ratusz, Środa Wielkopolska
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

photo

Ratusz w Środzie Wielkopolskiej po adaptacji budynku dawnego sądu rejonowego stanowi przykład wielkopolskiej architektury użyteczności publicznej typowej dla XIX-wiecznego miasta powiatowego na obszarze zaboru pruskiego.

Historia

Miasto królewskie Środa Wielkopolska lokowane zostało od podstaw (na tzw. surowym korzeniu) między 1253 a 1281 rokiem na prawie magdeburskim lub jego odmianie określanej jako prawo średzkie. W czasach I Rzeczpospolitej w mieście zbierały się sejmiki szlacheckie województw kaliskiego i poznańskiego. Od 1793 roku Środa Wielkopolska była siedzibą powiatu.

Pierwotny, gotycki ratusz umiejscowiony na środku głównego rynku miasta został rozebrany w 1892 roku. Siedziba magistratu została już w 1869 r. przeniesiona do budynku dawnego sądu rejonowego, wzniesionego w 1836 r. na miejscu dawnego dworu starościńskiego, być może z wykorzystaniem jego zachowanych fragmentów. W 1910 r. do budynku dobudowano boczne skrzydło z mieszkaniami służbowymi. W latach 1976-1977 rozebrane zostały przybudówki zlokalizowane w szczycie skrzydła. W 1990 r. rozpoczęto remont budynku. W 1993 r. rozpoczęto prace renowacyjne przy elewacjach polegające na osuszeniu budynku i położeniu nowych tynków. Obecnie w budynku mieści się m. in. Urząd Stanu Cywilnego.

Opis

Ratusz w Środzie Wielkopolskiej położony jest w pn. wsch. części starego miasta na wsch. od kolegiaty pw. Najświętszej Marii Panny i na pn. wsch. od rynku.Murowany na podmurówce kamiennej z cegły o wątku krzyżowym i otynkowany ratusz wzniesiony został na planie prostokąta, dłuższym bokiem usytuowanym na osi pn.-wsch.- pd. zach. Do jego pd. boku przylega skrzydło wzniesione na planie trapezu, z zaokrągloną dawną klatką schodową ulokowaną w jego zach. narożu, na styku z korpusem głównym. Ratusz jest budynkiem dwukondygnacyjnym (kondygnacje rozdzielone są gzymsem kordonowym), podpiwniczonym, z użytkowym poddaszem, nakrytym dwuspadowym dachem nad korpusem głównym oraz naczółkowym nad skrzydłem bocznym. Więźba dachowa oparta jest na podwójnym stolcu. Komunikację na piętro zapewniają schody żelbetonowe obłożone drewnem w korpusie głównym oraz drewniane w skrzydle bocznym. W części pomieszczeń zachowane zostały sklepienia krzyżowe.

Ratusz dostępny dla zwiedzających z zewnątrz.

Oprac. Tomasz Łuczak, 18-12-2017 r.

Bibliografia

  • Dzieje Środy Wielkopolskiej i jej regionu, red. St. Nawrocki, Środa Wielkopolska 1990, s. 105.
  • Wielkopolska. Słownik krajoznawczy, red. Łęcki Włodzimierz, Poznań 2002, s. 359-361.
  • Wielkopolskie ratusze, opr. P. Maluśkiewicz, Poznań 2005, s. 174-175.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: ratusz
  • Chronologia: 1836 r.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: pl. Zamkowy 1, Środa Wielkopolska
  • Lokalizacja: woj. wielkopolskie, pow. średzki, gmina Środa Wielkopolska - miasto
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy