Zespół pałacowy, Starościn
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Zespół pałacowy

Starościn

photo

Zespół pałacowy w Starościnie jest doskonałym przykładem budowli reprezentacyjnej, w której przenikają się dwa style: barokowy i klasycystyczny.

Historia

Starościn wzmiankowany już w 1353 r., pierwotnie był letnią rezydencją starosty namysłowskiego, a od 1533 r. starosty księstwa wrocławskiego. W latach 1470-1479 Henryk Jankewitz, zwany Kolla wzniósł w miejscu starszego dworu myśliwskiego zamek, którego relikty mieści obecny pałac. W 2. poł. XVI w. właścicielem Starościna był Jan Stwoliński. Od 1604 r. starościńskie dobra należały do Conrada von Saurma i pozostawały w jego rodzinie aż do czasów II wojny światowej.

W 1604 roku nastąpiła pierwsza przebudowa niewielkiego budynku wtopionego w obecny pałac. W XVIII w. powiększono go przez dobudowanie od pd.-zach. traktu frontowego. Około 1800 r. wzniesiono budynki folwarczne oraz dobudowano do tylnej elewacji dwa skrzydła. Gruntowna przebudowa pałacu, która ujednoliciła barokowo-klasycystyczną bryłę, została przeprowadzona w l. 1917-1919 przez księcia Friedricha von Saurma-Sterzendorfa. Po 1945 r. zespół pałacowy znacjonalizowano. Mieściły się w nim m.in.: szkoła, internat, dom dziecka. W 1996 r. budynek przejęła gmina i urządziła w nim centrum kultury. Obecnie pałac jest w rękach prywatnych.

Opis

Założenie pałacowe wraz z zespołem folwarcznym znajduje się przy zbiegu szos przechodzących przez Starościn.

Trzyskrzydłowy, murowany z cegły i kamienia oraz otynkowany budynek ma plan litery U. Starsza część (frontowa) jest parterowa, kryta dachem mansardowym z lukarnami. Nowsze skrzydła są dwukondygnacyjne, z dachami czterospadowymi. Elewacja frontowa (pd.-zach.) jest siedmioosiowa, z centralnie umieszczonym wejściem, nad którym znajduje się niewielka mansarda. Od strony ogrodu skrzydła ujmują otwarty dziedziniec. W części centralnej elewacji ogrodowej usytuowano wejście poprzedzone portykiem kolumnowym, który podtrzymuje niewielki balkon. Przy skrzydle pn.-zach. wzniesiono przybudówkę. Elewacje zachowały podziały pilastrowe oraz prostokątne i uszate obramienia otworów okiennych. Część otworów okiennych zamknięto łukiem koszowym. Układ pomieszczeń w starszej części budynku jest wielotraktowy, z sienią i klatką schodową na osi. Skrzydła boczne są jednotraktowe. Większość pomieszczeń nakryto sufitami, jedynie w jednym, najprawdopodobniej pochodzącym z najstarszej części budynku, zachowały się sklepienia kolebkowo-krzyżowe.

Z pozostałej zabudowy zespołu pozostała jeszcze w parku zrujnowana kaplica grobowa dawnych właścicieli i klasycystyczna oficyna postawiona ok. 1800 r., murowany z cegły i otynkowana. Parterowy budynek oficyny wzniesiono na planie prostokąta i nakryto dachem naczółkowym. Fasada jest pięcioosiowa, z centralnie umieszczonym portykiem wgłębnym z parą kolumn toskańskich i pilastrami. Nad portykiem znajduje się niewielki trójkątny naczółek z odcinkowym otworem okiennym. Elewacje budynku ozdobiono boniowaniem. Układ wnętrz jest dwutraktowy z centralnie umieszczoną sienią.

Na północny-zachód od zespołu pałacowo-parkowego znajdował się folwark. Budynki gospodarcze zbudowano wokół prostokątnego dziedzińca. Pierwotnie tworzyły zwartą zabudowę, do dziś przetrwała tylko część z nich, m.in. spichlerz.

Dostęp do obiektu ograniczony.

Oprac. Aleksandra Ziółkowska, OT NID w Opolu, 10.02.2015 r.

Bibliografia

  • Gaworski M., Opolskie zamki i pałace, Strzelce Opolskie 2011, s. 141.
  • Goliński M., Kościk E., Kęsik J., Namysłów. Z dziejów okolic, Namysłów 2006.
  • Karta ewidencyjna zabytku architektury, Założenie pałacowe z zespołem folwarcznym w Starościnie, oprac. Gajda Ł., 1996, Archiwum Narodowego Instytutu Dziedzictwa w Opolu.
  • Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, t. 7: Województwo opolskie, z. 7: Powiat namysłowski, oprac. T. Chrzanowski, M. Kornecki, Warszawa 1963, s. 59-60.  
  • Thullie C., Zabytki architektoniczne województw katowickiego i opolskiego. Przewodnik, Katowice 1969, s. 216.
  • Zabytki Sztuki w Polsce. Śląsk, red. zbiorowa, Warszawa 2006, s. 801.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: pałac
  • Chronologia: XV w.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Opolska 10, Starościn
  • Lokalizacja: woj. opolskie, pow. namysłowski, gmina Świerczów
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy