łączoną na felc.

Budynek jest jednokondygnacyjny, wzniesiony na rzucie prostokąta, o dwutraktowym układzie pomieszczeń, częściowo podpiwniczony. Elewacja frontowa (południowa) – symetryczna, artykułowana, pięcioosiowa, poprzedzona chodnikiem, z centralnie usytuowanym otwartym gankiem, przekrytym dwuspadowym daszkiem z przysztychem, wspartym na sześciu słupach. Elewacje wschodnia i zachodnia są szczytowe. Detale dekoracyjne typowe są dla budownictwa podhalańskiego, głównie w formie snycerskiego rytu wgłębnego (dekoracja nad drzwiami) oraz „kołkowania” odrzwi frontowych. Zachowane są także profilowane rysie. Szczyt daszku ganku ozdobiono motywem słonecka. Zachowała się historyczna stolarka okienna i drzwiowa. Drzwi spągowe, dwuskrzydłowe, wykończone łukiem, z przeszkleniem zdobionym motywem słonecka, wyposażone są w bogato kołkowane odrzwia „z psami”. Na odrzwiach widnieje data wybudowania chałupy (1883) oraz dwie góralskie rozety. Okna – drewniane, ościeżnicowe (polskie) skrzynkowe, trójdzielne, trójpolowe.Elewacje szczytowe oraz północna pozbawione są otworów, do elewacji północnej przystawiono współczesną przybudówkę. Wnętrza zachowane są w stanie znacznie przekształconym. Z historycznego wystroju przetrwały profilowane sosręby, tragarze oraz odrzwia do izby „białej” i „czarnej”. W okresie późniejszym wprowadzono instalację elektryczną oraz wodno-kanalizacyjną. Ogrzewanie piecowe. Szopa wzniesiona na rzucie prostokąta, posadowiona jest na kamiennych „peckach”, o ścianach w drewnianej konstrukcji zrębowej. Dach dwuspadowy, półszczytowy z przysztychem, obecnie pokryty jest blachą. Obiekt zaadaptowano do funkcji mieszkalnej. Nie zachowała się stajnia.

Oprac. Monika Sabljak, PT CAD w Zakopanem, 21.01.2026 r.