Kamienica Pręczkowskich, Gdynia
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Kamienica Pręczkowskich

Gdynia

photo

Najlepsza realizacja modernistyczna lat dwudziestych XX w. w Gdyni. Plastycznie reprezentuje wczesny funkcjonalizm, po raz pierwszy zastosowano tu analogie formalne do budownictwa okrętowego.

Historia

Kamienica należała do Inżyniera Stanisława Pręczkowskiego z Wejherowa. Zaprojektowana została w 1928 r. i była budowana etapami. Projekt autorstwa inż. arch. Tadeusza Jędrzejewskiego z firmy „Biuro architektoniczne Włodzimierz Prochaska, Stanisław Garliński, Tadeusz Jędrzejewski. Inżynierowie architekci.” W latach 1930-31pracami budowlanymi kierował Bernard Dulny - powstała wówczas część narożna budynku oraz fragment od strony Skweru Kościuszki. W latach 1934-35 dobudowano skrzydło od strony Skweru Kościuszki, bez oficyny bocznej. Ostatni etap budowy przypadł na lata 1936-37. Powstało wówczas skrzydło od strony ul. Żeromskiego oraz kino „Polonia”.

Opis

Lokalizacja w budynku w centrum śródmieścia, w północnej pierzei Skweru Kościuszki, przy skrzyżowaniu z ul. Żeromskiego. Budynek narożny, założony na planie litery L, dłuższy bok wzdłuż Skweru Kościuszki. Wraz z salą kinową od podwórza stanowi rzut prostokąta o ukośnym wschodnim boku. Okazała kamienica w umieszczona jest w typowej śródmiejskiej zabudowie pierzejowej, pięciopiętrowa w narożniku z niższymi skrzydłami bocznymi. Kompozycja asymetryczna, opływowe formy połączono z wyrazistymi kształtami brył oraz wyeksponowano strukturalne elementy dekoracji tynkowej elewacji. Prekursorsko zestawiono poszczególne segmenty budynku tak, że jednoznacznie budzi skojarzenia z okrętem: wyższy o jedną kondygnację narożnik kamienicy zestawiono z cylindryczną formą nawiązującą do mostku kapitańskiego, podkreśloną dodatkowo metalowymi balustradami balkonów i ciemniejszym kolorem tynku. Parter przeznaczono na handel i usługi, później także dobudowano od podwórza kino „Polonia” (po wojnie - „Goplana”). Budynek posiada trzy klatki schodowe. Plan budynku jest dwutraktowy, podzielony na niewielkie mieszkania z możliwością scalenia lokali środkowych w jedno duże mieszkanie. Budynek posiada ogrzewanie centralne. Zachowana stolarka okienna i drzwiowa, interesujące stalowe, ażurowe balustrady balkonów oraz balustrady schodów wewnętrznych.

Obiekt dostępny z zewnątrz oraz w części przyziemia - parter handlowo-usługowy.

Oprac. Dorota Hryszkiewicz-Kahlau, OT NID w Gdańsku, 08.11.2014 r.

Bibliografia

  • Sołtysik M.J., Gdynia miasto dwudziestolecia międzywojennego, urbanistyka i architektura, Warszawa 1993;
  • Sołtysik M.J., Na styku dwóch epok. Architektura gdyńskich kamienic okresu międzywojennego, Gdynia 2003, s. 329-333;
  • Sołtysik M.J., Modernistyczna Gdynia - dziedzictwo lat międzywojennych, [w:] Renowacje i zabytki 2010, nr 4 (36), s.60-73;
  • http://pl.wikipedia.org/wiki/Kamienica_Pręczkowskich
  • http://modernizmgdyni.pl/?p=288

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kamienica
  • Chronologia: lata 30. XX w.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Skwer Kościuszki 10/12, Żeromskiego 49 , Gdynia
  • Lokalizacja: woj. pomorskie, pow. Gdynia, gmina Gdynia
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy