Opactwo oo. Cystersów, Jędrzejów
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Opactwo oo. Cystersów

Jędrzejów

photo

Jest to najstarsze opactwo cysterskie na ziemiach polskich. Tworzący go kompleks klasztorny należy do najważniejszych sakralnych zespołów architektonicznych w Małopolsce. Najcenniejszym jego elementem jest, wielokrotnie przekształcana, późnoromańska świątynia pw. bł. Wincentego Kadłubka, Biskupa i Wyznawcy. Wybitnymi walorami architektonicznymi odznaczają się jej późnobarokowa „fasada transeptowa” z dwoma kaplicami bocznymi i wspaniała „ślepa fasada”, do których zaprojektowania zaangażowano wybitnych architektów obeznanych z ówczesną architekturą czeską i śląską. Nie mniej interesujące są pozostałości wcześniejszego, unikatowego pod względem przestrzennym, kościoła pw. św. Andrzeja z przeł. XI/XII w., którego relikty znajdują się w zach. części cysterskiej bazyliki. Niezwykle cennym są również wystrój i wyposażenie kościoła z XIII-XIX w., szczególnie godnym uwagi jest bogata, późnobarokowa polichromia wypełniająca wnętrze świątyni, autorstwa uznanego malarza Andrzeja Radwańskiego oraz zespół późnobarokowych ołtarzy z lat 30 i 60. XVIII wieku. Z dawnego claustrum zachowały się dwa późnogotyckie skrzydła klasztorne z ciągiem krużganków, w których podziwiać można relikty kamieniarki oraz polichromii renesansowych. Wartym odnotowania jest także ciekawa pod względem architektonicznym późnobarokowa dzwonnica, która należy do najcenniejszych obiektów tego typu w pn. Małopolsce. W jej wnętrzu podziwiać można aż cztery dzwony, w tym dwa z lat 1767-68 (aut. Ernsta Fridricha Kocha z Gdańska). Warto również podkreślić, iż ten kościół jest ważnym miejscem pielgrzymkowym w diecezji kieleckiej, ponieważ w jego wnętrzu przechowywane są słynące łaskami relikwie bł. Wincentego Kadłubka, słynnego kronikarza i biskupa krakowskiego.

Historia

Przebieg procesu fundacyjnego cysterskiego opactwa w Brzeźnicy, bo tak wówczas nazywał się Jędrzejów, pozostaje niejasny. Przyjmuje się, iż ok. 1140 r. bracia z rodu Gryfitów- ks. Jan, późniejszy abp gnieźnieński i Klemens rozpoczęli starania o sprowadzenie zakonników z Burgundii, na co zgodę udzielił bp krakowski Radogost. W 1147 r. miejsce fundacji wizytował cysters Achard, wysłannik Kapituły Generalnej tego zgromadzenia, najpewniej również wówczas dokonał wstępnego rozplanowania opactwa. W 1149 r. przybyli tu jego współbracia z Morimond, co bywa uznawane za datę założenia klasztoru. Gryfici dali im do użytku rodowy kościół par. pw. św. Andrzeja, wymurowany do r. 1118. Formalnie ukonstytuował konwent dokument fundacyjny abpa Jana, wydany w 1153 roku. W 1168 r. miała miejsce konsekracja rozbudowanej świątyni pw. św. Wojciecha i Najświętszej Marii Panny (patronki zakonu cysterskiego), przy okazji której znacząco wzbogacono uposażenie klasztoru o nowe nadania abpa Jana, bpa krakowskiego Gedki oraz książąt Mieszka i Kazimierza Sprawiedliwego. Obecną świątynię budowano etapami wg planu sprowadzonego z Morimond. Najpewniej pierwszy z nich ukończono w 1210 r., skoro tego roku została konsekrowana przez bpa krakowskiego Wincentego Kadłubka. Przypuszcza się, iż istniejąca wówczas budowla składała się prezbiterium, transeptu z kaplicami bliźnim i mury korpusu nawowego, do których dostawiono wieżę z przedcysterskiego kościoła. Wiele wskazuje, iż równocześnie wystawiono kapitularz. Istotne z punktu widzenia historii tego miejsca było zamieszkanie w nim Wincentego Kadłubka, po rezygnacji w 1218 r. z biskupstwa krakowskiego. Ten wybitny mąż stanu i historyk zmarł tu w 1123 r., w opinii świętości, a jego ciało złożono do krypty jędrzejowskiego kościoła. Niedługo po tym, bo w latach 1228-1234 książę Konrad Mazowiecki inkastelował opactwo i umieścił w nim swe wojska. Kolejne prace budowlane przy zespole miały miejsce w końcu XIII w., kiedy wzniesiono tu skrzydło pd. i piętrowy refektarz. Pełny program architektoniczny uzyskało po 1448 r. staraniem opata Mikołaja Odrowąża z Rembieszyc (1448-1496). Z jego inicjatywy opactwo zostało gruntownie przebudowane i rozbudowane. Wystawiono wówczas skrzydło zach. z przyległym doń dużym domem opackim (ukończonym do 1475 r.), krużganki, przekształcono kościół i zmodernizowano jego wyposażenie, a także wystrój kamieniarski. W 1633 r. cystersi podjęli starania o beatyfikację Wincentego Kadłubka, w tym celu jego szczątki zostały przeniesione do ołtarza bocznego, a rok później synod warszawski zwrócił się do Stolicy Apostolskiej z wnioskiem o jego kanonizację. Wbrew oczekiwaniom, procedura nie została szybko zakończona i utkwiła w Kurii Rzymskiej na kolejne dziesięciolecia. Pamiętnym zdarzeniem w dziejach klasztoru był pożar z 1726 r., w wyniku którego duża jego część została poważnie uszkodzona. Tegoż roku do kierowania jego odbudową mianowano nowego przeora Antoniego Wojciecha Ziemnickiego. Był on osobą nietuzinkową, o rozległych, również zagranicznych, znajomościach (często odwiedzał habsburski Śląsk i Czechy). Przytoczenie tych cech duchownego pozwala zrozumieć kluczowe dla tych działań artystycznych okoliczności. Głównym przedmiotem jego troski była bardzo zniszczona świątynia. Prace przy niej przeprowadzono w latach 1728-1769 w kilku etapach. Objęły one wykonanie nowych dachów, sklepień, wystroju (polichromie aut. A. Radwańskiego 1734-39) i wyposażenie (ołtarze z 1728-39 wykonali artyści ze Śląska i Moraw, a ołtarz bł. Wincentego, rzeźby stiukowe na pozostałych nastawach oraz kamieniarkę zewnętrzną w fasadzie Wojciech Rojowski z warsztatem). Wówczas również do kościoła dobudowano „fasadę transeptową” ujętą dwoma kaplicami kopułowymi (1733-1742) i „ślepą” fasadę wsch. (1751-54), które projektowali wybitni architekci obeznanie w budownictwie śląski i czeskim. Równolegle do tych prac wystawiony dwie bramy (1740 r.), dzwonnicę (ok. 1755 r.), a także modernizowano pałac opackim i ogród (lata 40.-50. XVIII w.). Część przeprowadzono w związku ze spodziewaną beatyfikacją Wincentego Kadłubka, na co Stolica Apostolska zgodziła się dopiero w 1764 roku. Uroczystości jędrzejowskiej z tej okazji odbyły się rok później. Kolejne remonty opactwie były związane z jego pożarem w 1800 r. (ogień uszkodził kościół, zabudowania klasztorne, w tym bibliotekę). Cystersi jednak nie zdołali naprawić wszystkich strat, spowodowanych przez wspomnianą pożogę, bo w 1819 r. władze carskie nakazały kasatę ich klasztoru. Początkowo znaczna liczba zakonników została na miejscu i opiekowała się kościołem, a za zgodą władz mogła mieszkać w pałacu opata. Analiza źródeł z kolejnych dziesięcioleci jednoznacznie wskazuje, iż administracja lokalna nie chciała partycypować w utrzymaniu ogromnego założenia (w 1831 r. zostało uszkodzone w czasie walk powstańczych), a pozostali przy życiu cystersi główną swą uwagę kierowali tylko w stronę świątyni i opatówki. Właśnie z zabiegami tych mnichów należy wiązać remont wspomnianych dwóch obiektów w latach 1839-43. Niekorzystne zmiany w stanie d. opactwa próbowali odwrócić reformaci rezydujący tu w latach 1856-1870. Po jego opuszczeniu przez zakonników, ogrody warzywne i owocowe wydzierżawiono, a w 1872 r. w klasztorze władze rosyjskie umieściły seminarium nauczycielskie dla mężczyzn. W związku z tym wyremontowano część zach. i pd. konwentu, a rozebrano zniszczone skrzydło wsch. i kapitularz (oprócz zach. ściany). W 1888 r. świątynia stała się filią kościoła par. w Jędrzejowie. W kolejnych dekadach stan techniczny klasztoru sukcesywnie się pogarszał, co spotęgował pożar w 1893 roku. Najpewniej między pocz. XX w. a przed 1913 r. władze rosyjskie nakazały rozbiórkę późnoromańskiego zach. ściany kapitularza i wsch. ściany krużganka. W 1913 za zgodą władz przy świątynie pocysterskiej powołał bp kielecki Augustyn Łosiński osobną parafię pw. bł. Wincentego Kadłubka. W 1914 r. wojska austriackie ostrzelały założenie, zniszczyły część dachów na klasztorze i kościele (w tym dwa hełmy wież w fasadzie wsch.) Niemal natychmiast zabezpieczono obiekty. Nowe hełmy wież kościelnych wyniesiono około 1919 r. wg proj. Franciszka Mączyńskiego. W latach 1924-28 miało miejsce skomplikowane zabezpieczenie, grożącej zawaleniem, „ślepej” fasady. W 1940 r. spalono gmach tzw. opatówki. W 1945 r. bp kielecki Czesław Kaczmarek zgodził się, by cystersi ze Szczyrzyca objęli założenie klasztorne. Od tego momentu rozpoczęli długotrwały proces konserwacji i renowacji zabudowań; pierwszy etap trwał od 1946 do 1952 r., w 1947 r. rozebrano dom opata. Sześć lat później, prymas Stefan Wyszyński nadał mu status konwentu. Najpewniej w związku z tym, już w latach 50.-60. XX w. przeprowadzono renowację skrzydła południowego. W 1968 r. wykonano prace archeologiczne na terenie zabytkowego ogrodu cysterskiego i w pobliżu otaczającego go muru od strony wschodniej. W 1970 r. poddano konserwacji dzwonnicę, a w latach 1984-89 skrzydło zachodnie. W 1989 r. jędrzejowski klasztor ponownie uzyskał godność opactwa. Niedługo po tym wydarzeniu, bo w 1992 r. odkryto relikty, zburzonych w 1913 r., zabudowań klasztornych, co zapoczątkowało prace archeologiczne przy założeniu trwające, z niewielkimi przerwami, do dziś. W ich wyniku odsłonięto relikty skrzydła wsch., kapitularz z trzema bazami kolumn i fragm. posadzki, piwnicę pod refektarzem skrzydła pd. Równocześnie rozpoczęto długotrwały proces budowlano-konserwatorski w obrębie zabudowań klasztornych, połączony z badaniami architektonicznymi i pracami restauratorskimi, który trwa do chwili obecnej. W 1997 r. zapoczątkowano analogiczne działania przy świątyni, jej wystroju i wyposażeniu, te jednak z powodu wysokich kosztów nie zostały do dziś ukończone. W latach 2010-14 dokonano adaptacji dla celów turystycznych poddaszy i części piwnic klasztornych klasztornych. W 2018 r. rozpoczęto remont dzwonnicy i bramy głównej oraz konserwacji kaplicy bł. Wincentego Kadłubka.

Opis

Opactwo cystersów położone jest na pn.- zach. obrzeżach Jędrzejowa; zajmuje rozległą, nieregularną działkę, graniczącą od zach. i pn. z łąkami i polami uprawnymi, a od wsch. i pd. ze współczesną zabudową mieszkaniową. Zabytkowy zespół składa się z późnoromańskiego kościoła, późnogotyckiego klasztoru, późnobarokowych dzwonnicy i bramy klasztornej oraz szesnastowiecznych muru z basztką i ogrodu (później przebud.). W jego centrum znajduje się kościół i zachowane skrzydła klasztoru (zach. i w dużej mierze pd.). Po ich pd.-wsch. stronie jest plac przykościelny i teren zieleni urządzonej (d. ogrody warzywne) z pozostałościami układu wodnego (ciek i okresowy staw), zaś po stronie pn.-zach. wytyczono d. park i tereny gospodarcze. Teren ten jest otoczony: od wsch. i pn. pełnym murem (na pn.-zach. fragmencie umieszczono bramy główną i boczną oraz dzwonnicę), a z pozostałych stron ogrodzeniem ażurowym.
Późnoromańska, orientowana świątynia pw. bł. Wincentego Kadłubka, Biskupa i Wyznawcy, z murami kościoła z przeł. XI/XII w., jest trójnawową bazyliką na planie krzyża łacińskiego, z pięcioprzęsłowym korpusem, transeptem i trójprzęsłowym prezbiterium, ujętym po bokach dwiema parami symetrycznych bliźnich kaplic transeptowych, od pd. z barokową, trójprzęsłową zakrystią. Z dwóch stron pn. ramienia transeptu dostawiono dwie późnobarokowe kaplice kopułowe pw. Niepokalanego Poczęcia NMP i bł. Wincentego Kadłubka, a do wsch. ściany prezbiterium późnobarokową, dwuwieżową „ślepą” fasadę. Artystyczny wyraz wnętrzu nadają późnobarokowe polichromie mal. 1734-39 przez Andrzeja Radwańskiego, a także utrzymane w tej stylistyce wyposażenie z lat 30.-60. XVIII w. (w tym zespół ołtarz i wspaniały prospekt organowym z organami wyk. Józefa Sitarskiego w latach 1745-52).
Budynki klasztoru z XIII-XV w. (później przebud.) zostały dostawione od pd. do świątyni. Pierwotnie miały formę czworoboku z wirydarzem w środku, ujętym ciągiem krużganków. Obecnie zachowały się z niego późnogotyckie: piętrowe, częściowo podpiwniczone skrzydła pd. i zach. (przylega do wsch. fasady kościoła) oraz pn. trakt krużganków. Prostokątne skrzydła mają półtoratraktowy układ wnętrz, z niewielkimi różnicami powtórzony zarówno na parterze jak i na piętrze. Budynki wymurowano z cegły i częściowo z kamienia, otynkowano oraz nakryto dachami dwuspadowym (część pd. i zach.) i pulpitowym (część pn.). Wieloosiowe zewnętrzne elewacje skrzydeł są skromne, o podziałach ramowych, a wewnętrzne wzdłuż wirydarza rozczłonkowano wydatnymi szkarpami oraz ostrołukowymi, rozglifionymi otworami okiennymi na parterze. Krużganki sklepiono kolebkowo-krzyżowo, a w refektarzu kolebkowo-krzyżowo na gurtach; w pozostałych pomieszczeniach są sklepienia kolebkowe z lunetami, a na piętrze także stropy płaskie. Wystrój wnętrz budynków sprowadza się jedynie do późnorenesansowych polichromii o motywach roślinnych na sklepieniach w krużgankach pn. skrzydła, reliktów gotyckiej i nowożytnej kamieniarki (m.in. tablicy fundacyjnej apteki cysterskiej z 1712 r, wyk. nieustalony warsztat z Chęcin i epitafium Józefa Zebrzydowskiego z 1710 r.). Ponadto na terenie klasztoru znajdują się fragmenty trzynastowiecznej kamieniarki pozostałej z rozbiórki ze skrzydła wschodniego.
Późnobarokowa dzwonnica znajduje się w ciągu murów ogrodzenia w pobliżu bramy głównej. Jest budowlą dwukondygnacyjną, o kwadratowym planie ze ściętymi narożami, ujętymi jońskimi pilastrami. Wymurowana z cegły, otynkowana, ma kamienne gzymsy, obramienia otworów i pilastry. Nakryta została bogatym, czterodzielnym hełmem ze spływami wolutowymi i z więźbą dachową o układzie czterostolcowo-krzyżowym. Elewacje ma rozczłonkowane gzymsami, otworami w obramieniach z półkolistym wygięciem na osi. Wyposażenie dzwonnicy stanowi zespól czterech dzwonów: dwa z lat 1767-68 wyk. Ernest Friderch Koch z Gdańska i pozostałe z 1929 r. aut. Odlewni Dzwonów K. Schwabe z Białej.
Późnobarokową bramę główną usytuowano w pn. części ogrodzenia. W przyziemiu ma arkadowy otwór wejściowy, ujęty po bokach parą boniowanych pilastrów i zwieńczony belkowaniem. Ponad nim znajduje się dwudzielny wolutowy szczyt z trzema figurami śś. Bernarda, Wojciecha i bł. Wincentego. Wymurowana jest z cegły, częściowo tynkowana, oprócz kamiennego szczytu i detalu architektonicznego od strony zewn. (obecnie lico zewn. pomalowano). Obok niej, w kierunku zach., znajduje się brama boczna. Wystawiona z cegły, otynkowana, o wejściu nakrytym łukiem odcinkowym i z wydatnym gzymsem, powyżej którego na osi jest trójkątny szczyt zwieńczony kulą.
Ogród znajduje się na pn.-zach. od kościoła. Są to relikty ogrodu XVIII w. o układzie kwaterowym, poprzecinanym alejkami (później przekształcony, podzielony na ogród geometryczny i park). Obecnie pokryty w większości trawnikiem, z reliktami dwóch alei i wysokim drzewostanem w części wsch.; pośrodku figura Matki Boskiej z XIX w. w wieńcu tuj. Jego ogrodzenie stanowi od wsch. ceglany mur z narożną basztą w formie półwalca; nakryty jednospadowym daszkiem.

Zabytek dostępny. Możliwość zwiedzania po wcześniejszym uzgodnieniu telefonicznym.

Opr. Łukasz Piotr Młynarski, OT NID w Kielcach, 04-06-2019 r.

Bibliografia

  • Adamczyk A., Prace remontowo-konserwatorskie i budowlane w granicach województwa świętokrzyskiego i dawnego kieleckiego, [w:] Prace konserwatorskie w latach 1990-200. Dziesięć lat Służby Ochrony Zabytków w Kielcach, red. A. Piasecka, Kielce 2001, s. 23-40
  • Adamczyk A., Modras J., Polanowski L., Prace przy zabytkach architektury sakralnej i zabudowie miejskiej, [w:] Prace konserwatorskie w woj. świętokrzyskim w latach 2001-2012, red. J. Cedro, Kielce 2014, s. 23-86.
  • Chalcarz A., Reorganizacja cystersów w czasach najnowszych i odnowienia opactwa w Jędrzejowie, [w:] Cystersi w Polsce. W 850-lecie fundacji opactwa jędrzejowskiego, red. D. Olszewski, Kielce 1990, s. 127–150.
  • Corpus inscriptionum Poloniae, t. I: Województwo Kieleckie, red. J. Szymański, z. 2: Jędrzejów i region jędrzejowski, wyd. i oprac. B. Trelińska, Kielce 1978.
  • Cystersi w Polsce. W 850-lecie fundacji opactwa jędrzejowskiego, red. D. Olszewski, Kielce 1990
  • Czyżewski K.J., Walczak M., Ikonografia błogosławionego Wincentego Kadłubka, „Cistercium Mater Nostra. Tradycja-Historia-Kultura” 2008, R. 2, z. 2, s. 215-271.
  • Dettloff A., Rzeźba krakowska drugiej połowy XVIII wieku. Twórcy, nurty, tendencje, Kraków 2013.
  • Dettloff P., Odbudowa i restauracja zabytków architektury w Polsce w latach 1918-1930. Teoria i praktyka, Kraków 2006.
  • Dobosz J., Dokument fundacyjny i pierwotne uposażenie opactwa cysterskiego w Jędrzejowie, [w:] Cystersi w Polsce. w 850-lecie fundacji opactwa jędrzejowskiego, red. D. Olszewskiego, Kielce 1990, s. 40-79.
  • Dobosz J., Wetsko L., Jędrzejów, [w:] Monasticon Cisterciense Poloniae, t. II: Katalog męskich klasztorów cysterskich na ziemiach polskich i dawnej Rzeczypospolitej, red. A. M. Wyrwa, J. Strzelczyk, K. Kaczmarek, Poznań 1999, s. 90-97.
  • Gach P. P., Opactwo jędrzejowskie w latach kasta zakonnych (koniec XVIII i XIX w.), [w:] Cystersi w Polsce. w 850-lecie fundacji opactwa jędrzejowskiego, red. D. Olszewskiego, Kielce 1990, s. 97-125.
  • Giergiel T., Rycerstwo ziemi sandomierskiej. Postawa kształtowania się rycerstwa sandomierskiego do połowy XIII wieku, Warszawa 2004.
  • Gliński W., Stan badań archeologiczno-architektonicznych klasztoru cystersów w Jędrzejowie. Komunikat, [w:] Cystersi Misjonarze Europy. Jędrzejów, Koprzywnica, Sulejów, Wąchock. Materiały sesji zorganizowanej w Kielcach w dniach 17–18 września 1994 roku, red. A. Trybunalski, Kielce 1994, s. 85–99.
  • Grzybkowski A., Gotycka architektura murowana w Polsce, Warszawa 2014.
  • Karpowicz M., Sztuka polska XVIII w., Warszawa 1985.
  • Kowalski W., „Do zmartwychwstania swego za pewnym wodzem Kristusem…". Staropolskie inskrypcje północno-zachodniej Małopolski, Kielce 2004.
  • Kunkel R., Jędrzejów, [w:] E. Łużyniecka, Z. Świechowski, R. Kunkel, Architektura opactw cysterskich. Małopolskie filie Morimond, Wrocław 2008, s. 57-65, 223-268.
  • Kwiatkowska-Kopka B. Klasztor cystersów w Jędrzejowie w świetle badań archeologiczno-architektonicznych, [w:] Osadnictwo i architektura ziem polskich w dobie zjazdu gnieźnieńskiego, red. A. Buko, Z. Świechowski Warszawa 2000, s. 250-256.
  • Kwiatkowska-Kopka B., Zdanek M., Domy opackie w klasztorach cysterskich w Małopolsce. Stan badań i zagadnienia architektoniczno-konserwatorskie, „Cisterium Mater Nostra” 2010, t. IV, s. 65-91.
  • Kwiatkowsk-Kopka B., Archaeological excavations at the Cistercian monasteries of Jedrzejów, Szczyrzyc and Koprzywnica, [w:] Medieval art, architecture and archaeology in Cracow and Lesser Poland p. 165-174,
  • Kwiatkowska-Kopka B., Wirydarz i krużganki- Funkcje przestrzenne i ideowe. Przykład klasztoru w Jędrzejowie, „Cistercium Mater Nostra. Tradycja - Kultura – Historia” 2012-2013, vol. 6, s. 227-236.
  • Łużyniecka E., Świechowski Z., Kunkel R., Architektura opactw cysterskich. Małopolskie filie Morimond, Wrocław 2008.
  • Milecka M., Ogrody cystersów w krajobrazie małopolskich opactw filii Morimondu, Lublin 2009.
  • Młynarski Ł. P., Kilka uwag na temat architektury, wystroju i wyposażenia opactwa cysterskiego w Jędrzejowie, Jagiełła 2019, mps w posiadaniu autora.
  • Mrozowski P., Polskie nagrobki gotyckie, Warszawa 1994.
  • Myśliński K., Fragmenty kamieniarskiego wystroju, [w:] Ornamenta Ecclesiae. Sztuka Sakralna diecezji kieleckiej. Katalog Wystawy, red. K. Myśliński, Kielce 2000, s. 95-96.
  • Tylicki J., Bartłomiej Strobel malarz epoki wojny trzydziestoletniej, t. 1-2, Toruń 2000.
  • Olszewski D., Kult bł. Wincentego Kadłubka w Jędrzejowie, [w:] Cystersi w Polsce. W 850-lecie fundacji opactwa jędrzejowskiego, red. D. Olszewski, Kielce 1990, s. 151–166.
  • Quirini-Popławski R., Rzeźba przedromańska i romańska w Polsce wobec sztuki włoskiej, Kraków 2006.
  • Rogowska A., Zabudowania opactwa cystersów w Jędrzejowie w świetle szacunków szczegółowych Dyrekcji Ubezpieczeń w Warszawie, „Hereditas Monasteriorum” 2014, vol. 4, , s. 351–397.
  • Rogowska A., Losy o. Wilhelma Ulawskiego oraz dzieje skasowanego opactwa cystersów w Jędrzejowie w latach 1835–1855, „Hereditas Monasteriorum” 2015, vol. 7, s. 281–348.
  • Rosiński P., Zabytkowe organy w województwie kielecki, Warszawa-Kraków 1992.
  • Solewski R., Franciszek Mączyński (1874-1947) krakowski architekt, Kraków 2005.
  • Ślusarek K., Jędrzejów w latach 1975-1918. Portret miasta i jego mieszkańców, Jędrzejów 2014.
  • Świechowski Z., Architektura romańska w Polsce, Warszawa 2000.
  • Świechowski Z., Świechowska E., Sztuka polska. Romanizm, Warszawa 2013.
  • Tomaszewski A., Romańskie kościoły z emporami zachodnimi na obszarze Polski, Czech i Węgier, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk 1974.
  • Wojtasik Z., Prace konserwatorskie przy zabytkach ruchomych-prowadzone od 1990 roku do połowy 2000 pod nadzorem Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków i Wojewódzkiego Oddziału Służby Ochrony Zabytków, [w:] Prace konserwatorskie w latach 1990-200. Dziesięć lat Służby Ochrony Zabytków w Kielcach, red. A. Piasecka, Kielce 2001, s. 63-81.
  • Wojtasik Z., Zub J., Konserwacja tzw. zabytków ruchomych, [w:] Prace konserwatorskie w woj. świętokrzyskim w latach 2001-2012, red. J. Cedro, Kielce 2014, s. 121-178.
  • Zdanek, Klasztor cystersów w Jędrzejowie w drugiej połowie XV wieku. Rządy opackie Mikołaja Odrowąża z Rembieszyc (1448–1496), „Roczniki Historyczne” 2012, R. 78, s. 127-151
  • Zub J., Jędrzejów. Opactwo cysterskie, Tarnobrzeg 2000
  • Zwierzchowski W., Parafia bł. Wincentego Kadłubka w Jędrzejowie 1913–1939. Powstanie i funkcjonowanie, Kraków 1998

Informacje ogólne

  • Rodzaj: klasztor
  • Chronologia: XIII w.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: 14 Stycznia , Jędrzejów
  • Lokalizacja: woj. świętokrzyskie, pow. jędrzejowski, gmina Jędrzejów - miasto
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy