Cmentarz rodowy, ob. parafialny, Gręboszów
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

photo

Cmentarz rodziny Prittwitz-Gaffron, założycieli majątku w Gręboszowie i ich następców, rodziny Henckel von Donnersmarck, z zachowanymi nagrobkami z XVIII-XX w., w tym z rzadko spotykanym obeliskiem odlanym z żeliwa.

Historia

Cmentarz został założony przy drewnianym ewangelickim kościele wybudowanym w centrum wsi w 1613 r. przez barona Cypriana Kottulińskiego. Przynajmniej od XVIII w. był miejscem spoczynku członków rodu Prittwitz-Gaffron, właścicieli majątku w Gręboszowie. W latach 1897-1899 ich potomkowie Henckel von Donnersmarck we wsch. części niewielkiej nekropolii ufundowali murowany kościół nawiązujący do neoromańskiej architektury Wysp Brytyjskich. Barokowy kościół służył odtąd jedynie celom pogrzebowym. W latach 60. XX w. został przeniesiony do skansenu w Muzeum Wsi Opolskiej w Opolu-Bierkowicach.

Opis

Nekropolia znajduje się vis-à-vis, zajmuje obszar zbliżony do prostokąta o pow. ok. 0,88 ha. We wsch. jego części stoi murowany kościół z kon. XIX w., zmodernizowany w latach 30. XX w. Na cmentarzu, który obecnie pełni funkcję parafialnego, zachowane są nagrobki dawnych właścicieli majątku i mieszkańców wsi. Oprócz wartości historycznych przedstawiają szeroki wachlarz treści i form obecnych w sztuce sepulkralnej XVIII-XX w. Do szczególnie interesujących należy żeliwny nagrobek Gustava Adolfa Henckel v. Donnersmarck (zm. 1813 w bitwie pod Głogowem podczas wojny francusko-pruskiej). Brak niestety wazy, która wieńczyła obelisk. Kamienny, zwieńczony wazą nagrobek upamiętnia królewskiego radcę prawnego Hansa Moritza v. Prittwitz u. Gaffron (zm. 1789) i Johannę Eleonorę v. Prittwitz (zm. 1793). Znajdziemy również przykłady nagrobków secesyjnych i modernistycznych.

Cmentarz jest otwarty.

Oprac. Joanna Szot, OT NID w Opolu, 01.05.2015 r.

 

Bibliografia

  • Degen K., Bleyl W., Werbik W., Focke F., Die Bau- und Kunstdenkmäler des Kreises Namslau (Die Bau- und Kunstdenkmäler Schlesiens. Regierungsbezirk Breslau, Bd. 2), Breslau 1939
  • Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. VII: Województwo opolskie, z. 7: Powiat namysłowski, oprac. T. Chrzanowski, M. Kornecki, Warszawa 1965
  • Lutsch H., Verzeichnis der Kunstdenkmäler der Provinz Schlesien, Bd. 2: Die Kunstdenkmäler der Landkreise des Reg.-Bezirks Breslau, Breslau 1889
  • Zabytki sztuki w Polsce. Śląsk, Warszawa 2006

Informacje ogólne

  • Rodzaj: cmentarz rzymskokatolicki
  • Chronologia: XVII-XVIII w.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Gręboszów
  • Lokalizacja: woj. opolskie, pow. namysłowski, gmina Domaszowice
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy