Prawosławna cerkiew par. pw. św. Jakuba Apostoła, Łosinka
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Prawosławna cerkiew par. pw. św. Jakuba Apostoła

Łosinka

photo

Cerkiew jest przykładem tzw. stylu rusko-bizantyjskiego o wyraźnych wpływach drewnianego budownictwa rosyjskiego. Prawosławne cerkwie tego typu budowane były powszechnie na terenach imperium rosyjskiego na przełomie XIX i XX wieku. Cerkiew w Łosince charakteryzuje się rozbudowaną ornamentyką elewacji i wnętrza oraz typową dla prawosławnych cerkwi trójdzielną bryłą wzbogaconą o pozorną kopułę.

Historia

Pierwsza cerkiew w Łosince powstała na krótko przed 1784 rokiem. Przy jej budowie użyto drewna z rozebranej cerkwi z Nowoberezowa. Parafię unicką w Łosince ufundowała Izabela Branicka w 1778 roku. Po kasacie unii brzeskiej w 1839 r. parafia przeszła na prawosławie. W latach 1882-1886 na miejscu starej świątyni, którą przeniesiono na cmentarz, zbudowano nową cerkiew. Do jej budowy zaangażowanego miejscowego cieślę Izydora Iwacika ze wsi Wasilkowo, który m.in. wykonał toczone kolumny do wnętrza. Z lat 1884-1886 pochodzi drewniany ikonostas autorstwa Izaaka Cypkina z Wilna, który wykonał również do cerkwi trzy kioty. Uroczysta konsekracja świątyni odbyła się w 1887 roku. W czasie ewakuacji ludności cywilnej w 1915 r. w głąb Rosji została wywieziona część wyposażenia cerkwi, m.in. dzwony, które powróciły do parafii w 1923 roku. Gruntowne remonty cerkwi przeprowadzono po 1945 r., w latach 1995-1997 i 2007-2008, kiedy m.in. wymieniono część bali konstrukcyjnych, stolarkę okienną i podłogi.

Opis

Cerkiew usytuowana na wsch. krańcu wsi, na cmentarzu przycerkiewnym położonym po pn. stronie drogi biegnącej przez wieś. Orientowana. Styl tzw. rusko-bizantyjski.

Cerkiew trójdzielna, o rozczłonkowanej bryle na rzucie krzyża łacińskiego. Środkowa część nawy ośmioboczna, wyniesiona, nakryta wielopołaciowym dachem zwieńczonym kopułą na szyi. Nad przedsionkiem wieża-dzwonnica, w dolnej partii czworoboczna, wyżej ośmioboczna, zwieńczona wysokim hełmem z kopułką. Prezbiterium niższe od nawy, zamknięte trójbocznie, oflankowane dwiema zakrystiami. Wejście główne i oba boczne w nawie poprzedzone gankami wspartymi na sześciu profilowanych kolumienkach. Drewniana; korpus w konstrukcji zrębowej, dzwonnica i pozorna kopuła - szkieletowej. Posadowiona na podmurówce z kamienia ciosanego. Elewacje ozdobnie szalowane: do wysokości okien i na szczytach ukośnie, w pozostałych partiach poziomo. Okna w przyziemiu obramione opaskami i ozdobione nadokiennikami w formie gzymsów oraz podokiennikami imitującymi frędzle. Węgły odeskowane, listwy okapowe i wiatrownice wycinane w ząbki. Otwory drzwiowe obramione opaskami z uszakami. Wnętrze jednoprzestrzenne, przekryte płaskim stropem z fasetą. Centralna cześć nawy oddzielona od części bocznych i przedsionka smukłymi, profilowanymi kolumienkami, nakryta pozorną ośmiopołaciową kopułą wspartą na żaglach i niskim tamburze. Wyposażenie: neobarokowy ikonostas i kioty autorstwa Izaaka Cypkina z lat 1884-1886.

Obiekt dostępny dla zwiedzających z zewnątrz. Otwierany w czasie nabożeństw.

Oprac. Aneta Kułak, OT NID w Białymstoku, 17-11-2015 r.

Bibliografia

  • Sosna G., Troc-Sosna A., Cerkiewna własność ziemska na Białostocczyźnie w XV-XX wieku, Białystok 2004.
  • Sosna G., Troc-Sosna A., Łosinka. Parafia na skraju Puszczy Ludzkiej, Bielsk Podlaski - Ryboły 2009.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: cerkiew
  • Chronologia: 1882 - 1886
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Łosinka
  • Lokalizacja: woj. podlaskie, pow. hajnowski, gmina Narew
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy