Kościół parafialny pw. MB Częstochowskiej, Jabłonka
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Kościół parafialny pw. MB Częstochowskiej

Jabłonka

photo

Kościół w Jabłonce jest cennym przykładem poszukiwania nowej formy polskiej drewnianej architektury sakralnej w okresie międzywojennym. Zaprojektowany został przez uznanego krakowskiego architekta Bogdana Tretera. Jest nielicznym przykładem tego typu realizacji sakralnej w skali województwa podkarpackiego. "... jest jednym z najpiękniejszych przykładów nurtu narodowo-romantycznego dominującego w architekturze XX w." (Ruszczyk G., Drewniana architektura w Polsce, Warszawa 2009)

Historia

Jabłonka przed II wojną światową należała do parafii w Dydni. Wyodrębniła się jako samodzielna parafia w 1948 r. Pierwotny projekt kościoła został wykonany przez architekta Bogdana Tretera w 1921 r. Nieznany autor na potrzeby budowy zmodyfikował wcześniejszy projekt zastępując soboty obiegające nawę główną nawami bocznymi. Kościół filialny w Jabłonce powstał w latach 1936-1940. Prace budowlane prowadził majster Władysław Myćko z Niebocka. Świątynia była remontowana w 1978 r. - m.in. wymieniono podmurówkę, część podwalin oraz część gontu pokrywającego dach.

Opis

Kościół zlokalizowany jest w centralnej części wsi, po wschodniej stronie głównej drogi przebiegającej przez miejscowość (DW nr 835), na sztucznie rozplantowanym terenie u stóp wzgórza. Świątynia orientowana, z lekkim odchyleniem w kierunku południowo-wschodnim. Stylistycznie należy do nurtu narodowo-romantycznego. Kościół na planie prostokąta zamkniętego trójbocznie. Centralna część kościoła to nawa główna i równe jej szerokością prezbiterium - zakończone trójbocznie. Nawę główną flankują wąskie nawy boczne, a od zachodu poprzedza chór. Prezbiterium otoczone jest pomieszczeniami tworzącymi formę niepełnego obejścia - ambitu. Po obu stronach prezbiterium po parze pomieszczeń, a na jego osi przedsionek. Kościół jest bazyliką o dość zwartej bryle, zamkniętej w trójkącie, zwieńczonej wysoką, dwukondygnacyjną sygnaturką. Prezbiterium i nawa przekryta wspólnym dachem dwuspadowym przechodzącym w trójspadowy nad prezbiterium. Nawy boczne i obejście prezbiterium przekryte dachami pulpitowymi/wielospadowymi, których połacie rozpoczynają się pod okapem dachu głównego. Fragmenty połaci dachów są obniżone odsłaniając otwory okienne w ścianach bocznych nawy głównej i prezbiterium. Elewacja frontowa poprzedzona niedużym przedsionkiem przekrytym dachem dwuspadowym. Kościół drewniany został wybudowany w konstrukcji zrębowej, przedsionek słupowej. Elewacja frontowa podzielona na trzy kondygnacje przydachami poprowadzonymi na poziomie okapów dachów nad nawami bocznymi i dachu głównego. Ściany i dachy kościoła zostały dekoracyjnie oszalowane (oszalowanie przypomina gont), w elewacji frontowej szczyt i półszczyty oszalowane w jodełkę. Nawy boczne dużo niższe od nawy głównej, a prezbiterium wydzielone balaskami i belką tęczową z Grupą Pasji. Ściany wnętrza świątyni dekorowane boazerią ułożoną w jodełkę z ornamentami charakterystycznymi dla stylu zakopiańskiego. Ołtarze główny MB Częstochowskiej i boczne Pana Jezusa i św. Antoniego nawiązują stylistycznie do wnętrza świątyni.

Obiekt dostępny dla zwiedzających, możliwość zwiedzania po wcześniejszym uzgodnieniu telefonicznym.

Oprac. Beata Kuman, 10.12.2014 r.

Bibliografia

  • Karta ewidencyjna zabytków architektury i budownictwa, tzw. karta biała, Jabłonka, Kościół parafialny p.w. Matki Boskiej Częstochowskiej, oprac. M. Czuba, 1995 r. (Archiwum WUOZ Delegatura w Krośnie)
  • Burno F., Świątynie nowego państwa. Kościoły rzymskokatolickie II Rzeczpospolitej, Warszawa 2012
  • Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, t. XIII Województwo rzeszowskie, z. 2 Powiat brzozowski, red. Ewa Śnieżyńska-Stolot i Franciszek Stolot, Warszawa 1974
  • Rocznik Archidiecezji Przemyskiej 1997. Album, oprac. Henryk Borcz, Adam Szal, Przemyśl 1997
  • Ruszczyk G., Drewniane kościoły w Polsce 1918-1939. Tradycja i nowoczesność, Warszawa 2001
  • Ruszczyk G., Drewniana architektura w Polsce, Warszawa 2009
  • Stefański K., Polska architektura sakralna w poszukiwaniu stylu narodowego, Łódź 2002

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kościół
  • Chronologia: 1936-1940
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Jabłonka 232
  • Lokalizacja: woj. podkarpackie, pow. brzozowski, gmina Dydnia
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

uzupełnij dane tego obiektu

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy