zespół pałacowy, Gręboszów
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

photo

Najbardziej znanymi rodzinami, w których rękach znajdował się majątek ziemski w Gręboszowie są rody von Prittwitz und Gaffron oraz Henckel von Donnersmarck. Stary rycerski ród Pretwiczów-Gawronów odgrywał znaczną rolę: Bernard Pretwicz (1500-1563) był bohaterem polskich walk z Tatarami, a ulica jego imienia znajduje się we wrocławskiej dzielnicy Krzyki (przebiega przez osiedla Dworek, Gajowice i Południe); Jakub Pretwicz (1546-1613) był z kolei wojewodą podolskim.

W nieznanym momencie XVIII stulecia Pretwicze-Gawronowie stali się właścicielami podnamysłowskiego Gręboszowa. W roku 1782 Jan Maurycy von Prittwitz und Gaffron wybudował pałac, mający odtąd stanowić rezydencję tutejszych magnatów. Jan Maurycy zmarł siedem lat później, a jego włości odziedziczyła jedyna córka, Joanna Eleonora. Nie chcąc pozostawać dłużej panną, w roku 1790 poślubiła Gustawa Adolfa Henckel von Donnersmarck. Od tego momentu, aż po rok 1945 historia Gręboszowa będzie nierozerwalnie złączona z tym pochodzącym ze słowackiego Spiszu rodem, który na Śląsku zyskał sławę potentata gospodarczego.

Hrabia Gustaw Adolf służył w armii pruskiej jako dowódca dywizji piechoty. W roku 1813 został dowódcą jednostki kawaleryjskiej. Walcząc na jej czele poległ 10 listopada 1813 r. w bitwie z Francuzami pod murami obleganego Głogowa. Otrzymać miał wówczas aż szesnaście pchnięć bagnetem oraz dwa postrzały. Jego ciało sprowadziła do Gręboszowa córka Loretta. 6 grudnia 1813 r. miał miejsce uroczysty pogrzeb hrabiego, którego okazały, żeliwny nagrobek można podziwiać na gręboszowskim cmentarzu.

Pałac, wybudowany przez Jana Maurycego doczekał się przebudowy w l. 1903-1904, za rządów hrabiego Jana Edgara Henckel von Donnersmarck (prawnuka Gustawa Adolfa). Ostatnim właścicielem majątku był hrabia Jerzy Henckel von Donnersmarck, który zmarł w 1973 r. Teoretyczne prawa do dóbr gręboszowskich ma obecnie jego syn Piotr, urodzony w 1933 r.
Hencklom udało się uciec przed wkraczającymi na Śląsk Rosjanami.

Wieś została zajęta 20 stycznia 1945 r., a niedługo potem zaprószony przez czerwonoarmistów ogień strawił hrabiowską rezydencję. Jej ruiny rozebrano w l. 1948-49 i nie wiedzieć czemu nadal figuruje w Rejestrze Zabytków Województwa Opolskiego.


Obiekt uzupełniony przez użytkownika Towarzystwo Przyjaciół Namysłowa i Ziemi Namysłowskiej.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: pałac
  • Chronologia: XVIII w.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Gręboszów 19
  • Lokalizacja: woj. opolskie, pow. namysłowski, gmina Domaszowice
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

uzupełnij dane tego obiektu

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy