kościół parafialny pw. ścięcia głowy św. Jana, Stara Kamienica
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

kościół parafialny pw. ścięcia głowy św. Jana

Stara Kamienica

photo

Kościół wielofazowy, wzmiankowany w 1370 r., obecną postać uzyskał w wyniku licznych przebudów – głównie z XVII i XVIII w. Otoczona kamiennym murem cmentarza świątynia jest bardzo oryginalnym przykładem kościoła wiejskiego, łączącego cechy gotyckie i renesansowe z wczesnymi wpływami baroku, wzorowanymi na architekturze czeskiej Pragi. Jej prezbiterium pełniło rolę kaplicy dla znanego śląskiego rodu możnowładczego von Schaffgotsch, którego przedstawiciele rezydowali w pobliskim dworze.

Historia

Wzmiankowany w 1370 r. Mury obecnej nawy i przyziemia wieży powstały w XV w. Prezbiterium przebudowano ok. 1624 r. z inicjatywy Hansa Ulricha von Schaffgotscha, poszerzając je o dodatkowe nawy boczne i niskie wieżyczki mieszczące klatki schodowe. Kolejne przekształcenia obiektu miały miejsce w latach 1677 oraz 1769. Kościół był remontowany w XIX w. oraz w latach 1957, 1975-1979 i w 1991 r.

Opis

Kościół usytuowany w centrum wsi, po zachodniej stronie głównej drogi. Utrzymany w stylu późnogotyckim z elementami renesansu i wczesnego baroku, orientowany, trójnawowy. Murowany z kamienia z dodatkiem cegły. Bryła rozczłonkowana, złożona z krótkiego, prostokątnego korpusu nawowego zamkniętego trójbocznie od zachodu, przechodzącego w wydłużone, trójnawowe prezbiterium o środkowej nawie zakończonej pięcioboczną absydą i pozostałych krótszych, zamkniętych prosto.

Na styku nawy i prezbiterium od południa dostawiona wysoka, licząca ok. 40 m wieża na planie kwadratu, wyżej ośmioboczna. Do prezbiterium dostawione bliźniacze, okrągłe, niskie ryzality wieżowe. Od północy niski aneks zakrystii. Korpus i prezbiterium przykryte wspólnym, wysokim dachem dwuspadowym, wieża – dwuprześwitowym hełmem o barokowej formie. Ryzality prezbiterium – ostrosłupowymi hełmami, aneks zakrystii – dachem pulpitowym. Elewacje tynkowane. W południowej ścianie nawy późnogotycki portal z krzyżującymi się laskami archiwolty. Otwory okienne o zróżnicowanym kształcie i proporcjach, w nawie i zamknięciu prezbiterium ostrołukowe, w bocznych ścianach prezbiterium prostokątne, w kamiennych oprawach z uszakami i prostymi naczółkami.

Wnętrze korpusu jednonawowe, przykryte stropem kasetonowym z dekoracją malarską. Prezbiterium trójnawowe, sklepione krzyżowo. Zachowana piaskowcowa chrzcielnica z 1562 r. i drewniana manierystyczna ambona fundacji Hansa Ulricha von Schaffgotscha z ok. 1626 r. Wczesnobarokowy ołtarz główny z 2 poł. XVII w. ze sceną ścięcia św. Jana nawiązuje bezpośrednio do losu wspomnianego fundatora, również niesłusznie ściętego za rzekomą zdradę. W posadzce późnogotycka płyta epitafijna z końca XV w.

Obiekt ogólnodostępny.

Oprac. Piotr Roczek, OT NID we Wrocławiu, 19.10.2017 r.

Bibliografia

  • Słownik Geografii Turystycznej Sudetów. T. 4 Kotlina Jeleniogórska, red. M. Staffa, Wrocław 1999, s. 450-454.
  • Wrabec J., Kościoły barokowe na Pogórzu Izerskim pomiędzy Dominium Schaffgotschów i Gallasów, Krzeszowem i Lubomierzem, [w:] Wokół Karkonoszy i Gór Izerskich. Sztuka baroku na Śląsko-Czesko-Łużyckim pograniczu, red. A. Kozieł, Jelenia Góra 2012, s. 13-22.
  • Zabytki sztuki w Polsce. Śląsk, Warszawa 2006, s. 796-797.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kościół
  • Chronologia: XV w.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Stara Kamienica 40
  • Lokalizacja: woj. dolnośląskie, pow. jeleniogórski, gmina Stara Kamienica
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy