Lamus plebański, ob. Izba Regionalna, Kalinówka Kościelna
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Lamus plebański, ob. Izba Regionalna

Kalinówka Kościelna

photo

Jeden z dwóch zachowanych w woj. podlaskim piętrowych drewnianych lamusów pochodzących z XVIII w. Dwukondygnacyjny, z podcieniami w obu kondygnacjach, z charakterystycznymi zastrzałami ciesielskimi przypominającymi arkady. Lamus razem z drewnianym barokowym kościołem tworzy unikatowy, jednorodny stylowo zespół architektury drewnianej doskonale wpisujący się w krajobraz podlaskiej wsi.

Historia

Zbudowany w 1774 r. Podczas remontu w 1927 r. obrócono budynek o 90° sytuując elewację frontową na południe. Zapewne też wtedy budynek lamusa przystosowano do funkcji mieszkalnej. W ścianach bocznych wycięto otwory okienne w dwóch kondygnacjach, wnętrze podzielono ściankami działowymi, wybudowano komin i postawiono piece. W 1954 r. w budynku wybuchł pożar, który strawił dach i słupy w podcieniu drugiej kondygnacji. Podczas remontu odtworzono konstrukcję dachową, wymieniono część spalonego stropu, wymieniono podwaliny, uzupełniono ubytki w ścianach, zrekonstruowano słupy w podcieniu, wymieniono stolarkę okienną i drzwiową, oszalowano węgły, dach pokryto gontem. Zlikwidowano wtórne podziały wewnątrz lamusa, rozebrano komin i piece, wykonano schody wiodące na piętro i balustradę w podcieniu drugiej kondygnacji. Kolejny remont przywracający obiektowi dawny urok odbył się w 1998 r. Obecnie w lamusie eksponowane są zbiory etnograficzne.

Opis

Usytuowany w pn. części wsi, na pn. od kościoła, w pobliżu zabudowań plebańskich. Elewacją frontową skierowany na pd. Budownictwo ludowe.

Zbudowany na rzucie prostokąta zbliżonego do kwadratu, posadowiony na kamiennej podmurówce. Prostopadłościenną, dwukondygnacyjną bryłę lamusa przykrywa czterospadowy dach kryty trzciną. Drewniany, w konstrukcji zrębowej wzmocnionej lisicami, zwęgłowany na jaskółczy ogon - węgły odeskowane. Elewacja frontowa z dwukondygnacyjnym podcieniem o trzech słupach w każdej kondygnacji. Słupy wzmocnione zastrzałami wyciętymi łukowato, ozdobnie wyciosane i dekorowane profilami. Pomiędzy kondygnacjami pozioma belka, z której wystają cztery ostatki belek nośnych piętra. Druga kondygnacja podcienia ujęta prostą drewnianą balustradą, dostępna dwubiegowymi schodami zaopatrzonymi w poręcz. W ścianie frontowej w obu kondygnacjach prostokątne otwory wejściowe wypełnione drzwiami jednoskrzydłowymi, klepkowymi i niewielkie okienka. W ścianach bocznych po cztery okna w dwóch kondygnacjach o zróżnicowanej wielkości. Wnętrze wtórnie podzielone deskowymi ściankami, nakryte stropem belkowym.

Obiekt dostępny dla zwiedzających z zewnątrz, możliwość zwiedzania po uzgodnieniu z ks. proboszczem.

Oprac. Joanna Kotyńska-Stetkiewicz, OT NID w Białymstoku, 25-11-2015 r.

Bibliografia

  • Kalisz A., Kalinówka Kościelna. Zespół kościoła parafialnego pw. św. Anny. Studium historyczno-architektoniczne, Białystok 1980, mps PPKZ w Archiwum Narodowego Instytutu Dziedzictwa OT w Białymstoku.
  • Karta ewidencyjna, Lamus plebański. Kalinówka Kościelna, oprac. Szpytma J., 1978, Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Białymstoku oraz Archiwum Narodowego Instytutu Dziedzictwa w Warszawie.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: budynek gospodarczy
  • Chronologia: 1774 r.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Kalinówka Kościelna
  • Lokalizacja: woj. podlaskie, pow. moniecki, gmina Knyszyn - obszar wiejski
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy