d. budynek wydawnictwa Nowiny, Opole
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

photo

Nowiny powstały w 1911 roku jako drugie, polskie czasopismo w Opolu. O jego utworzeniu zadecydowały głównie miejscowe wydarzenia, wobec których stała się ona gazetą konkurencyjną dla Gazety Opolskiej, odpowiadając tym samym na zmianę sytuacji Polaków na Śląsku w owym okresie, gdzie według statystyk na 100 mieszkańców tylko jeden czytał polską gazetę.

Historia

Od czerwca 1911 roku do stycznia 1921, drukarnia Nowin mieściła się przy ul. Odrzańskiej 10 (dzisiejszej ulicy Koraszewskiego 10). W marcu 1920 roku Nowiny przekształciły się w dziennik zmieniając tytuł na Nowiny Codzienne. W 1921 roku w wyniku ponownego napadu wydawnictwa przez zorganizowany oddział tzw. Stosstruplerów, część urządzeń drukarskich ukryto i przeniesiono do budynku mieszczącego się przy ulicy Łangowskiego. Destrukcyjne działania niemieckiej bojówki wstrzymało pracę gazety na rok. Dzięki wsparciu i zaangażowaniu miejscowych działaczy polskich z Winowa udało się reaktywować drukarnię i wydawanie drukiem Nowin, które od 1909 r. wychodziły trzy razy w tygodniu. Pod kierownictwem Antoniego Pawlety oraz Jana Łangowskiego Nowiny przetrwały do 1 września 1939 roku, kiedy to zlikwidowane zostały decyzją władz niemieckich. Obecnie obiekt jest własnością opolskiego Uniwersytetu.

Opis

Dawny budynek wydawnictwa Nowiny zlokalizowany przy ulicy Buczka-Łangowskiego, usytuowany jest w centralnej części miasta, w bliskim sąsiedztwie rynku i katedry pw. św. Krzyża. Od strony płd. przylega do kaplicy św. Sebastiana, w części elewacji zachodniej do dawnego budynku Spółdzielni Rolnik. Jest to obiekt murowany z cegły, otynkowany od zewnątrz, dwukondygnacyjny, niepodpiwniczony, kryty dachem płaskim. Elewacja frontowa budynku piętnastoosiowa. Płaszczyzna elewacji w pierwszych czterech osiach złamana względem całości bryły. Otwory okienne prostokątne, na poziomie pierwszej kondygnacji niższe, ujęte opaskami. Wschodnia ściana budynku miesząca zaplecze wsparta o fragment pozostałości murów miejskich. Po stronie elewacji północnej, pojedyncze wejście do budynku znajdujące się w przyziemiu.

Obiekt jest dostępny dla zwiedzających.

Oprac. Katarzyna Latocha, OT NID w Opolu, 13.06.2018 r.

Bibliografia

  • Karta Ewidencyjna Zabytków Architektury i Budownictwa. Zespół budynków, oprac. Elżbieta Molak, 1998;
  • Lesiuk W., Życie polskie w Opolu. Między wojnami [W:] Opole. Monografia miasta, red. W. Dziewulski, F. Hawranek, Opole, 1975;
  • Ratajewski J., Wydawnictwo i czasopismo Nowiny w Opolu w latach 1911-1921, Warszawa 1972;
  • Smołka L., Prasa polska na Śląsku Opolskim 1922-1939, Wrocław, 1976.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: budynek użyteczności publicznej
  • Chronologia: 4. ćw. XIX w.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Jana Łangowskiego , Opole
  • Lokalizacja: woj. opolskie, pow. Opole, gmina Opole
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy