Historia

Parafia pw. św. Jakuba Apostoła w Krzepicach powstała przed 1357 rokiem poprzez wydzielenie jej z parafii w Kłobucku, należącej wówczas do diecezji krakowskiej. Świątynię ufundował Kazimierz Wielki obok pobliskiego zamku i miasta Krzepice, a konsekrował ją między 1464 a 1473 rokiem arcybiskup Jan Gruszczyński. W 1466 roku parafię oddano pod opiekę duszpasterską Kanoników Regularnych Laterańskich, sprowadzonych staraniem Jana Hińczy z Rogowa – starosty krzepickiego i kasztelana sandomierskiego. Zakon sprawował tutaj funkcje duszpasterskie aż do kasaty klasztoru przez zaborców w 1809 roku. Początkowo zakonnicy mieszkali w domu wójtowskim, a klasztor przy kościele wzniesiono dopiero w latach 1486–1521. Gmach odnowiono po pożarze w 1656 roku. Po kasacie zakonu i przekształceniu probostwa na świeckie część klasztoru rozebrano.

Opis

Kompleks kościoła parafialnego pw. św. Jakuba i dawnego klasztoru kanoników regularnych zajmuje narożny blok zabudowy przyrynkowej w Krzepicach. Od zachodu dochodzi on do strugi Bieszcza (zwanej też Piszczką lub Kukówką), będącej prawym dopływem Liswarty. Z pozostałych stron ograniczony jest prywatnymi posesjami. Kościół wraz z budynkiem klasztoru i zabudową gospodarczą tworzy jedność wyodrębnioną kamiennym, otynkowanym murem z trzema bramami. Budynek klasztoru jest znacznie przekształcony, zarówno wewnątrz, jak i na elewacjach. Pierwotne elementy zachowały się głównie w postaci oryginalnego rozkładu pomieszczeń sklepionych krzyżowo na pierwszej kondygnacji oraz późnogotyckiego sklepienia o sieciowym układzie żeber, znajdującego się w pomieszczeniu dawnego refektarza na drugiej kondygnacji.

Oprac. Aleksandra Bednarska, 24.11.2015 r., uzupełnienie: Agnieszka Olczyk, OT NID w Katowicach, 02.2026 r.