Przemyśl - zespół staromiejski, Przemyśl
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Przemyśl - zespół staromiejski

Przemyśl

photo

Zespół staromiejski w Przemyślu jest przykładem założenia urbanistyczno-architektonicznego posiadającego duże wartości historyczne, w którym struktura budowlana kolejnych epok nawarstwiała się w sposób harmonijny, pozostawiając cenne obiekty architektury i sztuk plastycznych. Początki przemyskiego grodu sięgają VII w., a ślady osadnictwa wieku XI, kiedy był ważnym ośrodkiem administracyjnym państwa Bolesława Chrobrego, następnie stolicą księstwa halicko-włodzimierskiego, miastem królewskim, ważnym ośrodkiem Rzeczypospolitej (poł. XIV-XVIII w.) i stolicą Ziemi Przemyskiej, a także siedzibą dwóch biskupstw: katolickiego i prawosławnego. Na Wzgórzu Zamkowym istniał gród warowny, w obrębie którego znajdowały się m.in. przedromańskie budowle: palatium i rotunda (zachowane dziś w postaci reliktów).

Zespół staromiejski w znacznym stopniu zachował układ przestrzenny (ostatecznie ukształtowany do poł. XVII w.), wyjątkowo liczne, wysokiej klasy sakralne zabytki architektury gotyckiej i nowożytnej oraz cenne zabytki świeckiej architektury XIX-wiecznej. Ocalałe fragmentarycznie nowożytne mury obronne określają zasięg terytorialny zabudowy historycznego miasta, wzmocnionego dodatkowo obwarowaniami zamkowymi i inkastelowanymi klasztorami: Karmelitów Bosych, Reformatów oraz Benedyktynek, położonego przy przeprawie mostowej na Zasaniu. Układ przestrzenny zespołu staromiejskiego tworzy nieco przekształcony rynek (wyburzona jedna pierzeja) i otaczające go bloki zabudowy niegdyś związane z różnymi ośrodkami wyznaniowymi (dzielnicy żydowskiej, ruskiej i łacińskiej) wraz z siecią drożną, która, podobnie jak całe miasto uległa zasadniczym zmianom w latach 1854-1914, w okresie budowy wewnętrznych i zewnętrznych umocnień fortecznych Twierdzy Przemyśl.

O specyfice i niepowtarzalności Starego Miasta w Przemyślu decydują historyczne budowle, powiązane z  krajobrazem, m.in. z masywem Wzgórza Zniesienie i Kopca Tatarskiego. Należą do nich, oprócz wymienionych założeń klasztornych: archikatedra pw. Św. Jana Chrzciciela jako dominanta urbanistyczna, zespół klasztorny Karmelitanek i zespół klasztorny Franciszkanów, szereg kamienic (najstarsze pochodzą z XVI i 1. połowy XVII w.) oraz wiele innych. Tworzą one unikalną, malowniczą panoramę miasta, podziwianą w niemal niezmienionej formie od 250 lat.  

Ukształtowany przez wieki zespół staromiejski wraz z licznymi zabytkami  architektury sakralnej, zwłaszcza barokowymi kościołami i kościelno-klasztornymi, wyposażonymi w dzieła sztuk plastycznych, w tym licznie tu reprezentowanej późnobarokowej snycerki rzeźby kręgu lwowskiego, a także z klasycystycznymi i eklektyczno-secesyjnymi kamienicami XIX i XX wieku, tworzy spójną kompozycję urbanistyczną. Zespół ten z racji swojego położenia geograficznego – na styku kultur, jest również świadectwem wielokulturowości i wielowyznaniowości społeczności miejskiej.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: układ urbanistyczny
  • Chronologia:
  • Forma ochrony: Pomnik Historii
  • Adres: Przemyśl
  • Lokalizacja: woj. podkarpackie, pow. Przemyśl, gmina Przemyśl
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy