Kościół parafilany pw. Świętej Trójcy, Rudziczka
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Kościół parafilany pw. Świętej Trójcy

Rudziczka

photo

Kościół zbudowany został na nietypowym planie elipsy.

Historia

Parafia w Rudziczce powstała na przełomie XIII/XIV wieku. Pod względem administracyjnym należała do diecezji wrocławskiej. Po raz pierwszy kościół wzmiankowany jest w źródłach w 1337 roku. Od 1555 r. - w rękach protestantów. W 1582 r. wzniesiono nową świątynię na miejscu dotychczasowego kościoła katolickiego.

Obecny kościół w Rudziczce zbudowano w latach 1801-1803 w stylu klasycystycznym. Kamień węgielny pod jego budowę położono 1 czerwca 1801 roku. Inicjatorem budowy był ks. dziekan i proboszcz Thomas Graber. Poświęcenia kościoła dokonał biskup wrocławski książę Melchior von Diepenbrock, który w 1850 r. odwiedził Rudziczkę. W 1863 r. wymieniono dotychczasową posadzkę zbudowaną z kamienia łamanego i cegły na marmurową, zdobioną motywami kwiatowymi, w 1868 r. zamontowano nowe organy, w 1888 r. Odrusch z Głubczyc wykonał nową ambonę (ostatnia renowacja w 1993 r.), w 1892 r. założono nowe okna witrażowe z patronami sąsiednich kościołów: św. Anny (patronki Niemysłowic) i św. Jerzego (patrona Mieszkowic). W 1935 r. wzniesiono obecną wieżę kościoła.

Opis

Kościół pw. Świętej Trójcy w Rudziczce usytuowany jest na wzniesieniu przy drodze w centrum miejscowości. Przy kościele znajduje się cmentarz z nagrobkami z XIX w. Kościół wzniesiony został na planie elipsy jako budowla orientowana z czworoboczną wieżą z wieżyczkami od zachodu i prostokątnymi przybudówkami, w których mieszczą się zakrystia (od północy) i kruchta z lożami na piętrze (od południa). Korpus kościoła przykryty jest charakterystycznym dachem u nasady na planie elipsy i o łukowej kalenicy schodzącej do samej nasady. Wieża - trzykondygnacyjna, dzielona gzymsami i zwieńczona attyką. Nieco niższe od korpusu przybudówki przykryte są dachami siodłowymi o kalenicy prostopadłej do korpusu. Obiekt jest murowany z cegły, otynkowany o elewacjach artykułowanych zamkniętymi segmentowo otworami okiennymi rozmieszczonymi po pięć z każdej strony (od pd. i pn.). Korpus kościoła obiega podwójny gzyms koronujący. Ponad wejściem głównym znajduje się płycina z datą budowy kościoła. Salowe wnętrze nakryte jest sklepieniem żaglastym. Ściany artykułowane są kanelowanymi pilastrami, pomiędzy którymi znajdują się płytkie nisze z otworami okiennymi. Od zachodu znajduje się wsparty na kolumnach jońskich chór muzyczny.

Wystrój wnętrza pochodzi częściowo z końca XVIII w., lecz w dużej mierze został zmieniony w czasie kapitalnego remontu z przełomu XIX i XX wieku. Architektoniczny ołtarz główny z ok. 1800 r. przeniesiony został w 1826 r. z kościoła Franciszkanów w Raciborzu. W jego retabulum znajduje się obraz św. Trójcy z 1888 r. namalowanym przez Josepha Fahnrotha. Ponadto w świątyni znajdują się ołtarze boczne, obrazy z 1662 r. przedstawiające św. Ludwika i św. Bonawenturę, barokowy krucyfiks, dzwon z 1858 r., organy z 1867 r. (2 manuały z 14 głosami), ambona z 1888 r. (wykonana przez rzeźbiarza Paula Ondrusch z Głubczyc), witraże z 1892 r. - dwa z nich to witraże figuralne, przedstawiające patronów sąsiednich kościołów: św. Anny, patronki Niemysłowic oraz św. Jerzego - patrona Mieszkowic. Ponadto przy bocznym wyjściu z kościoła znajdują się dwie figury św. Antoniego i Chrystusa, przy wejściu do zakrystii - figury św. Józefa i św. Barbary, a w nawie wiszą obrazy Chrystusa z XVIII w., bł. Jana Grande z XVIII w., św. Piotra Kanisi z XVIII w. Matki Boskiej z Dzieciątkiem z 1 poł XIX w.

W elewacji przy bocznym wejściu do kościoła znajdują się dwie kamienne, renesansowe płyty nagrobne małżonków Christofa Workwitz - Morkwitz z Rudziczki i żony Urszuli Bischofshey z 1606 r. Pochodzą one z wcześniejszej budowli. Obok znajduje się epitafium z 1674 r. poświęcone zmarłym rodzicom ówczesnego proboszcza.

Trójca Święta

Jednym z elementów wyposażenia kościoła jest architektoniczny, przyścienny ołtarz główny z 1800 r., który został przeniesiony do Rudziczki w 1826 r. z kościoła Franciszkanów w Raciborzu. Umieszczone w retabulum ołtarza przedstawienie Trójcy Świętej zostało namalowane przez Josepha Fahnrotha w 1888 r., o czym świadczy sygnatura znajdującą się w prawym dolnym rogu obrazu. W centrum kompozycji na tle rozświetlonego nieba przedstawione zostały osoby Trójcy Świętej: po prawej Bóg Ojciec jako starzec siedzący na obłokach, po lewej postać Jezusa obejmującego dużych rozmiarów krzyż, pomiędzy nimi gołębica symbolizująca Ducha Świętego. Bóg Ojciec, odziany w zielone i beżowe szaty unosi prawą dłoń w geście błogosławieństwa, a stopą wspiera się na kuli ziemskiej, podobnie jak Chrystus, ubrany w białą tunikę i czerwony płaszcz. Wyjątkowo ciekawym elementem kompozycji jest znajdujący się w dolnej części obrazu krajobraz z górującym nad nim kościołem w Rudziczce, mający charakterystyczny plan elipsy i wypukłą kalenicę dachu. Stacje Drogi Krzyżowej Dopełnieniem wystroju wnętrza jest zespół obrazów stacji Drogi Krzyżowej, wykonanych przez Fahnrotha w 1890 r., jak podaje sygnatura znajdująca się w prawym dolnym rogu przedstawienia stacji XIV. Obrazy, zawieszone w nawie, pod chórem organowym ukazują Mękę Pańską na tle krajobrazu architektonicznego (stacje I-VII) oraz górzystego pejzażu (stacje VIII-XIV). Główną postacią całego cyklu jest Chrystus odziany w białą szatę i czerwony płaszcz (stacje I-IX), a od stacji X w białe perizonium przewiązane na biodrach. Początkowe przedstawienia są barwne, dynamiczne i wielopostaciowe, a poszczególne postacie są zindywidualizowane o ekspresyjnej mimice twarzy. Końcowe sceny są przedstawieniami bardziej kameralnymi, ukazanymi na tle ciemnego, pochmurnego nieba.

Kościół użytkowany, dostępny.

Oprac. Joanna Banik, Aleksandra Ziółkowska, OT NID w Opolu, 04-08-2015 r.

Bibliografia

  • Chrząszcz J., Geschichte der Stadt Neustadt in Oberschlesien. Magistrat Neustadt. Neustadt 1912.
  • Dereń A., Rudziczka - dzieje wsi do 1945 roku 700-lecie Rudziczki [w:] Ziemia Prudnicka rocznik 2004, red. G. Weigt, A. Dereń, Prudnik 2004, s. 190 - 197.
  • Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. VII: Województwo opolskie, z. 7: Powiat prudnicki, oprac. T. Chrzanowski, M. Kornecki, Warszawa 1960, s. 66-67
  • Kronika parafii Rudziczka - archiwum parafii pw. Świętej Trójcy w Rudziczce.
  • Lubos - Kozieł J., Wiarą tchnące obrazy. Studia z dziejów malarstwa religijnego na Śląsku w XIX wieku, Wrocław 2004.
  • Lutsch H., Verzeichnis der Kunstdenkmäler der Provinz Schlesien, Bd. 4: Die Kunstdenkmäler der Landkreise des Reg.-Bezirks Breslau, Breslau 1889.
  • Markgraf H., Schulte J. W., Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis, C 228, s. 104.
  • Schwedowitz W., Geschichte der Pfarrer des Archipresbiterates Neustadt OS., Neustadt 1938.
  • Zawada S. Projekt remontu więźby i wymiany pokrycia dachowego kościoła w Rudziczce, 1959 - Arch. WUOZ w Opolu, sygn. 470
  • Ziemia Prudnicka. Dzieje, gospodarka, kultura, red. W. Lesiuk, Opole 1978.
  • Ziółkowska A., Śladami dzieł Josepha Fahnrotha: Przewodnik, Warszawa 2016, s. 28.
  • Żmuda J., Rudziczka, Opole 2003.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kościół
  • Chronologia: 1801 - 1803
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Rudziczka 216
  • Lokalizacja: woj. opolskie, pow. prudnicki, gmina Prudnik - obszar wiejski
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy