Sąd Rejonowy, Gdynia
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

photo

Rzadki przykład architektury tzw. umiarkowanego funkcjonalizmu – zachowujący zasadę plastyki strukturalnej z jednoczesną oszczędnością środków wyrazu. Awangardowa forma budynku była jednym z symboli nowoczesności Gdyni.

Historia

Budynek Sądu Rejonowego projektu (z 1934 r.) spółki autorskiej: Tadeusz Sieczkowski, Zbigniew Karpiński i Roman Sołtyński. Obiekt oddano do użytku w maju 1936 r. Pracami budowlanymi kierował architekt Stanisław Miecznikowski.

W czasie II wojny światowej, pod okupacją niemiecką w budynku mieścił się niemiecki sąd powiatowy (Amtsgericht). Podczas walk w Gdyni w marcu 1945 roku budynek trzykrotnie się palił. Pierwsza rozprawa powojenna Sądu Okręgowego odbyła się 28 maja 1945 roku, a Sądu Grodzkiego 11 września 1945 roku. 1 stycznia 1951 roku utworzono tu Sąd Powiatowy w Gdyni, od 1 czerwca 1971 roku w gmachu mieści się Sąd Rejonowy w Gdyni.

Opis

Budynek Sądu zajmuje cała północno-wschodnią pierzeję placu przy dworcu PKP w centrum Gdyni. Ze względu na kubaturę oraz ekspozycję stanowi dominantę tej części miasta. Jest to pięciokondygnacyjny gmach z wysokim parterem. Bryła założona na rzucie odcinka koła (łagodny łuk) i prostokątnego skrzydła północnego składa się z ryzalitowo wysuniętego prostopadłościanu mieszczącego główne wejście z reprezentacyjnym holem oraz dwóch symetrycznych, biegnących po łuku skrzydeł zakończonych ryzalitowo wysuniętymi prostopadłościanami niższymi o jedną kondygnację. Prawy (południowy) pełnił funkcję mieszkalną, lewy (zachodni) - biurową. Dodatkowo, za jednym z nich (za członem zachodnim) dostawiono asymetrycznie po północnej stronie prostą bryłę o prostokątnym obrysie - kolejne skrzydło biurowe, wzdłuż ulicy Jana z Kolna. Ryzalit wejściowy podkreślony został olicowaniem z piaskowca szydłowieckiego oraz przeszkleniem: trzy rzędy wysokich okien podzielono czterema kamiennymi filarami prowadzonymi przez całą wysokość fasady.

W budynku zachowały się elementy oryginalnego wystroju: posadzki kamienne, schody z barierami i balustradami, podłogi drewniane, grzejniki żeliwne w salach rozpraw a także liczne elementy wyposażenia m.in. drewniane ławy w holach oraz przy salach rozpraw, oświetlenie a także stolarka drzwi wewnątrz obiektu.

Obiekt dostępny w godzinach urzędowania sądu. W projekcie budynku przewidziano również mieszkania dla pracowników sądowych - umieszczono je w południowej części budynku. Ta część obiektu zabytkowego jest niedostępna dla zwiedzających.

Oprac. Dorota Hryszkiewicz-Kahlau, OT NID w Gdańsku, 08.10.2014 r.

Bibliografia

  • Eligiusz Józef Sitek, 70 lat gdyńskiej Temidy, 1928-1998, Rocznik Gdyński nr 14, TMG 1999
  • Encyklopedia Gdyni, Oficyna Verdi Causa, Gdynia 2006
  • Kazimierz Małkowski, Bedeker Gdyński, Wydawnictwo OSKAR, Gdańsk 2001
  • Sławomir Kitowski, Gdynia. Miasto z morza i marzeń, Wyd. ALTER EGO, Sławomir Kitowski Gdynia 2006
  • Sołtysik M.J., Gdynia miasto dwudziestolecia międzywojennego, urbanistyka i architektura, Warszawa 1993;
  • Sołtysik M.J., Na styku dwóch epok. Architektura gdyńskich kamienic okresu międzywojennego, Gdynia 2003, s. 329-333;
  • Sołtysik M.J., Modernistyczna Gdynia – dziedzictwo lat międzywojennych, [w:] Alojzy Pieczyński, Wspomnienia sędziego grodzkiego, Rocznik Gdyński nr 8, TMG 1987/88
  • Renowacje i zabytki 2010, nr 4 (36), s.60-73;
  • http://pl.wikipedia.org/wiki/Architektura_Gdyni
  • http://modernizmgdyni.pl/?p=409
  • http://www.naszagdynia.com/gmach-sadu

Informacje ogólne

  • Rodzaj: budynek użyteczności publicznej
  • Chronologia: lata 30. XX w.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Plac Konstytucji 3 Maja 5, Gdynia
  • Lokalizacja: woj. pomorskie, pow. Gdynia, gmina Gdynia
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy