Reprezentuje fazę dojrzałego historyzmu ukraińskiego, wyróżnia się stosunkowo bogatym wystrojem architektonicznym.

Historia obiektu

Początki parafii prawosławnej nie są znane. Archiwalia potwierdzają istnienie cerkwi w Krzywczy w roku 1628. Wiadomo, że w 1805 r. cerkiew drewniana usytuowana naprzeciwko plebani - obecnej szkoły podstawowej (Krzywcza 52) - pozostawała w złym stanie zachowania. Zapewne dlatego przed 1850 r. zbudowano nową cerkiew murowaną w pn.-zach. narożniku placu rynkowego. Niestety w 1906 r. uległa pożarowi i w jej miejscu, kosztem wiernych obrządku greckokatolickiego, wybudowano nową cerkiew murowaną. Komitetem budowy świątyni kierował miejscowy paroch ks. Jurija Padocha. Prace zakończyły się w 1911 r. W 1948 r. cerkiew przejęta została przez Kurię obrządku rzym.-kat. i użytkowana była przez parafię. Od 1962 r. stanowi własność Skarbu Państwa, jest nieużytkowana.

Opis obiektu

Cerkiew w Krzywczy zlokalizowana jest przy głównej drodze z Przemyśla do Dubiecka, w pn.-zach. narożniku placu rynkowego i otoczona od pn.-wsch. kamiennym murem.

Świątynia murowana jest z cegły i tynkowana, złożona z babińca poprzedzonego kolumnowym portykiem wejściowym, nawy, węższego prezbiterium oraz zakrystii dobudowanej od pn. strony. Nawa główna przykryta została dwuspadowym dachem oraz kopułą na ośmiobocznym tamburze przeprutym podłużnymi oknami i zwieńczoną ażurową sygnaturką z krzyżem. Portyk wsparty na dwóch masywnych, kanelowanych kolumnach wspierających wysoki prostokątny szczyt zamknięty podkowiastym łukiem z rozetą w polu. Elewacja frontowa oraz ściany boczne nawy zamknięte są ozdobnymi szczytami na kształt trójliścia z bogatą dekoracją architektoniczną w postaci gzymsów, arkadkowych fryzów i detali geometrycznych. Dodatkowo ściany zdobią motywy krzyży i rozetek umieszczonych m.in. nad wydłużonymi oknami babińca i prezbiterium. Nawę główną doświetlają trójdzielne okna na kształt triforiów wpisanych w półkolistą arkadę. Całą bryłę ujmuje wieńczący gzyms podbudowany dekoracyjnym fryzem architektonicznym.

Przedsionek od wnętrza oddzielony jest arkadową ścianą o dwóch wolnostojących i dwóch przyściennych filarach, nad nim chór muzyczny. Ponad nawą, poniżej okien w tamburze, występuje galeria podparta konsolami, zabezpieczona metalową balustradą o motywach czteroliścia. Ściany nawy i babińca zdobią motywy krzyża greckiego o trójlistnym zakończeniu ramion. Nad sanktuarium strop żagielkowy wsparty na pilastrach, w zakrystii płaski.

Dostępność obiektu dla zwiedzających. Dostęp do zabytku ograniczony. Obiekt dostępny z zewnątrz. Ewentualna możliwość zwiedzania po wcześniejszym uzgodnieniu telefonicznym.

Autor noty: opr. Jadwiga Stęchły, OT NID w Rzeszowie, 03-01-2017 r.