Krótki opis

Kompleks urbanistyczny centrum Gdyni to wybitny i pionierski w skali światowej przykład wczesnej fazy modernizmu, zbudowany całkowicie od podstaw w latach 1926–1939. Jest to zespół urbanistyczny unikalny pod względem koncepcji przestrzennej i funkcjonalnej, stanowiący fundament dla społeczeństwa świadomego swoich potrzeb i aspiracji. Powstanie Gdyni symbolizuje nowy początek w myśleniu o mieście i jego mieszkańcach, będąc bezpośrednią odpowiedzią na potrzeby nowo odrodzonego państwa polskiego, które po I wojnie światowej zyskało dostęp do Morza Bałtyckiego.

Innowacyjność urbanistyczna i architektoniczna Gdynia wyróżnia się na tle XIX-wiecznych miast, a także późniejszych osiedli modernistycznych, dzięki nowatorskiemu połączeniu tradycji z awangardą. Układ urbanistyczny opiera się na klasycznej, ortogonalnej siatce ulic, jednak wypełnia ją nowoczesny typ domów miejskich – kamienice pozbawione oficyn i skrzydeł. Taka struktura realizowała modernistyczne postulaty higieny, dostępu do naturalnego światła oraz zieleni, oferując standard życia nieporównywalnie wyższy niż w gęsto zabudowanych miastach z poprzedniego stulecia.

Architektura centrum Gdyni stanowi zapis modernistycznego przełomu, ilustrując przejście od form historyzujących do funkcjonalizmu i stylu międzynarodowego. Charakterystycznym rysem Gdyni jest jej organiczny związek z morzem. Formy architektoniczne budynków często zawierają nawiązania marynistyczne i morską symbolikę, co w połączeniu z bliskością portu tworzy unikalny, nadmorski krajobraz kulturowy.

Kryterium IV: centrum Gdyni to pierwsze w Europie i jedno z pierwszych na świecie przykładów modernistycznego zespołu urbanistycznego ukształtowanego na „surowym korzeniu” w duchu wczesnego modernizmu. Jako zespół zabudowy o wysokiej spójności architektonicznej, projektowany przez wizjonerskich architektów, stanowi istotny krok w ewolucji od XIX-wiecznej kamienicy czynszowej do nowoczesnego budynku mieszkalnego.

Strona UNESCO WHC